Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
[forminator_form id="25163"]

cnn+1japantimescnnՀամաշխարհային օվկիանոսները տաքանում են արագացող և աննախադեպ տեմպերով, ինչը հեռահար հետևանքներ ունի ծովային կյանքի, ափամերձ համայնքների և գլոբալ եղանակային օրինաչափությունների համար, ասվում է ավելի քան 100 միջազգային գիտնականների կողմից չորեքշաբթի օրը հրապարակված կարևոր զեկույցում:
Copernicus-ի օվկիանոսի վիճակի տասներորդ ամենամյա զեկույցը, որը պատրաստվել է Mercator Ocean International-ի կողմից Եվրամիության Copernicus ծովային ծառայության համար, հիմնված է ավելի քան չորս տասնամյակի արբանյակային, լողանների և սենսորային տվյալների վրա՝ փաստագրելու այն, ինչը նրանք անվանում են "ամենախիստ նախազգուշացումը" մոլորակի ծովերում տեղի ունեցող փոփոխությունների վերաբերյալ:marine.copernicus+1
"Օվկիանոսը փոխվում է մեր աչքի առաջ. տաքացումը, ծովի մակարդակի բարձրացումը և էկոհամակարգի դեգրադացիան զգալի և երկարաժամկետ փոփոխությունների փոխկապակցված նշաններ են", — ասել է Mercator Ocean International-ի գլխավոր տնօրեն Պիեռ Բահուրելը:cnn
Զեկույցի համաձայն՝ օվկիանոսի տաքացման տեմպերը վերջին 20 տարում կրկնապատկվել են, իսկ ծովի մակերևույթի ջերմաստիճանը ռեկորդային բարձր մակարդակի է հասել 2023, 2024 և կրկին 2026 թվականներին: Անցյալ տարի համաշխարհային օվկիանոսները կլանել են լրացուցիչ 23 զետաջոուլ ջերմություն, ինչը ռեկորդային է իններորդ տարին անընդմեջ և համարժեք է 2025 թվականին աշխարհի սպառած էներգիայի մոտ 40-ապատիկին: Համաշխարհային օվկիանոսները կլանում են հանածո վառելիքի այրումից առաջացած ավելցուկային ջերմության մոտ 90 տոկոսը, մինչդեռ հզոր Էլ Նինյոն, որը պատրաստվում է դառնալ ամենաինտենսիվը պատմության մեջ, լրացուցիչ ճնշում է գործադրում:cnn
Ծովի մակարդակի գլոբալ միջին ցուցանիշը 1999 թվականից ի վեր բարձրացել է տարեկան մոտ 3.8 միլիմետրով, իսկ 2012 թվականից ի վեր տեմպերն արագացել են՝ սպառնալով ափամերձ շրջաններում ապրող հարյուրավոր միլիոնավոր մարդկանց: Օվկիանոսները նաև 1985 թվականից ի վեր դարձել են մոտ 17 տոկոսով ավելի թթվային:cnn
Ամենադրամատիկ փոփոխություններից մի քանիսը տեղի են ունենում բևեռներում: Արկտիկայի ծովի մակերևույթի և սառույցի ջերմաստիճանը 1982-ից 2024 թվականներին բարձրացել է 4.2 աստիճան Ցելսիուսով, մինչդեռ ծովային սառույցը 1979 թվականից ի վեր յուրաքանչյուր տասնամյակում կրճատվել է գրեթե կես միլիոն քառակուսի կիլոմետրով, ինչը համարժեք է յուրաքանչյուր 10 տարին մեկ Իսպանիայի չափ տարածք կորցնելուն: Սիբիրից հյուսիս գտնվող Կարայի ծովում ջերմաստիճանը 1982 թվականից ի վեր աճել է 6.7 աստիճան Ցելսիուսով:japantimes
Աշխարհի մյուս ծայրում՝ 2022 թվականին Անտարկտիդայի ծովային սառույցի ռեկորդային նվազագույնը համընկավ կայսերական պինգվինների բազմացման առաջին գրանցված զանգվածային ձախողման հետ: Ապրիլին IUCN-ը այս տեսակը "վտանգվածին մոտ" կարգավիճակից փոխեց "վտանգված" կարգավիճակի, և կանխատեսվում է, որ եթե սառույցի կորուստը շարունակվի, 2100 թվականին գաղութների ավելի քան 90 տոկոսը կհայտնվի անհետացման եզրին:japantimes
Եվրոպական ծովերը, միևնույն ժամանակ, "ուժեղ ճնշման" տակ են: Միջերկրական և Սև ծովերը 2024 թվականին ականատես են եղել ծովային ջերմային ալիքների ռեկորդային ցուցանիշների, որոնցից մի քանիսը տևել են ավելի քան 30 օր և ջրի ջերմաստիճանը բարձրացրել միջինից 4.6 աստիճան Ցելսիուսով:cnn
Զեկույցն ընդգծում է փոքր կղզի-պետությունների սուր խոցելիությունը, որոնք բախվում են ծովի մակարդակի բարձրացման, ուժգնացող ցիկլոնների և մարջանային խութերի ոչնչացման հետ: "Կղզի-պետությունների համար օվկիանոսի փոփոխությունը հեռավոր բնապահպանական խնդիր չէ. դա տնտեսական, զարգացման և անվտանգության անմիջական մարտահրավեր է", — ասել է զեկույցի տնօրեն Կարինա ֆոն Շուկմանը:cnn
Գիտնականները կոչ են արել շարունակական դիտարկումներ իրականացնել օվկիանոսում, որպեսզի կառավարությունները և համայնքները կարողանան պատրաստվել: "Մեր պատասխանատվությունն է ստեղծել մշտական կարողություն՝ այս փոխակերպումը կանխատեսելու համար", — ասել է Բահուրելը:cnn