Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
[forminator_form id="25163"]

dongasciencephysics.ox+1dongascience+1Ժամանակակից տիեզերագիտության քառորդ դար հնություն ունեցող հիմնասյունը, ըստ որի տիեզերքի ընդլայնումն արագանում է խորհրդավոր «մութ էներգիայի» ազդեցությամբ, նորից հայտնվել է հետազոտողների ուշադրության կենտրոնում։ Գերնոր աստղերի տվյալների վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ ապացույցները կարող են այնքան էլ ամուր չլինել, որքան նախկինում էր թվում։
Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր Սուբիր Սարկարի գլխավորած թիմը, Մումբայի Տատայի հիմնարար հետազոտությունների ինստիտուտի գիտնականների հետ համատեղ, հունիսին հրապարակել է նամակ, որում պնդում են, թե 1700-ից ավելի Ia տիպի գերնոր աստղերի Pantheon+ կատալոգը այլևս չի հաստատում արագացող ընդլայնումը, եթե հաշվի առնվի գերնոր աստղերի նախահայր աստղերի տարիքը։ Նրանց վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ տիեզերական ընդլայնումը, ընդհակառակը, դանդաղում է:phys+2
Ուղղումը հիմնված է այն աճող ապացույցների վրա, որ Ia տիպի գերնոր աստղերի ներքին պայծառությունը, որը երկար ժամանակ դիտարկվել է որպես տիեզերական հեռավորությունները չափելու հուսալի «ստանդարտ մոմ», կախված է դրանք առաջացնող աստղերի տարիքից։ Ավելի երիտասարդ աստղերը հակված են ավելի աղոտ գերնոր աստղեր առաջացնել, և դա հաշվի չառնելը կարող է աստղագետներին ստիպել գերագնահատել հեռավորությունները և սխալմամբ ենթադրել արագացում։ «Եթե այս էֆեկտը հաշվի չառնվի, դա կարող է հանգեցնել սխալ եզրակացության, որ ընդլայնման տեմպն արագանում է», — ասել է Սարկարը:physics.ox+1
Բանավեճը թեժացավ կիրակի օրը, երբ Նոբելյան մրցանակակիր Բրայան Շմիդտը Սեուլում կայացած Նոբելյան մրցանակի երկխոսության ժամանակ անդրադարձավ այս մարտահրավերին։ Յոնսեի համալսարանի պրոֆեսոր Լի Յոնգ-վուկի թիմը 2025 թվականի նոյեմբերից պնդում է, որ գերնոր աստղերի չափումների մեջ առկա թաքնված տարիքային շեղումը խաթարում է տիեզերական արագացման վարկածը։ Շմիդտը, որը 2011 թվականին ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ է ստացել արագացող ընդլայնումը հայտնաբերելու համար, պարզ ասել է. «Ես չեմ կարծում, որ Յոնսեի համալսարանի հետազոտական թիմի վերլուծությունը ճիշտ է»:dongascience+1
Այս փոխադարձ քննադատությունը տեղ է գտել նույն ամսագրի էջերում։ Հունիսին հրապարակվել է Շմիդտի և մրցանակակիր Ադամ Ռիսի «Դեռ արագանում է» վերնագրով հոդվածը, իսկ Լիի խումբը օգոստոսի 27-ին պատասխանել է «Դեռ չի արագանում» հոդվածով։ Այնուամենայնիվ, Շմիդտը ողջունել է այս փոխանակումը. «Այսպես է գործում գիտությունը։ Լավ է, որ նման բաներ տեղի են ունենում, և ի վերջո, գիտությունը կորոշի ճիշտ պատասխանը»:chosun+2
Բոլորը չէ, որ համոզված են, թե ստանդարտ մոդելը խնդիրների մեջ է։ Սաութհեմփթոնի համալսարանի թիմը՝ Ֆիլ Ուայզմենի գլխավորությամբ, պնդում է, որ սովորական ուղղումներն արդեն հաշվի են առնում պայծառության տատանումները, և «տիեզերքի արագացող ընդլայնումը հաստատող ապացույցները մնում են անսասան»։ Երկու կողմերն էլ այժմ սպասում են Վերա Ռուբինի աստղադիտարանի տվյալներին, որը կդիտարկի հարյուր հազարավոր գերնոր աստղեր և կարող է վերջնական պատասխան տալ այս հարցին:phys+2