29 ülke, Çin liderliğindeki küresel yapay zeka organını kurmak için anlaşma imzaladı

Yirmi dokuz ülke, Perşembe günü Şanghay'da, Pekin'in küresel yapay zeka yönetişimini şekillendirme ve teknolojiyi düzenlemeye yönelik Batı liderliğindeki çerçevelere meydan okuma konusundaki şimdiye kadarki en iddialı çabasını temsil eden hükümetler arası bir organ olan Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü'nü (WAICO) kurmak için bir anlaşma imzaladı.

İmza töreni, 17-20 Temmuz tarihleri arasında Şanghay'da yapılması planlanan 2026 Dünya Yapay Zeka Konferansı ve Küresel Yapay Zeka Yönetişimi Üst Düzey Toplantısı öncesinde gerçekleşti. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Çin'in ilk olarak 2025 Temmuz ayında Başbakan Li Qiang'ın Dünya Yapay Zeka Konferansı'nda girişimi duyurmasıyla önerdiği örgütü teşvik etmede merkezi bir figür oldu.reuters+2

Küresel Güney İçin Bir Platform

WAICO, üç operasyonel hedef etrafında tasarlandı: yapay zeka yeteneklerine sahip ülkeleri buna ihtiyaç duyanlarla buluşturan bir "arz-talep eşleştirme platformu" aracılığıyla inovasyon işbirliğini derinleştirmek; Pekin'in "zeka açığı" olarak adlandırdığı durumu kapatmak için kapsayıcı kalkınmayı teşvik etmek; ve kalkınma stratejileri ile teknik standartları uyumlu hale getirerek işbirlikçi yönetişimi güçlendirmek.chinadiplomacy

Örgütün üyeliği, herhangi bir değer veya rejim tipi testi olmaksızın her egemen devlete açıktır; bu özellik onu G7'nin Hiroşima Yapay Zeka Süreci veya ABD destekli yapay zeka güvenliği enstitüleri ağı gibi Batı liderliğindeki girişimlerden ayırır. Çin, Küresel Güney ülkelerini bu düzenlemenin birincil yararlanıcıları olarak konumlandırdı.simoninstitute+1

Jeopolitik Bağlam

WAICO'nun kuruluşu, uluslararası yapay zeka yönetişimindeki derin çatlakların ortasında gerçekleşiyor. Yakın zamandaki bir G7 zirvesinde, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD'nin yapay zeka teknolojisi ihracatına yönelik kısıtlamalarını "çok milliyetçi" olarak eleştirdi. Bu arada, Amerika Birleşik Devletleri gelişmiş yapay zeka çipleri ve modelleri üzerindeki ihracat kontrollerini sıkılaştırmaya yöneldi.giggleacademy

Çin'in yaklaşımı, yapay zeka yönetişimini güvenlik veya değer uyumundan ziyade öncelikle bir kalkınma meselesi olarak ele alıyor. Örgütün merkezi, Çin'in yıllık Dünya Yapay Zeka Konferansı'na ev sahipliği yapan aynı şehir olan Şanghay'da olacak.simoninstitute+1

Çin'in Yönetişim Hamlesi

Wang Yi, 2026 Mayıs ayında New York'ta yaptığı bir konuşmada girişimi dokuz küresel yönetişim reformu önceliğinden biri olarak özetledi ve toplanan diplomatlara Çin'in "tüm tarafları yapay zekayı iyilik için teşvik etmeye davet ettiğini" söyledi. Çin Devlet Konseyi'nin 2026 Haziran tarihli bir beyaz bülteni, örgütsel çerçeveyi daha ayrıntılı olarak açıkladı.china-mission+2

Simon Uzun Vadeli Yönetişim Enstitüsü, WAICO'nun mevcut çok taraflı teknoloji organlarından bir sapmayı temsil ettiğini, açık üyeliği düzenleyici uyumdan ziyade açıkça kalkınma etrafında inşa edilmiş bir gündemle birleştirdiğini belirtti. Dünya Yapay Zeka Konferansı bu hafta Şanghay'da başlarken, organın ilk imzacılarının ötesinde — özellikle büyük Batılı ekonomilerden — katılım çekip çekemeyeceği açık bir soru olarak kalmaya devam ediyor.simoninstitute