Yfirmaður IAEA segir kjarnorkuver Assads hafa verið ætlað til vopnaframleiðslu

Leynilegt kjarnorkuver sem byggt var á stjórnartíð Bashar al-Assad, fyrrverandi leiðtoga Sýrlands, var nærri fullbúið og hannað til að framleiða klofefni fyrir kjarnorkuvopn, sagði yfirmaður kjarnorkueftirlits Sameinuðu þjóðanna á mánudag.

Rafael Grossi, framkvæmdastjóri IAEA, tilkynnti þetta við upphaf ársfjórðungsfundar stjórnar stofnunarinnar í Vínarborg og kallaði kjarnorkuverið mjög alvarlegt áhyggjuefni varðandi útbreiðslu kjarnorkuvopna. Rannsóknin, sem IAEA hefur lýst sem sögulegum áfanga, leiddi í ljós um 73 tonn af náttúrulegu úrani, að mestu í formi kjarnorkueldsneytis, ásamt eldsneytisverksmiðju og geymslusvæði fyrir kjarnorkuúrgang, sem ekkert hafði verið tilkynnt um til stofnunarinnar.apnews+2

Leynileg áætlun afhjúpuð

Þeir vildu ekki að heimurinn vissi hvað þeir væru að gera, sagði Grossi við fréttamenn og bætti við að kjarnorkuverið í Deir al-Zor í austurhluta Sýrlands hafi verið nærri fullbúið áður en ísraelskar orrustuþotur eyðilögðu það í loftárás árið 2007. Ísrael viðurkenndi opinberlega árásina ekki fyrr en árið 2018.al-monitor

Miðað við uppsetningu og tæknilega eiginleika þessarar tegundar kjarnorkuvera er þetta ver sem er mjög skilvirkt við framleiðslu á klofefnum sem hægt væri að nota beint til framleiðslu á kjarnorkuvopnum, sagði Grossi, þó hann tæki fram að ekki væri hægt að dæma um áform fyrrverandi stjórnvalda.reuters+1

Eftirlitsmenn IAEA heimsóttu Deir al-Zor svæðið og annan ótilgreindan stað í síðasta mánuði eftir að núverandi stjórnvöld í Sýrlandi, sem tóku við völdum eftir fall Assads í desember 2024, upplýstu sjálf um staðina. Grossi sagði mjög mögulegt að fyrrverandi sýrlensk stjórnvöld hafi framkvæmt sprengingar á svæðinu til að hindra frekari rannsóknir.al-monitor

Óleystar spurningar um Norður-Kóreu

IAEA lýsti því fyrst yfir árið 2011 að mjög líklegt væri að kjarnorkuver hafi verið á Deir al-Zor svæðinu og að upplýsingar bentu til þess að það hefði verið byggt með aðstoð Norður-Kóreu. Grossi sagði á mánudag að stjórnin hefði ekki falið honum að rannsaka frekar meint tengsl við Norður-Kóreu.al-monitor

Stofnun um vísindi og alþjóðlegt öryggi, rannsóknarsetur í Washington, sagði í síðustu viku að þótt niðurstöður IAEA veittu staðfestingu og nýjar upplýsingar, þá kæmu þær ekki á óvart og fylltu ekki í eyðurnar varðandi umfang kjarnorkuversins og samvinnu Sýrlands við Norður-Kóreu.al-monitor

Í átt að lokun málsins

Drög að ályktun sem búist er við að verði lögð fyrir 35 ríkja stjórn IAEA í vikunni leggja til að lokað verði fyrir eftirlitsmál sem opnað var árið 2011. Grossi hrósaði hugrakki Damaskus-stjórnarinnar fyrir samvinnu og sagði að stofnunin myndi halda áfram að vinna með Sýrlandi að því að tryggja öryggi kjarnorkuefnanna sem fundust.reuters+1