Aguada Fénix staðfest sem elsta og stærsta minnismerki Maya

Fornleifafræðingar hafa staðfest að Aguada Fénix í suðausturhluta Mexíkó sé bæði elsta og stærsta Maya-minnismerki sem fundist hefur, byggt fyrir 3.050 árum sem vandað líkan af alheiminum. Nýjar rannsóknir sem birtar voru í dag í Science Advances leiða í ljós fordæmalausar vísbendingar um að þessi gríðarstóri staður hafi virkað sem kosmogram — minnisvarðakort sem sýnir hvernig fornar Maya-þjóðir skildu alheiminn.scientificamerican+2

Nýjustu uppgreftrar, sem fóru fram á árunum 2020 til 2024 af Takeshi Inomata, fornleifafræðingi við Háskólann í Arizona, og teymi hans, leiddu í ljós krosslaga helgisiðagryfju sem innihélt jade-skrautmuni, steinefnalitarefni og keramikílát raðað eftir höfuðáttum. Uppgötvunin er í fyrsta sinn sem fornleifafræðingar finna raunveruleg litarefni sem sett hafa verið í þessu helgisiðamynstri, með bláu asúríti í norðri, grænu malakíti í austri og gulu ókri í suðri.phys+1

Minnismerkið ögrar fornleifafræðilegum forsendum

Aguada Fénix er frá árinu 1000 f.Kr. og mælist næstum míla á lengd og fjórðungs míla á breidd, með hæð á bilinu 30 til 50 fet. Svæðið er næstum 1000 árum eldra en helgimyndaðar borgir Mesóameríku eins og Tikal og Teotihuacan, en keppir við eða fer fram úr þeim að stærð. Samkvæmt Inomata ögrar þetta langvarandi trú um smám saman þróun Maya.phys+1

„Það sem við erum að finna er að það varð 'mikil sprenging' í byggingarframkvæmdum í upphafi árs 1000 f.Kr., sem enginn vissi í raun um,“ sagði Inomata. „Gríðarleg skipulagning og bygging áttu sér stað strax í upphafi.“phys

Kosmogramið spannar 5,6 x 4,7 mílur og samanstendur af samtengdum vegum, skurðum og göngum sem mynda krossmynstur í takt við stjarnfræðilegar athuganir. Miðlína minnismerkisins er í takt við sólarupprás 17. október og 24. febrúar — 130 daga tímabil sem táknar helminginn af 260 daga helgisiðadagatali Mesóameríku.livescience+2

Vísbendingar um sameiginlega byggingu

Ólíkt síðari Maya-stöðum sem voldugir konungar stjórnuðu, fundust engin merki um félagslegt stigveldi eins og konunglegar skúlptúra, hallir eða íbúðir elítunnar við uppgröft í Aguada Fénix. Vísindamenn áætla að yfir 1000 manns hafi tekið þátt í byggingunni á nokkrum árum, en vísbendingar benda til þess að þeir hafi unnið af fúsum og frjálsum vilja frekar en undir nauðung.livescience+2

„Þegar þú ert með konung eða valdhafa eru þeir venjulega táknaðir í skúlptúrum eða málverkum í Mesóameríku og þú finnur venjulega mikilvægar byggingar eða hallir þar sem þessir voldugu einstaklingar bjuggu. Við sjáum það hins vegar ekki í Aguada Fénix,“ útskýrði Inomata. Svæðið þjónaði líklega sem árstíðabundinn samkomustaður þar sem dreifð samfélög komu saman fyrir helgisiði, athafnir og veislur.scientificamerican+1

Byggingin krafðist áætlaðra 10,8 milljóna vinnudaga fyrir aðalsléttuna eina, auk 255.000 vinnudaga til viðbótar fyrir skurði og stíflukerfi. Þrátt fyrir þetta gríðarlega verkefni virðast vökvakerfin ekki hafa þjónað neinum hagnýtum landbúnaðarlegum tilgangi, sem styrkir helgisiðalega mikilvægi þeirra.cnn+3