Copernicus-ის ანგარიში ოკეანეების შესახებ: ყველაზე მკაცრი გაფრთხილება

მსოფლიო ოკეანეები დათბობის უპრეცედენტო და მზარდი ტემპით თბება, რაც სერიოზულ შედეგებს იწვევს საზღვაო ფაუნისთვის, სანაპირო თემებისა და გლობალური ამინდისთვის, ნათქვამია ოთხშაბათს 100-ზე მეტი საერთაშორისო მეცნიერის მიერ გამოქვეყნებულ მნიშვნელოვან ანგარიშში.

Copernicus-ის ოკეანის მდგომარეობის მეათე ყოველწლიური ანგარიში, რომელიც Mercator Ocean International-მა ევროკავშირის Copernicus-ის საზღვაო სამსახურისთვის მოამზადა, ეყრდნობა სატელიტური, ბუიებისა და სენსორების 40 წელზე მეტი ხნის მონაცემებს, რათა დოკუმენტურად აღწეროს ის, რასაც ავტორები "ყველაზე მკაცრ გაფრთხილებას" უწოდებენ პლანეტის ზღვებში მიმდინარე ცვლილებებთან დაკავშირებით.marine.copernicus+1

დათბობის ქვეშ მყოფი ოკეანე

"ოკეანე ჩვენს თვალწინ იცვლება: დათბობა, ზღვის დონის აწევა და ეკოსისტემის დეგრადაცია მნიშვნელოვანი და გრძელვადიანი ცვლილებების ურთიერთდაკავშირებული ნიშნებია," განაცხადა Mercator Ocean International-ის გენერალურმა დირექტორმა პიერ ბაჰურელმა.cnn

ანგარიშის თანახმად, ოკეანის დათბობის ტემპი ბოლო 20 წლის განმავლობაში გაორმაგდა, ხოლო ზღვის ზედაპირის ტემპერატურამ რეკორდულ მაჩვენებლებს მიაღწია 2023, 2024 და კვლავ 2026 წლებში. გასულ წელს მსოფლიო ოკეანეებმა დამატებით 23 ზეტაჯოული სითბო შთანთქეს, რაც ზედიზედ მეცხრე წელია რეკორდული მაჩვენებელია და დაახლოებით 40-ჯერ აღემატება 2025 წელს მსოფლიოს მიერ მოხმარებულ ენერგიას. გლობალური ოკეანეები შთანთქავენ წიაღისეული საწვავის წვის შედეგად წარმოქმნილი ჭარბი სითბოს დაახლოებით 90 პროცენტს, ხოლო მძლავრი ელ-ნინიო, რომელიც რეკორდულად ინტენსიურია, დამატებით ზეწოლას ახდენს.cnn

გლობალური საშუალო ზღვის დონე 1999 წლიდან წელიწადში დაახლოებით 3.8 მილიმეტრით იზრდება, ხოლო 2012 წლიდან ეს ტემპი დაჩქარდა, რაც საფრთხეს უქმნის სანაპირო ზოლში მცხოვრებ ასობით მილიონ ადამიანს. ოკეანეები ასევე დაახლოებით 17 პროცენტით უფრო მჟავე გახდა 1985 წლიდან.cnn

პოლარული რეგიონები და ევროპული ზღვები ყველაზე მეტად ზარალდებიან

ყველაზე დრამატული ცვლილებები პოლუსებზე ხდება. არქტიკაში ზღვის ზედაპირისა და ყინულის ტემპერატურა 1982-დან 2024 წლამდე 4.2 გრადუსი ცელსიუსით გაიზარდა, ხოლო ზღვის ყინული 1979 წლიდან ყოველ ათწლეულში თითქმის ნახევარი მილიონი კვადრატული კილომეტრით მცირდება, რაც ყოველ 10 წელიწადში ესპანეთის ხელა ტერიტორიის დაკარგვის ტოლფასია. ციმბირის ჩრდილოეთით მდებარე კარის ზღვაში ტემპერატურა 1982 წლიდან 6.7 გრადუსი ცელსიუსით გაიზარდა.japantimes

მსოფლიოს მეორე ბოლოში, 2022 წელს ანტარქტიდის ზღვის ყინულის რეკორდულად დაბალი მაჩვენებელი დაემთხვა იმპერატორი პინგვინების გამრავლების პირველ დაფიქსირებულ მასობრივ წარუმატებლობას. აპრილში IUCN-მა ამ სახეობას სტატუსი "საფრთხის ქვეშ მყოფიდან" "გადაშენების პირას მყოფზე" შეუცვალა, რადგან პროგნოზების მიხედვით, თუ ყინულის დნობა გაგრძელდა, 2100 წლისთვის კოლონიების 90 პროცენტზე მეტი გაქრება.japantimes

ამასობაში, ევროპული ზღვები "ძლიერი ზეწოლის" ქვეშაა. 2024 წელს ხმელთაშუა და შავ ზღვებში დაფიქსირდა რეკორდული საზღვაო სიცხის ტალღები, ზოგიერთი მათგანი 30 დღეზე მეტხანს გაგრძელდა და წყლის ტემპერატურა საშუალოზე 4.6 გრადუსი ცელსიუსით მეტად გაზარდა.cnn

მოქმედებისკენ მოწოდება

ანგარიში ხაზს უსვამს მცირე კუნძულოვანი განვითარებადი სახელმწიფოების მწვავე მოწყვლადობას, რომლებიც ზღვის დონის აწევის, გაძლიერებული ციკლონებისა და მარჯნის რიფების კვდომის წინაშე დგანან. "კუნძულოვანი სახელმწიფოებისთვის ოკეანის ცვლილება არ არის შორეული გარემოსდაცვითი საკითხი; ეს არის დაუყოვნებელი ეკონომიკური, განვითარებისა და უსაფრთხოების გამოწვევა," განაცხადა ანგარიშის დირექტორმა კარინა ფონ შუკმანმა.cnn

მეცნიერებმა მოუწოდეს ოკეანის მდგრადი მონიტორინგისკენ, რათა მთავრობებმა და თემებმა შეძლონ მომზადება. "ჩვენი პასუხისმგებლობაა, შევქმნათ მუდმივი შესაძლებლობა ამ ტრანსფორმაციის მოლოდინისთვის," თქვა ბაჰურელმა.cnn