BM Genel Kurulu, ABD’nin itirazlarına rağmen iklim kararını 141’e karşı 8 oyla destekledi

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Çarşamba günü, ülkelerin gezegeni iklim değişikliğinden korumak için yasal bir yükümlülüğü olduğuna dair Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) dönüm noktası niteliğindeki istişari görüşünü destekleyen bir karar tasarısını ezici bir çoğunlukla kabul etti. Oylama 141 kabul, 8 ret ve 28 çekimser oyla sonuçlandı.washingtonpost+1

Küçük Pasifik ada ülkesi Vanuatu'nun öncülük ettiği karar tasarısı, devletleri uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uymaya, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelerin 1,5°C üzerinde sınırlamak için ulusal iklim eylem planları benimsemeye ve fosil yakıtlardan uzaklaşmaya çağırıyor. Karşı oy kullanan ülkeler Belarus, İran, İsrail, Liberya, Rusya, Suudi Arabistan, Amerika Birleşik Devletleri ve bir başka ülkeydi.news.un+3

İstişari Görüşten Siyasi Eyleme

Karar tasarısı, 2023 yılında Genel Kurul'u UAD'den devletlerin iklim yükümlülükleri hakkında görüş istemeye ikna eden Vanuatu'nun yıllar süren kampanyasına dayanıyor. Temmuz 2025'te UAD, bir devletin iklim sistemini korumadaki başarısızlığının "uluslararası düzeyde haksız bir fiil" teşkil edebileceğini ve iklim değişikliğinden zarar görenlerin tazminat hakkına sahip olabileceğini beyan eden oybirliğiyle bir görüş bildirdi.jfjustice+3

Mahkemenin kararı hukuk uzmanları arasındaki beklentileri aştı; tüm devletlerin ısınmayı 1,5°C ile sınırlamak için çaba göstermesi gerektiğini ve fosil yakıt üretimine yönelik devlet desteğinin insan hakları yükümlülüklerini ihlal edebileceğini tespit etti. Vanuatu daha sonra mahkemenin hukuki bulgularını koordineli bir eylem çerçevesine dönüştürmek için 2026'nın başlarında karar tasarısını sundu.nytimes+2

ABD Muhalefeti ve Diplomatik Baskı

Trump yönetimi, oylamadan önceki aylarda tasarıya karşı diplomatik bir kampanya yürütmüştü. Şubat ayında Dışişleri Bakanlığı, dünya genelindeki tüm ABD büyükelçiliklerine ve konsolosluklarına gönderdiği bir telgrafta, tasarıya "şiddetle karşı çıktığını" belirterek, kabul edilmesinin "ABD endüstrileri için önemli bir risk oluşturabileceğini" savundu; bu durum telgrafı ele geçiren Associated Press ve Al Jazeera tarafından haberleştirildi.apnews+1

Yönetim, diğer ülkeleri Vanuatu'ya tasarıyı tamamen geri çekmesi için baskı yapmaya çağırdı. Muhalefet, yönetimin Ocak ayında BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nden çekilme kararı da dahil olmak üzere uluslararası iklim taahhütlerinden daha geniş çaplı bir geri çekilmenin parçasıydı; bu karar, Amerika Birleşik Devletleri'ni temel iklim anlaşmasının dışındaki tek ülke haline getirecekti.devdiscourse+3

Karar Tasarısı Neler Çağırıyor?

Genel Kurul kararı bağlayıcı olmasa da, neredeyse küresel bir fikir birliğinin ifadesi olarak siyasi bir ağırlık taşıyor. Nihai metin, ülkeleri 1,5°C hedefiyle uyumlu iklim planları benimsemeye, fosil yakıt sübvansiyonlarını aşamalı olarak kaldırmaya ve iklimle ilgili zararlar için "tam tazminat" sağlamaya çağırıyor. İklim zararlarıyla ilgili kanıtları ve talepleri belgeleyecek olan önerilen bir Uluslararası Zarar Kaydı, müzakereler sırasında nihai metinden çıkarıldı.amnesty+2

Karar ayrıca BM Genel Sekreteri'nden, UAD'nin görüşünde belirtilen yükümlülüklere uyumu artırmanın yolları hakkında Genel Kurul'a rapor vermesini talep ediyor; bu, kararın sessizce bir kenara bırakılması yerine siyasi dikkatin kararın üzerinde tutulmasını amaçlayan bir mekanizmadır.yahoo