მარსს ჰქონდა დედამიწის მსგავსი ვრცელი მაგმური სისტემები, ნათქვამია კვლევაში

26 ივნისს Nature Astronomy-ში გამოქვეყნებული კვლევა ცხადყოფს, რომ მარსს ოდესღაც ჰქონდა ვრცელი, ურთიერთდაკავშირებული მაგმური სისტემები, რომლებიც შედარებადია დედამიწის ზედაპირის ქვეშ არსებულ სისტემებთან — მიუხედავად იმისა, რომ წითელ პლანეტას არ გააჩნია ტექტონიკური ფირფიტები, რაც დიდი ხანია ითვლებოდა ასეთი გეოლოგიური სირთულის წინაპირობად.phys+2

გაშიფრული ფარული საზღვარი

ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა გამოიყენეს NASA-ს InSight მისიის სეისმური მონაცემები მარსის ზედაპირიდან დაახლოებით 24 კილომეტრის სიღრმეში არსებული იდუმალი საზღვრის გამოსაკვლევად. ასობით შესაძლო ქანის შემადგენლობის სეისმურ ჩანაწერებთან შედარებით, თერმოდინამიკური მოდელირებისა და სტატისტიკური მეთოდების გამოყენებით, მათ დაადგინეს, რომ მხოლოდ "ულტრამაფიკური" ქანები — რკინითა და მაგნიუმით მდიდარი, მაგრამ სილიციუმის დაბალი შემცველობის — შეესაბამებოდა საზღვრის ქვემოთ არსებულ თვისებებს, ხოლო "მაფიკური" ქანები უფრო მაღალი სილიციუმის შემცველობით მის ზემოთ იყო განლაგებული.ox+1

გუნდმა დაასკვნა, რომ ეს ფენიანი სტრუქტურა ჩამოყალიბდა იქ, სადაც გამდნარი ქანი გროვდებოდა ღრმად მიწისქვეშ და თანდათანობით იყოფოდა, რის შედეგადაც ქერქის ფუძეში რჩებოდა მკვრივი კრისტალები, ხოლო უფრო მსუბუქი, უფრო განვითარებული დნობები ზემოთ ადიოდა. დედამიწაზე მსგავსი პროცესები ხდება ვულკანური რკალების ქვეშ და დაკავშირებულია კონტინენტების ფორმირებასთან.phys

"ჩვენ ტრადიციულად ვვარაუდობდით, რომ მარსზე ვულკანიზმი შედარებით მარტივი იყო დედამიწასთან შედარებით", – თქვა წამყვანმა ავტორმა დოქტორმა ტობერმორი მაკეი-ჩემპიონმა, რომელმაც კვლევა ოქსფორდში ჩაატარა და ახლა ბრისტოლის უნივერსიტეტში მუშაობს. "მაგრამ ეს აღმოჩენა მიუთითებს იმაზე, რომ მარსს შეეძლო შეენარჩუნებინა დიდი, ხანგრძლივი სისტემები, სადაც გამდნარი ქანი ვითარდებოდა და ხელახლა მუშავდებოდა მთელი ქერქის განმავლობაში."eurekalert+1

პლანეტების სიცოცხლისუნარიანობისთვის საჭირო პირობების გადააზრება

კვლევა ვარაუდობს, რომ ეს დამარხული ფენა შეიძლება ვრცელდებოდეს გვერდით ასობით ან თუნდაც ათასობით კილომეტრზე მარსის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, რაც მიუთითებს ფენომენზე, რომელიც ცნობილია როგორც "ტრანსქერქული მაგმატიზმი" — რომელიც ადრე ითვლებოდა, რომ მხოლოდ დედამიწისთვის იყო დამახასიათებელი.the-independent+1

თანაავტორმა, ოქსფორდის დედამიწის მეცნიერებათა დეპარტამენტის პროფესორმა ჯონ უეიდმა თქვა, რომ აღმოჩენებს ფართო შედეგები მოჰყვება. "თუ მარსს შეეძლო ამ ტიპის რთული ქერქის განვითარება ფირფიტების ტექტონიკის გარეშე, მაშინ შესაძლოა სიცოცხლისთვის საჭირო პირობები წარმოიქმნას უფრო მეტ პლანეტაზე, ვიდრე ჩვენ წარმოგვედგინა, მათ შორის ისეთებზეც, რომლებიც ადრე უარყოფილი იყო მათი ზომის ან ტექტონიკური აქტივობის აშკარა ნაკლებობის გამო."phys

InSight-ის მემკვიდრეობაზე დაფუძნება

კვლევა ეყრდნობა NASA-ს InSight ლენდერის დაკვირვებებს, რომელმაც 2018 წელს მარსზე პირველი სეისმომეტრი განათავსა და 2022 წელს მისიის დასრულებამდე აფიქსირებდა მარსის მიწისძვრებსა და მეტეოროიდების ზემოქმედებას. მონაცემები კვლავ იძლევა აღმოჩენებს პლანეტის შიდა სტრუქტურის შესახებ, მათ შორის 2025 წლის აღმოჩენას მარსის ზედა ქერქის ფუძეში შესაძლო თხევადი წყლის შესახებ. ახალი კვლევა ჩაატარეს ოქსფორდის დედამიწის მეცნიერებათა და სტატისტიკის დეპარტამენტების მკვლევარებმა ბრისტოლის უნივერსიტეტთან თანამშრომლობით.pmc.ncbi.nlm.nih+1