აშშ-ის დაზვერვის ცნობით, ირანის ახალი ლიდერი ბირთვული იარაღის მიმართ უფრო ღიაა

აშშ-ის დაზვერვის სამსახურების დასკვნით, ირანის უზენაესი ლიდერი მოჯთაბა ხამენეი ბირთვული იარაღის შექმნის მიმართ უფრო დიდ მზაობას გამოთქვამს, ვიდრე მისი გარდაცვლილი მამა, აიათოლა ალი ხამენეი, იტყობინება The New York Times ↗ 2.11% ხუთშაბათს გამოქვეყნებულ ანგარიშზე დაყრდნობით. ეს შეფასება მაშინ ხდება ცნობილი, როდესაც აშშ-ირანის ომი მეხუთე თვეში გადავიდა. პრეზიდენტი ტრამპი იმუქრება ღრმად მიწისქვეშ მდებარე ბირთვული ობიექტის დაბომბვით, ხოლო სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო იმეორებს, რომ ვაშინგტონის მიზანი კვლავ ირანის ბირთვული განიარაღებაა.nytimes

ფათვა, რომელიც აღარ მოქმედებს

უფროსმა ხამენეიმ 2003 წლის ოქტომბერში სიტყვიერი ფათვა გამოსცა, რომლითაც ბირთვული იარაღი რელიგიურად აკრძალა, და ამ პოზიციას საჯაროდ წლების განმავლობაში იმეორებდა. მისმა შვილმა, რომელმაც უზენაესი ლიდერის პოსტი მას შემდეგ დაიკავა, რაც მამაჩემი აშშ-ის და ისრაელის საჰაერო იერიშს 28 თებერვალს შეეწირა, მსგავსი აკრძალვა არ გამოუცხადებია. 2026 წლის თებერვლის ბოლოსაც კი, მამის მკვლელობამდე ცოტა ხნით ადრე, ირანის პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშქიანი ფათვას იშველიებდა და ამტკიცებდა, რომ თეირანი ბირთვულ იარაღს არ შექმნიდა.latimes+4

ანალიტიკოსებმა და ყოფილმა მაღალჩინოსნებმა გააფრთხილეს საზოგადოება, რომ უფროსი ხამენეის გარდაცვალებამ ირანის ბირთვულ ამბიციებზე არსებული ნორმატიული შემაკავებელი ფაქტორი მოხსნა. „ბირთვული ფათვა უკვე აღარ მოქმედებს“, – განუცხადა მარტში CNN-ს ტრიტა პარსიმ Quincy Institute for Responsible Statecraft-იდან. აშშ-ის დაზვერვა თვლის, რომ მოჯთაბა ხამენეი, მიუხედავად იმისა, რომ იმავე იერიშის დროს დაიჭრა, რომელმაც მამა შეიწირა, და მას შემდეგ საზოგადოებას არ გამოჩენია, ირანის ომის სტრატეგიის შემუშავებაში პირდაპირ მონაწილეობს.indianexpress+3

Pickaxe Mountain და ესკალაციის საფრთხე

სამშაბათს ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ-ის სამხედრო ძალები მალე დაარტყამენ Pickaxe Mountain-ს, ნათანზის გამდიდრებელი კომპლექსის სამხრეთით მდებარე გამაგრებულ მიწისქვეშა ობიექტს. „ჩვენ ძალიან სავარაუდოა, რომ ამ ტერიტორიას საკმაოდ მალე დავარტყათ და ამის წინააღმდეგ ვერაფერს იზამენ“, – უთხრა ტრამპმა ჟურნალისტებს თეთრ სახლში. The Wall Street Journal-ის ცნობით, ისრაელმა მიაწოდა დაზვერვა, რომლის მიხედვითაც ირანმა ობიექტზე ათასობით ცენტრიფუგა გადაიტანა.axios+2

ეს ობიექტი, რომელიც ირანში ცნობილია როგორც Kuh-e Kolang Gaz La, მიწისქვეშ არანაკლებ 100 მეტრის სიღრმეზეა ჩამარხული და, სავარაუდოდ, მშენებლობა ჯერ კიდევ გრძელდება. თეირანში უსაფრთხოების მაღალჩინოსანმა წყარომ CNN-თან საუბარში უარყო ბრალდებები ობიექტზე ბირთვული აქტივობის შესახებ.cnn+1

დიპლომატია ჩიხშია

მანილაში, ოთხშაბათს გამართულ პრესკონფერენციაზე საუბრისას, რუბიომ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციის მიზანი ნათელია. „მიზანი დირთვულად განიარაღებული ირანია“, – განაცხადა მან და დასძინა, რომ თეირანმა ადრინდელი განხილვების დროს მიღებული ვალდებულებები არ შეასრულა. რუბიომ ირანი მოლაპარაკებებისადმი „არასერიოზულ მიდგომაში“ დაადანაშაულა, ხოლო ტრამპმა განაცხადა, რომ მოლაპარაკებების განახლების სურვილი არ აქვს.apa+3

კონფლიქტის გამო ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს 2026 წლის დასაწყისიდან მოყოლებული წვდომა არ ჰქონია ირანის არცერთ გამოცხადებულ გამდიდრებულ ობიექტზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ საერთაშორისო საზოგადოებას არ შეუძლია ირანის ურანის მარაგების სტატუსის გადამოწმება. აშშ-ის მაისის დაზვერვის შეფასებები აჩვენებდა, რომ ირანს ბირთვული იარაღის ასაგებად კვლავ დაახლოებით ერთი წელი დასჭირდებოდა, ეს ვადები კი ძირითადად უცვლელი რჩება გასული წლის ივნისში ბირთვულ ობიექტებზე მიტანილი იერიშების მერე.reuters+2