ES framlengir fjármálareglur fyrir orkuútgjöld

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins veitti á mánudag aðildarríkjum ESB meira svigrúm til að fjárfesta í orkuöryggi án þess að brjóta gegn fjármálareglum sambandsins, með því að framlengja undanþáguákvæði sem áður var eingöngu fyrir varnarmál til orkufjárfestinga.caliber+1

Viðbrögð við orkukreppu í Miðausturlöndum

Samkvæmt ákvörðuninni geta ESB-ríki nú sótt um leyfi til að verja aukafé til að styrkja viðnámsþrótt orkukerfa og draga úr ósjálfstæði á jarðefnaeldsneyti. Slík útgjöld verða ekki talin að fullu með við mat á fjárlagareglum ESB, svo lengi sem þau eru takmörkuð og tengjast beint markmiðum um orkuöryggi.eunews+1

Svigrúmið er takmarkað við 0,3 prósent af landsframleiðslu á ári og 0,6 prósent samtals, og gildir frá 2026 til 2028. Heildarfrávik frá útgjaldastefnu ríkis má ekki fara yfir 1,5 prósent af landsframleiðslu, að meðtöldum undanþágum fyrir varnar- og orkumál.ess-news+1

Framkvæmdastjórnin vísar til átaka í Miðausturlöndum og áhættu fyrir alþjóðlega orkumarkaði sem helstu ástæðu fyrir þessari ráðstöfun. ESB hleypti af stokkunum AccelerateEU neyðarpakkanum í apríl til að bregðast við markaðssveiflum vegna stríðsins í Íran, og þessi tilslökun á fjármálareglum byggir á þeim fyrri aðgerðum.caliber+2

Frá tillögu til samþykktar

Ákvörðunin formfestir það sem framkvæmdastjórnin kynnti fyrst þann 3. júní sem hluta af vorpakka Evrópska misserisins 2026. Þá gaf framkvæmdastjórnin til kynna að hún myndi framlengja undanþáguákvæðið, sem kveðið er á um í 26. grein reglugerðar 2024/1263, til að ná yfir orkutengdar fjárfestingar.euobserver+1

Leiðin að þessari ákvörðun var ekki án árekstra. Í maí þrýsti Giorgia Meloni, forsætisráðherra Ítalíu, á framkvæmdastjórnina um að framlengja fjármálalegt svigrúm til orkuútgjalda og varaði við því að Róm gæti annars átt erfitt með að taka þátt í Safe varnaráætlun ESB. Framkvæmdastjórnin hafnaði beiðni Ítalíu í fyrstu, samkvæmt Reuters, og sagði að aðildarríki ættu að nýta núverandi fjármögnunartæki ESB.reuters

Hvað telst gjaldgengt og hvað ekki

Aðeins fjárlagaráðstafanir sem ákveðnar eru eftir 28. febrúar 2026, fjármagnaðar á landsvísu og hafa bein áhrif á opinber fjármál, verða gjaldgengar. Fjárfestingar sem gætu fallið undir þetta eru meðal annars raforkukerfi, orkugeymsla, endurnýjanleg orka, varmadælur og rafvæðingarverkefni.eunews+1

Aðildarríki verða að sækja formlega um beitingu ákvæðisins og leggja fram lista yfir fyrirhugaðar aðgerðir og áætlaðan kostnað. Framkvæmdastjórnin mun meta hverja beiðni fyrir sig áður en hún mælir með samþykki ráðsins.eunews