25 000 წლის კბილები ნარკოტიკების მოხმარების უძველეს მტკიცებულებას იძლევა

ინდონეზიის კუნძულ სულავესიზე აღმოჩენილმა უძველესმა კბილებმა ნარკოტიკების მოხმარების ყველაზე ადრეული მტკიცებულება მოგვცა. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ მონადირე-შემგროვებლები ფსიქოაქტიურ ბეტელის კაკალს ჯერ კიდევ 25 000 წლის წინ ღეჭავდნენ, რაც მიწათმოქმედების დაწყებამდე ათასობით წლით ადრე მოხდა.

კვლევა, რომელიც 9 სექტემბერს ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნდა, გრიფიტის უნივერსიტეტის ადამიანის ევოლუციის კვლევის ცენტრის პროფესორმა ადამ ბრამმა უხელმძღვანელა. პროექტში მონაწილეობდნენ ჰასანუდინის უნივერსიტეტისა და ინდონეზიის კვლევისა და ინოვაციების ეროვნული სააგენტოს არქეოლოგები.sciencedaily+1

უძველესი ღარები მოგვითხრობენ ამბავს

მკვლევარებმა შეისწავლეს სამხრეთ სულავესის სხვადასხვა გამოქვაბულში აღმოჩენილი ორი ზრდასრული მონადირე-შემგროვებლის ჩონჩხის ნაშთები. ერთი ინდივიდი, მამაკაცი, რომელიც 40-დან 50 წლამდე ასაკში გარდაიცვალა, ბოლო გამყინვარების პერიოდის ყველაზე ცივ ფაზაში, 25 000-დან 16 000 წლის წინ ცხოვრობდა. მეორე ინდივიდი, რომლის სქესის დადგენა ვერ მოხერხდა, 7 600-დან 6 300 წლის წინ ცხოვრობდა.bbc+1

მიუხედავად იმისა, რომ მათ შორის მინიმუმ 10 000 წლიანი სხვაობაა, ორივე ინდივიდს ერთი და იგივე თვისება აერთიანებს: კბილებზე ღრმა, მომრგვალებული ღარები, რაც პრეისტორიული კბილების ცვეთის აქამდე უცნობი ფორმაა. ეს ღარები შეესაბამება მყარი, სფერული ობიექტის მუდმივად პირში ყოფნასა და წოვას, რაც ზუსტად ემთხვევა მთლიანი ბეტელის კაკლის ზომასა და ფორმას.theconversation+1

"ვფიქრობდი, რას აკეთებდნენ ეს ადამიანები? თითქოს ვიღაცას ბურღი ჰქონდა, რომელიც კანფეტის ფორმისა იყო და კბილის შიდა ნაწილს ცვითავდა", – განუცხადა ბრამმა The Guardian-ს.zmescience

ქიმიური დადასტურება

უძველესი კბილების ქიმიურმა ანალიზმა გამოავლინა არეკოლინი, ბეტელის კაკლის მთავარი ფსიქოაქტიური ალკალოიდი, თუმცა ვერ აღმოაჩინეს ის ნაერთები, რომლებიც ჩნდება ბეტელის კაკლის ჩამქრალ კირთან შერევისას. ეს ადასტურებს, რომ ეს ადამიანები მთლიან კაკალს წოვდნენ და არა თანამედროვე წესით მომზადებულს. იმის შესამოწმებლად, შეიძლებოდა თუ არა ამ მეთოდს ნარკოტიკული ეფექტი ჰქონოდა, გუნდმა მთლიანი ბეტელის კაკალი ხელოვნურ ნერწყვში დაალბო და მიღებული ხსნარი გამოიყენა ბაყაყის კვერცხუჯრედებზე, რომლებსაც ადამიანის ტვინის რეცეპტორები ჰქონდათ დანერგილი. ექსპერიმენტებმა დაადასტურა, რომ მხოლოდ წოვაც კი გამოყოფს საკმარის არეკოლინს ტვინის ფუნქციონირების შესაცვლელად.abc+3

მკვლევარებს მიაჩნიათ, რომ ეს პრაქტიკა შესაძლოა ტკივილგამაყუჩებელი მიზნით დაიწყო. ორივე ინდივიდს ქრონიკული სტომატოლოგიური პრობლემები აწუხებდა, არეკოლინს კი ტკივილგამაყუჩებელი თვისებები აქვს. თუმცა, ამ ჩვევამ შექმნა ის, რასაც ბრამი "მომაკვდინებელ ციკლს" უწოდებს: კაკლის ხანგრძლივმა წოვამ ისეთი ღრმა ღარები გააჩინა, რომ ერთ-ერთ ინდივიდს კბილის შიდა პულპის ღრუ სრულად ჰქონდა გაშიშვლებული.livescience+1

ქრონოლოგიის გადაწერა

ადრე ნარკოტიკების მოხმარების უძველეს მტკიცებულებად მიიჩნეოდა დაახლოებით 13 000 წლის წინანდელი ფერმენტირებული ლუდი, რომელიც დღევანდელი ისრაელის ტერიტორიაზე მზადდებოდა. სულავესის აღმოჩენა ამ ქრონოლოგიას მინიმუმ 3 000, ხოლო შესაძლოა 12 000 წლითაც კი უკან წევს.archaeologymag+2

"მიუხედავად იმისა, რომ დასავლურ საზოგადოებებში ნაკლებად ცნობილია, ეს მსოფლიოში მეოთხე ყველაზე ფართოდ გამოყენებადი ფსიქოაქტიური ნივთიერებაა ალკოჰოლის, კოფეინისა და ნიკოტინის შემდეგ", – თქვა ბრამმა. დღეს სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და წყნარი ოკეანის რეგიონში დაახლოებით 600 მილიონი ადამიანი ღეჭავს ჩამქრალ კირთან შერეულ ბეტელის კაკალს. კვლევა ვარაუდობს, რომ ეს თანამედროვე ჩვეულება ნედლი კაკლის წოვის უფრო მარტივი და უძველესი პრაქტიკიდან განვითარდა, ხოლო ჩამქრალი კირის დამატება დაახლოებით 4 000 წლის წინ დაიწყო.bbc+2

სოფია სამპერ კარომ, ავსტრალიის ეროვნული უნივერსიტეტის არქეოლოგმა, რომელიც კვლევაში არ მონაწილეობდა, მტკიცებულებებს დამაჯერებელი უწოდა. "დარწმუნებული ვარ, რომ უფრო ადრეულ ჰომინიდებს, როგორიცაა ნეანდერტალელები, ტკივილისა და ინფექციების წინააღმდეგ ბუნებრივი საშუალებები ექნებოდათ გამოყენებული", – თქვა მან.abc