Aguada Fénix დადასტურდა, როგორც მაიას უძველესი და უდიდესი ძეგლი

არქეოლოგებმა დაადასტურეს, რომ Aguada Fénix სამხრეთ-აღმოსავლეთ მექსიკაში არის მაიას უძველესი და უდიდესი ძეგლი, რაც კი ოდესმე აღმოჩენილა. ის აშენდა 3050 წლის წინ, როგორც სამყაროს დახვეწილი მოდელი. დღეს Science Advances-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა ცხადყოფს უპრეცედენტო მტკიცებულებებს იმისა, რომ ეს მასიური ადგილი ფუნქციონირებდა როგორც კოსმოგრამა – მონუმენტური რუკა, რომელიც ასახავს, თუ როგორ ესმოდათ ძველ მაიას ხალხს კოსმოსი.scientificamerican+2

უახლესმა გათხრებმა, რომლებიც 2020-2024 წლებში ჩაატარა არიზონას უნივერსიტეტის არქეოლოგმა Takeshi Inomata-მ და მისმა გუნდმა, აღმოაჩინა ჯვრის ფორმის საზეიმო ორმო, რომელიც შეიცავდა ნეფრიტის ორნამენტებს, მინერალურ პიგმენტებს და კერამიკულ ჭურჭელს, რომლებიც განლაგებული იყო კარდინალური მიმართულებების მიხედვით. აღმოჩენა წარმოადგენს პირველ შემთხვევას, როდესაც არქეოლოგებმა იპოვეს ამ რიტუალურ ნიმუშში განთავსებული რეალური პიგმენტები: ლურჯი აზურიტი ჩრდილოეთით, მწვანე მალაქიტი აღმოსავლეთით და ყვითელი ოხრა სამხრეთით.phys+1

ძეგლი ეჭვქვეშ აყენებს არქეოლოგიურ ვარაუდებს

ძვ.წ. 1000 წლით დათარიღებული Aguada Fénix თითქმის ერთი მილის სიგრძისა და მეოთხედი მილის სიგანისაა, ხოლო სიმაღლე 30-დან 50 ფუტამდე მერყეობს. ადგილი თითქმის 1000 წლით უსწრებს მესოამერიკის ისეთ საკულტო ქალაქებს, როგორიცაა Tikal და Teotihuacan, თუმცა მასშტაბით მათ უტოლდება ან აღემატება. ინომატას თქმით, ეს ეჭვქვეშ აყენებს მაიას თანდათანობითი განვითარების შესახებ დიდი ხნის განმავლობაში არსებულ რწმენას.phys+1

„ჩვენ აღმოვაჩინეთ, რომ ძვ.წ. 1000 წლის დასაწყისში მოხდა მშენებლობის „დიდი აფეთქება“, რის შესახებაც რეალურად არავინ იცოდა“, – თქვა ინომატამ. „უზარმაზარი დაგეგმარება და მშენებლობა რეალურად დასაწყისშივე მოხდა.“phys

კოსმოგრამა მოიცავს 5,6-ჯერ 4,7 მილს და შედგება ურთიერთდაკავშირებული გზების, არხებისა და დერეფნებისგან, რომლებიც ქმნიან ჯვრის ნიმუშებს, რომლებიც გასწორებულია ასტრონომიულ დაკვირვებებთან. ძეგლის ცენტრალური ხაზი გასწორებულია 17 ოქტომბრისა და 24 თებერვლის მზის ამოსვლასთან – 130-დღიანი პერიოდი, რომელიც წარმოადგენს მესოამერიკული რიტუალური კალენდრის 260-დღიანი ციკლის ნახევარს.livescience+2

კოლექტიური მშენებლობის მტკიცებულება

მაიას გვიანდელი ადგილებისგან განსხვავებით, რომლებსაც ძლიერი მეფეები მართავდნენ, Aguada Fénix-ის გათხრებისას არ აღმოჩენილა სოციალური იერარქიის ნიშნები, როგორიცაა სამეფო სკულპტურები, სასახლეები ან ელიტური რეზიდენციები. მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ მშენებლობაში რამდენიმე წლის განმავლობაში 1000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, მაგრამ მტკიცებულებები იმაზე მეტყველებს, რომ ისინი მუშაობდნენ ნებაყოფლობით და არა იძულებით.livescience+2

„როდესაც გყავთ მეფე ან მმართველები, ისინი მესოამერიკაში ჩვეულებრივ გამოსახულნი არიან სკულპტურებში ან ნახატებში, და თქვენ ჩვეულებრივ პოულობთ მნიშვნელოვან სტრუქტურებს ან სასახლეებს, სადაც ეს ძლიერი პიროვნებები ცხოვრობდნენ. თუმცა, ჩვენ ამას ვერ ვხედავთ Aguada Fénix-ში“, – განმარტა ინომატამ. ადგილი, სავარაუდოდ, ემსახურებოდა სეზონურ თავშეყრის ადგილს, სადაც გაფანტული თემები იკრიბებოდნენ რიტუალებისთვის, ცერემონიებისთვის და დღესასწაულებისთვის.scientificamerican+1

მშენებლობას დასჭირდა დაახლოებით 10,8 მილიონი ადამიან-დღე მხოლოდ მთავარი პლატოსთვის, პლუს დამატებით 255 000 ადამიან-დღე არხებისა და კაშხლების სისტემებისთვის. ამ მასშტაბური წამოწყების მიუხედავად, ჰიდრავლიკურ სისტემებს, როგორც ჩანს, არ ჰქონიათ პრაქტიკული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულება, რაც კიდევ უფრო უსვამს ხაზს მათ საზეიმო მნიშვნელობას.cnn+3