მარჯნის რიფები შეუქცევადი განადგურების ზღვარზეა, აფრთხილებენ მეცნიერები

მთელ მსოფლიოში მარჯნის რიფები იმდენად ხშირად უფერულდება, რომ მათ აღდგენა მოვლენებს შორის ვეღარ ასწრებენ. ეს გლობალური მარჯნის საფარს ისტორიულ ნორმაზე ბევრად დაბლა წევს და შეუქცევადი განადგურებისკენ უბიძგებს, ნათქვამია მარჯნის რიფების მონიტორინგის გლობალური ქსელის მიერ ორშაბათს გამოქვეყნებულ მნიშვნელოვან ანგარიშში.

ანგარიში, რომელიც ეყრდნობა 120 ქვეყანასა და ტერიტორიაზე არსებული თითქმის 37,000 რიფის ლოკაციიდან მიღებულ 40 წელზე მეტი ხნის მონიტორინგის მონაცემებს, აჩვენებს, რომ მასობრივი გაუფერულების მოვლენებს შორის ინტერვალი ათწლეულებიდან საშუალოდ მხოლოდ ხუთ ან ექვს წლამდე შემცირდა, იუწყება Reuters. 2020-2024 წლების პერიოდში მყარი მარჯნის საფარი ისტორიულ საშუალო მაჩვენებელზე 9.5%-ით დაბლა დაეცა, რაც წამყვანმა ავტორმა, მანუელ გონსალეს-რივერომ, აღწერა როგორც „დაცემის კიბე“.reuters+1

აღდგენისთვის დარჩენილი მცირე დრო

„თუ მათ საკმარის დროს მივცემთ, მათ აქვთ აღდგენის უნარი“, – განაცხადა გონსალეს-რივერომ. „მაგრამ ჩვენ ვხედავთ, რომ მათ ამის დრო აღარ ეძლევათ. ფაქტობრივად, ამ გაუფერულების მოვლენების სიხშირე თითქმის გაორმაგდა“.reuters

მსოფლიოში პირველი მასობრივი გაუფერულების შემთხვევა 1998 წელს დაფიქსირდა, ხოლო 2010 წლის შემდეგ მას კიდევ სამი მოჰყვა. 2017-2019 წლებში რიფებმა მარჯნის საფარის 6% აღიდგინეს, რამაც თითქმის დააკომპენსირა 2016 წლის გაუფერულებით გამოწვეული 6.6%-იანი დანაკარგი. თუმცა, ბოლო მოვლენა, რომელიც 2023 წელს დაიწყო, ყველაზე მასშტაბური იყო ისტორიაში და მსოფლიოს მარჯნის რიფების ტერიტორიების 77% მოიცვა. ამ მოვლენამ, რომელიც 2023 წლის დასაწყისიდან 2025 წლის შუა პერიოდამდე გაგრძელდა, სამივე ოკეანის აუზში რიფების ტერიტორიების 84% გაუფერულების დონის თერმული სტრესის ქვეშ მოაქცია, NOAA-ს მარჯნის რიფების დაკვირვების სამსახურის (Coral Reef Watch) მონაცემებით.gcrmn+2

ტემპერატურის მატება ახალი გაუფერულების საფრთხეს ქმნის

22 აგვისტოს ოკეანის ზედაპირის ტემპერატურის რეკორდულ ნიშნულამდე, 21.1 გრადუს ცელსიუსამდე გაზრდისა და ელ-ნინიოს გაძლიერების ფონზე, გონსალეს-რივერომ გააფრთხილა, რომ წელს შესაძლოა გაუფერულების კიდევ ერთი ტალღა დაიწყოს. „ტემპერატურის გათვალისწინებით, ეს ძალიან მოსალოდნელია“, – განაცხადა მან.reuters

ანგარიშის გამოქვეყნება დაემთხვა პალაუში წყნარი ოკეანის კუნძულების 55-ე ფორუმის გახსნას, სადაც რეგიონის ლიდერები 4 სექტემბრამდე იკრიბებიან, რათა შეათანხმონ კლიმატური პრიორიტეტები წლის ბოლოს გასამართი COP31 კლიმატის კონფერენციის წინ.reuters+1

მოწოდებები სასწრაფო მოქმედებისკენ

ანგარიში მოუწოდებს ემისიების სწრაფი შემცირებისკენ, ადგილობრივი საფრთხეების მართვასთან ერთად, როგორიცაა არამდგრადი თევზჭერა და სანაპიროების გადაჭარბებული განაშენიანება. ბიომრავალფეროვნებისა და ეკოსისტემური სერვისების სამთავრობათაშორისო სამეცნიერო-პოლიტიკური პლატფორმის თავმჯდომარემ, დევიდ ობურამ, განაცხადა: „ჩვენ ახლავე უნდა ვიმოქმედოთ ამ ვარდნის შესაჩერებლად და ინვესტიცია ჩავდოთ იმ გადაწყვეტილებებში, რომლებიც შეამცირებს ზეწოლას და გაზრდის მდგრადობას. მოქმედების გადადება შეუქცევადი დანაკარგების რისკს შეიცავს“.wmbdradio