FAO: El Niño og stríðið í Íran hækka matvælaverð

Óvenju öflugt El Niño-fyrirbæri hækkar nú verð á matvælum og eldsneyti um allan heim og stríðið í Íran gerir illt verra, að sögn Maximo Torero, aðalhagfræðings Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna (FAO). Viðvörun hans kom fram á sama tíma og önnur stofnun SÞ, Alþjóðasjóðurinn um landbúnaðarþróun (IFAD), sagði á COP31 loftslagsráðstefnunni að veðurfarið gæti kostað heimshagkerfið allt að 11 billjónir dollara.channelstv.com+1

Verð hreyfist fyrir uppskeru

El Niño veldur þurrkum á sumum svæðum og úrhellisrigningu á öðrum. Hvort tveggja getur dregið úr uppskeru og fóðurframleiðslu, og flóð geta eyðilagt geymd matvæli og flutningaleiðir. Torero sagði við AFP að áhrif á verðlag geti komið fram "löngu áður en uppskeru er lokið" vegna þess að "markaðir bregðast við væntingum um framtíðarskort og óvissan sjálf getur skapað sveiflur". Stríðið í Íran hefur þegar hækkað eldsneytis- og áburðarkostnað fyrir bændur, sem eykur álag á heimilisbókhald um allan heim. "Fyrir viðkvæm heimili geta jafnvel hóflegar hækkanir á matvælaverði haft gríðarlegar afleiðingar," sagði Torero.news.abs-cbn.com+1

Fyrr í þessum mánuði varaði Torero við því að matvælaverðbólga myndi líklega aukast og vara fram til ársins 2027. Matvælaverðsvísitala FAO var að meðaltali 136 stig í september, sem er hæsta stig síðan í nóvember 2022, og hveitiverð hafði hækkað um meira en 30 prósent árið 2026. Á Filippseyjum dróst framleiðsla á hrísgrjónum saman um 18 prósent á þremur mánuðum fram í september vegna El Niño og hærra eldsneytis- og áburðarverðs. Í september sagði FAO að stofnunin hefði aðeins fengið fimmtung af þeim 202 milljónum dollara sem óskað var eftir til að undirbúa 22 áhættulönd.channelstv.com+2

11 billjóna dollara mat

IFAD og landbúnaðarráðuneyti Tyrklands birtu skýrslu sína, Food Systems Under Stress: Building Resilience from the First Mile, þann 9. nóvember í Antalya. Þar er áætlað að alvarlegt El Niño gæti kostað lönd 11 billjónir dollara í tapaðar tekjur á næstu fimm til sex árum. Talan nær yfir tap í landbúnaðarhagkerfum, skemmdir á innviðum og keðjuverkandi áhrif í gegnum hrávöruverð og viðskipti. Skýrslan segir að orku- og áburðaráföll árið 2026 hafi breiðst út í gegnum matvælakerfi innan einnar gróðursetningartíðar og bitnað harðast á smábændum sem rækta þriðjung af matvælum heimsins.ifad.org+1

Pieternel Boogaard hjá IFAD sagði við Newsweek að matið byggist á fyrri öflugum El Niño-atburðum, með bili á bilinu 7 til 14 billjónir dollara. Í líkani skýrslunnar tapaði lítið maísbýli um 60 prósent af venjulegum árlegum nettótekjum sínum þegar alvarlegir þurrkar riðu yfir á sama tíma og aðföng urðu dýrari. Cullen Hendrix hjá Peterson Institute, sem metur tjónið yfir 7 billjónir dollara á fimm árum, sagði við Foreign Policy að mörg lönd "séu enn að jafna sig" eftir orkuáfallið vegna stríðsins í Íran.newsweek.com+1

Seigla frekar en björgun

Alvaro Lario, forseti IFAD, sagði að þegar bændur fengju betri aðgang að aðföngum, mörkuðum og fjármagni saman, hækkuðu tekjur þeirra um meira en 40 prósent. "Áhrif þessa á matvælaverð mismuna ekki milli hátekju- og lágtekjulanda," sagði Boogaard, "og allar fjölskyldur geta endað með því að borga meira fyrir matvæli líka".guardian.ng+1