AB, satılmayan kıyafet ve ayakkabıların imhasını yasakladı

Satılmayan kıyafet, ayakkabı ve aksesuarların imhasına yönelik yasak, Avrupa Birliği genelinde 19 Temmuz Pazar günü yürürlüğe girdi. Bu adım, bloğun döngüsel ekonomiye geçiş yolunda attığı en somut adımlardan biri ve moda endüstrisinin fazla stokları yakma veya çöpe atma şeklindeki uzun süreli uygulamasına doğrudan bir meydan okuma niteliğinde.

Yasak Neleri Kapsıyor

Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü (ESPR) uyarınca, 250'den fazla çalışanı ve 50 milyon Euro'nun üzerinde yıllık net cirosu olan büyük şirketlerin satılmayan giyim, aksesuar ve ayakkabı stoklarını imha etmeleri artık yasak. Firmalar bunun yerine ürünlerin indirimler, alternatif pazarlar, hayır kurumlarına bağışlar veya onarım ve yenileme yoluyla yeniden kullanıma hazırlanması gibi yöntemlerle kullanımda kalmasına öncelik vermek zorunda.dw+3

İmha işlemine yalnızca ürünlerin güvensiz, hasarlı, sahte olması veya belgelenmiş bağış girişimlerinden sonra hayır kurumları tarafından reddedilmesi gibi sınırlı durumlarda izin veriliyor. Bu istisnalara dayanan şirketler, kanıt sunmak ve imha edilen mallara ilişkin yıllık raporlar yayınlamak zorunda. Ulusal makamların denetim yapabilmesi için kayıtlar beş yıl boyunca saklanacak. Şubat 2027'den itibaren standartlaştırılmış bir açıklama formatı uygulanacak.fibre2fashion+3

Hızlı Moda ve Lüks Sektörü Hedefte

Avrupa Komisyonu, AB'deki satılmayan tekstil ürünlerinin %4 ile %9'unun her yıl çöplüklere veya yakma tesislerine gittiğini tahmin ediyor. Tüzük, hem hızlı modadaki aşırı üretimi hem de lüks sektörünün marka kıtlığını korumak için fazla stokları imha etme şeklindeki tarihsel uygulamasını hedef alıyor.fabricandgarment+3

Orta ölçekli şirketler Temmuz 2030'dan itibaren aynı yükümlülüklerle karşı karşıya kalacak, mikro ve küçük işletmeler ise muaf tutulacak. Her üye devletteki ulusal makamlar uygulamayı denetleyecek ve ihlaller için para cezası uygulayabilecek.productsofchange+2

İki Yıllık Uygulama Süreci

ESPR Temmuz 2024'te yürürlüğe girdi ve Avrupa Komisyonu, işletmelere hazırlanmaları için zaman tanımak amacıyla 9 Şubat 2026'da ayrıntılı yetki devri ve uygulama yasalarını kabul etti. Tüzük üzerinde AB müzakerecileri ilk olarak Aralık 2023'te anlaşmaya varmıştı. Avrupa Komisyonu'nun yasağın uygulama tarihinden önce yaptığı açıklamada belirttiği gibi, önlem "değerli ürünlerin ve bunların üretiminde kullanılan kaynakların israfını önlemeyi" amaçlıyor.eureporter+3