Մարջանային խութերը հայտնվել են անդառնալի կորստի եզրին, զգուշացնում են գիտնականները

Ամբողջ աշխարհում մարջանային խութերն այնքան հաճախ են սպիտակում, որ այլևս չեն հասցնում վերականգնվել դեպքերի միջև ընկած ժամանակահատվածում, ինչը մարջանների համաշխարհային ծածկույթը մղում է պատմական նորմերից ցածր մակարդակի և տանում դեպի անդառնալի անկում, ասվում է Մարջանային խութերի մոնիտորինգի գլոբալ ցանցի կողմից երկուշաբթի օրը հրապարակված կարևոր զեկույցում:

Զեկույցը, որը հիմնված է 120 երկրների և տարածքների շուրջ 37,000 խութային վայրերից ստացված ավելի քան 40 տարվա մոնիտորինգի տվյալների վրա, պարզել է, որ զանգվածային սպիտակեցման դեպքերի միջև ընկած ժամանակահատվածը տասնամյակներից կրճատվել է մինչև ընդամենը հինգ կամ վեց տարի, հայտնում է Reuters-ը: 2020-2024 թվականներին կոշտ մարջանների ծածկույթը պատմական միջինից նվազել է 9.5 տոկոսով, ինչը գլխավոր հեղինակ Մանուել Գոնսալես-Ռիվերոն անվանել է «անկման աստիճաններ»:reuters+1

Վերականգնման կրճատվող հնարավորությունները

«Եթե մենք նրանց բավարար ժամանակ տանք, նրանք վերականգնվելու կարողություն ունեն», ասել է Գոնսալես-Ռիվերոն: «Բայց մենք չենք տեսել, որ այդքան ժամանակ տրամադրվի: Իրականում, սպիտակեցման դեպքերի հաճախականությունը գրեթե կրկնապատկվել է»:reuters

Աշխարհում զանգվածային սպիտակեցման առաջին դեպքը գրանցվել է 1998 թվականին, որին 2010 թվականից հետո հաջորդել են ևս երեքը: 2017-2019 թվականներին խութերը վերականգնել են 6 տոկոս ծածկույթը՝ գրեթե փոխհատուցելով 2016 թվականի սպիտակեցման հետևանքով կորցրած 6.6 տոկոսը: Սակայն 2023 թվականին սկսված ամենավերջին դեպքը ամենաընդգրկունն էր պատմության մեջ, որն ազդել է աշխարհի մարջանային խութերի 77 տոկոսի վրա: NOAA-ի Coral Reef Watch-ի տվյալներով՝ այդ դեպքը, որը տևել է 2023-ի սկզբից մինչև 2025-ի կեսերը, օվկիանոսային բոլոր երեք ավազաններում խութային տարածքների 84 տոկոսը ենթարկել է սպիտակեցման մակարդակի ջերմային սթրեսի:gcrmn+2

Ջերմաստիճանի բարձրացումը սպառնում է նոր սպիտակեցմամբ

Օգոստոսի 22-ին օվկիանոսի մակերևույթի ջերմաստիճանի ռեկորդային 21.1 աստիճան Ցելսիուսի հասնելու և Էլ Նինյոյի օրինաչափությունների ուժգնացման պայմաններում Գոնսալես-Ռիվերոն զգուշացրել է, որ այս տարի կարող է սպիտակեցման նոր դեպք տեղի ունենալ: «Ջերմաստիճանը հաշվի առնելով՝ դա շատ հավանական է», ասել է նա:reuters

Զեկույցի հրապարակումը համընկել է Պալաուում Խաղաղօվկիանոսյան կղզիների 55-րդ ֆորումի բացման հետ, որտեղ տարածաշրջանի ղեկավարները հավաքվում են մինչև սեպտեմբերի 4-ը՝ կլիմայական առաջնահերթությունները համակարգելու համար՝ նախքան այս տարվա վերջին կայանալիք COP31 կլիմայական համաժողովը:reuters+1

Հրատապ գործողությունների կոչեր

Զեկույցը հորդորում է արագորեն կրճատել արտանետումները և կառավարել տեղական սպառնալիքները, ներառյալ անկայուն ձկնորսությունը և ափամերձ գոտիների չափից ավելի զարգացումը: Կենսաբազմազանության և էկոհամակարգային ծառայությունների հարցերով միջկառավարական գիտաքաղաքական հարթակի նախագահ Դեյվիդ Օբուրան հայտարարության մեջ նշել է. «Մենք պետք է գործենք հիմա՝ կանգնեցնելու այս անկումը և ներդրումներ կատարելու այն լուծումներում, որոնք նվազեցնում են ճնշումը և բարձրացնում դիմակայունությունը: Գործողությունների հետաձգումը վտանգում է անդառնալի կորուստների ամրագրումը»:wmbdradio