FAO. Էլ Նինյոն և Իրանի պատերազմը բարձրացնում են սննդամթերքի գները

ՄԱԿ-ի Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) գլխավոր տնտեսագետ Մաքսիմո Տորերոյի խոսքով՝ բացառիկ ուժգնության Էլ Նինյոն բարձրացնում է սննդամթերքի և վառելիքի գները ամբողջ աշխարհում, իսկ Իրանում ընթացող պատերազմն ավելի է վատթարացնում իրավիճակը։ Նրա նախազգուշացումը հնչել է COP31 կլիմայական գագաթնաժողովի ժամանակ, որտեղ ՄԱԿ-ի մեկ այլ գործակալություն՝ Գյուղատնտեսության զարգացման միջազգային հիմնադրամը (IFAD), հայտարարել է, որ եղանակային այս երևույթը կարող է համաշխարհային տնտեսությանը մինչև 11 տրիլիոն դոլարի վնաս հասցնել։channelstv.com+1

Գները փոխվում են մինչ բերքահավաքը

Էլ Նինյոն որոշ շրջաններում երաշտ է առաջացնում, իսկ մյուսներում՝ հորդառատ անձրևներ։ Երկուսն էլ կարող են կրճատել բերքը, իսկ ջրհեղեղները կարող են ոչնչացնել պահեստավորված սնունդը և տրանսպորտային ուղիները։ Տորերոն AFP-ին ասել է, որ գների վրա ազդեցությունը «կարող է ի հայտ գալ բերքահավաքի ավարտից շատ առաջ», քանի որ «շուկաները արձագանքում են ապագա դեֆիցիտի սպասումներին, և անորոշությունն ինքնին կարող է անկայունություն առաջացնել»։ Իրանի պատերազմն արդեն իսկ բարձրացրել է վառելիքի և պարարտանյութերի գները ֆերմերների համար՝ ավելացնելով ծանրաբեռնվածությունը տնային տնտեսությունների վրա ամբողջ աշխարհում։ «Խոցելի ընտանիքների համար սննդամթերքի գների նույնիսկ չափավոր աճը կարող է հսկայական հետևանքներ ունենալ», — ասել է Տորերոն։news.abs-cbn.com+1

Այս ամսվա սկզբին Տորերոն զգուշացրել էր, որ պարենային գնաճը, հավանաբար, կարագանա և կշարունակվի մինչև 2027 թվականը։ FAO-ի պարենային գների ինդեքսը սեպտեմբերին կազմել է միջինը 136 կետ, ինչը ամենաբարձր մակարդակն է 2022 թվականի նոյեմբերից ի վեր, իսկ ցորենի գները 2026 թվականին աճել են ավելի քան 30 տոկոսով։ Ֆիլիպիններում բրնձի արտադրությունը սեպտեմբերին ավարտվող երեք ամիսների ընթացքում նվազել է 18 տոկոսով՝ Էլ Նինյոյի և վառելիքի ու պարարտանյութերի բարձր գների պատճառով։ Սեպտեմբերին FAO-ն հայտնել էր, որ ստացել է 22 բարձր ռիսկային երկրներին նախապատրաստելու համար պահանջվող 202 միլիոն դոլարի միայն մեկ հինգերորդը։channelstv.com+2

11 տրիլիոն դոլարի գնահատական

IFAD-ը և Թուրքիայի գյուղատնտեսության նախարարությունը նոյեմբերի 9-ին Անթալիայում հրապարակել են իրենց զեկույցը՝ «Պարենային համակարգերը սթրեսի տակ. կայունության կառուցում առաջին քայլերից»։ Այն գնահատում է, որ ծանր Էլ Նինյոն կարող է երկրներին արժենալ 11 տրիլիոն դոլարի կորցրած եկամուտ առաջիկա հինգ-վեց տարվա ընթացքում։ Թիվը ներառում է գյուղատնտեսության կորուստները, ենթակառուցվածքների վնասը և ապրանքային գների ու առևտրի վրա ազդեցությունը։ Զեկույցում ասվում է, որ 2026 թվականի էներգետիկ և պարարտանյութերի ցնցումները տարածվել են պարենային համակարգերում մեկ տնկման սեզոնի ընթացքում՝ ամենաշատը հարվածելով փոքր ֆերմերներին, որոնք աճեցնում են աշխարհի սննդի մեկ երրորդը։ifad.org+1

IFAD-ի Պիտերնել Բոգարդը Newsweek-ին ասել է, որ գնահատականը հիմնված է նախկին ուժեղ Էլ Նինյոյի իրադարձությունների վրա՝ մոտավորապես 7-ից 14 տրիլիոն դոլար միջակայքում։ Զեկույցի մոդելում փոքր եգիպտացորենի ֆերման կորցրել է իր տարեկան զուտ եկամտի մոտ 60 տոկոսը, երբ ծանր երաշտը համընկել է բարձր ծախսերի հետ։ Պետերսոնի ինստիտուտից Քալեն Հենդրիքսը, որը վնասը հինգ տարվա ընթացքում գնահատում է 7 տրիլիոն դոլարից ավելի, Foreign Policy-ին ասել է, որ շատ երկրներ «դեռևս ուշքի չեն եկել» Իրանի պատերազմի էներգետիկ ցնցումից։newsweek.com+1

Կայունություն՝ փրկության փոխարեն

IFAD-ի նախագահ Ալվարո Լարիոն ասել է, որ երբ ֆերմերները ավելի լավ հասանելիություն են ստանում ռեսուրսներին, շուկաներին և ֆինանսներին, նրանց եկամուտներն աճում են ավելի քան 40 տոկոսով։ «Սննդի գների վրա դրա ազդեցությունը չի տարբերակում բարձր և ցածր եկամուտ ունեցող երկրները», — ասել է Բոգարդը, «և բոլոր ընտանիքները կարող են ստիպված լինել ավելի շատ վճարել սննդի համար»։guardian.ng+1