FAO: ელ ნინიო და ირანის ომი სურსათზე ფასებს ზრდის

გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) მთავარი ეკონომისტის, მაქსიმო ტორეროს განცხადებით, განსაკუთრებით ძლიერი ელ ნინიო მსოფლიოში სურსათისა და საწვავის ფასებს ზრდის, რასაც ირანში მიმდინარე ომი კიდევ უფრო ამძიმებს. ეს გაფრთხილება გაჟღერდა კლიმატის სამიტზე COP31, სადაც გაეროს კიდევ ერთმა სააგენტომ, სოფლის მეურნეობის განვითარების საერთაშორისო ფონდმა (IFAD), განაცხადა, რომ ამ კლიმატურმა მოვლენამ შესაძლოა გლობალურ ეკონომიკას 11 ტრილიონ დოლარამდე ზარალი მიაყენოს.channelstv.com+1

ფასები მოსავლის აღებამდე იცვლება

ელ ნინიო ზოგიერთ რეგიონში გვალვას, ზოგგან კი ძლიერ წვიმებს იწვევს. ორივე ფაქტორმა შესაძლოა შეამციროს მოსავალი, ხოლო წყალდიდობებმა გაანადგუროს შენახული სურსათი და სატრანსპორტო კავშირები. ტორერომ AFP-ს განუცხადა, რომ ფასებზე გავლენა "მოსავლის აღებამდეც ვლინდება", რადგან "ბაზრები რეაგირებს დეფიციტის მოლოდინზე და თავად გაურკვევლობა იწვევს არასტაბილურობას". ირანის ომმა უკვე გაზარდა საწვავისა და სასუქის ფასები ფერმერებისთვის, რაც მსოფლიოს მასშტაბით ოჯახების ბიუჯეტს აწვება. "მოწყვლადი ოჯახებისთვის სურსათზე ფასების ზომიერმა მატებამაც კი შეიძლება მძიმე შედეგები გამოიწვიოს", – აღნიშნა ტორერომ.news.abs-cbn.com+1

ამ თვის დასაწყისში ტორერომ გააფრთხილა, რომ სურსათის ინფლაცია, სავარაუდოდ, დაჩქარდება და 2027 წლამდე გასტანს. FAO-ს სურსათის ფასების ინდექსი სექტემბერში საშუალოდ 136 პუნქტი იყო, რაც 2022 წლის ნოემბრის შემდეგ ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია, ხოლო ხორბლის ფასი 2026 წელს 30 პროცენტზე მეტით გაიზარდა. ფილიპინებში, ელ ნინიოსა და საწვავის გაძვირების გამო, ბრინჯის წარმოება სექტემბრამდე სამ თვეში 18 პროცენტით შემცირდა. სექტემბერში FAO-მ განაცხადა, რომ 22 მაღალი რისკის მქონე ქვეყნის მოსამზადებლად მოთხოვნილი 202 მილიონი დოლარიდან მხოლოდ მეხუთედი მიიღო.channelstv.com+2

11 ტრილიონი დოლარის შეფასება

IFAD-მა და თურქეთის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ 9 ნოემბერს ანტალიაში გამოაქვეყნეს ანგარიში "სურსათის სისტემები სტრესის ქვეშ: მდგრადობის მშენებლობა პირველივე ნაბიჯებიდან". შეფასების თანახმად, ძლიერმა ელ ნინიომ შესაძლოა ქვეყნებს მომდევნო ხუთ-ექვს წელიწადში 11 ტრილიონი დოლარის შემოსავალი დააკარგვინოს. ეს მაჩვენებელი მოიცავს ზარალს სოფლის მეურნეობაში, ინფრასტრუქტურის დაზიანებას და გავლენას სასაქონლო ფასებსა და ვაჭრობაზე. ანგარიშის მიხედვით, 2026 წლის ენერგეტიკულმა და სასუქის შოკებმა სურსათის სისტემებზე გავლენა ერთ სათესლე სეზონშივე მოახდინა და ყველაზე მეტად მცირე ფერმერები დააზარალა, რომლებიც მსოფლიო სურსათის მესამედს აწარმოებენ.ifad.org+1

IFAD-ის წარმომადგენელმა პიტერნელ ბოგარდმა Newsweek-ს განუცხადა, რომ შეფასება ეფუძნება წარსულში მომხდარ ძლიერ ელ ნინიოს მოვლენებს და ზარალი 7-დან 14 ტრილიონ დოლარამდე მერყეობს. ანგარიშის მოდელის მიხედვით, მცირე სიმინდის ფერმამ წლიური წმინდა შემოსავლის დაახლოებით 60 პროცენტი დაკარგა, როდესაც ძლიერი გვალვა მაღალ ხარჯებს დაემთხვა. პეტერსონის ინსტიტუტის მკვლევარმა კალენ ჰენდრიქსმა, რომელიც ზარალს ხუთ წელიწადში 7 ტრილიონ დოლარზე მეტად აფასებს, Foreign Policy-ს განუცხადა, რომ ბევრი ქვეყანა "ჯერ კიდევ ირანის ომის ენერგეტიკული შოკისგან იტანჯება".newsweek.com+1

მდგრადობა გადარჩენის ნაცვლად

IFAD-ის პრეზიდენტმა ალვარო ლარიომ განაცხადა, რომ როდესაც ფერმერებს აქვთ უკეთესი წვდომა რესურსებზე, ბაზრებსა და ფინანსებზე, მათი შემოსავალი 40 პროცენტზე მეტით იზრდება. "სურსათის ფასებზე ამის გავლენა არ განასხვავებს მაღალშემოსავლიან და დაბალშემოსავლიან ქვეყნებს", – თქვა ბოგარდმა, "და ყველა ოჯახს შეიძლება მოუწიოს სურსათში მეტის გადახდა".guardian.ng+1