Gögn frá Hubble benda til reikistjörnu sem varð til eftir dauða stjörnu sinnar

Stjörnufræðingar segja að hvítur dvergur í um 250 ljósára fjarlægð frá jörðinni gæti átt reikistjörnu sem myndaðist eftir að móðurstjarna hennar dó. Ef það reynist rétt væri þetta fyrsta þekkta reikistjarnan sem myndast í kringum hvítan dverg. Í rannsókn sem birt var 5. október í Nature Astronomy greindi teymi undir forystu Jamie Williams, doktorsnema við Háskólann í Warwick, frá óvenjulegu efnamerki í áratugagömlum gögnum Hubble-geimsjónaukans um hvíta dverginn HS 0209+0832.sciencedaily+2

"Þetta er fyrsta dæmið um reikistjörnu sem myndast í kringum hvítan dverg," sagði Williams við Reuters. Í tilkynningu frá NASA er reikistjarnan kölluð frambjóðandi.kuwaittimes+1

Óleyst mál leyst með níóbíni

Hubble fylgdist með stjörnunni árið 1999. Á þeim tíma gátu vísindamenn ekki borið kennsl á um 100 efnafræðileg einkenni í gögnunum. Williams fór aftur yfir þessar athuganir með uppfærðum gagnagrunni og komst að því að mörg einkennanna komu frá níóbíni. Magn þess er meira en 1.000 sinnum meira en í sólinni og stjarnan sýnir einnig sink og kopar, á meðan járn og kísill eru af skornum skammti.universetoday+2

"Níóbín og önnur frumefni sem eru þyngri en járn eru stjarnfræðilega sérstök vegna þess að ólíkt mörgum algengum frumefnum myndast þau ekki í kjarna stjarna með kjarnasamruna," sagði Nicholas Stone, fræðilegur stjarneðlisfræðingur við Háskólann í Wisconsin–Madison og meðlimur teymisins. "Tilvist níóbíns er merki um þessar dauðastríðsraunir."sciencedaily

Vísindamennirnir telja að hluti af efninu sem deyjandi stjarnan kastaði frá sér hafi þjappast saman í gasrisa. FUSE-verkefni NASA, sem nú er hætt störfum, skráði einnig sterk níóbínmerki frá kerfinu. Meðhöfundurinn Boris Gaensicke sagðist vera "algjörlega agndofa" vegna þess að níóbín hefði aldrei áður fundist í neinum öðrum hvítum dverg.sciencedaily

Reikistjarna sem missir lofthjúpinn

TESS-gervihnötturinn fylgdist með stjörnunni í fjóra mánuði og sá birtu hennar breytast í endurteknu mynstri. Það bendir til reikistjörnu á stærð við Júpíter sem fer á braut á 4,4 dögum, í um 3,7 milljóna mílna (6 milljóna kílómetra) fjarlægð frá stjörnunni. Hvíti dvergurinn er ungur og mjög heitur og geislun hans virðist vera að rífa gas af reikistjörnunni. Hluti af því gasi gæti myndað skífu og fallið á stjörnuna, sem myndi útskýra níóbínið sem Hubble greindi.kuwaittimes+1

Samt sem áður sagði Williams að reikistjarnan sé "líkleg til að lifa af" ef hún er til staðar. Teymið vonast til að nota James Webb-geimsjónaukann til að staðfesta niðurstöðurnar.sciencedaily+1

Nokkrar mögulegar reikistjörnur af annarri kynslóð hafa fundist áður, en aðeins í kringum púlsara, sem eru sjaldgæfir. "Hvítir dvergstjörnur eru mun algengari en púlsarar og yfir 95% stjarna í Vetrarbrautinni munu þróast í hvítan dverg," sagði Williams. Það bendir til þess að slíkar reikistjörnur gætu verið mun algengari í kringum hvíta dverga. Hann bætti við að grýtt hnöttur sem myndast nógu nálægt kólnandi hvítum dverg "gæti verið á lífvænlegu svæði í milljarða ára."kuwaittimes