ՄԱԿ-ը զգուշացնում է, որ Հորմուզի նեղուցում խափանումները սպառնում են համաշխարհային տնտեսությանը

Դոհայում անցկացվող World Investment Forum 2026-ի ժամանակ ՄԱԿ-ի պաշտոնյաները զգուշացրել են, որ Մերձավոր Արևելքի հակամարտության հետևանքով առաջացած մատակարարման շղթաների խափանումները և էներգակիրների թանկացումը լուրջ սպառնալիք են համաշխարհային տնտեսական կայունության համար, հայտնում է Bastille Post-ը: Նրանց նախազգուշացումը հնչել է այն ժամանակ, երբ Deloitte-ի նոր վերլուծությունը նկարագրել է, թե ինչպես են Հորմուզի նեղուցում առկա խնդիրները տարածվում նավթի, գազի, պարարտանյութերի և բեռնափոխադրումների շուկաներում՝ խթանելով գնաճը:bastillepost.com

Ծախսերի աճը Ծոցից դուրս

ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման կոնֆերանսի (UNCTAD) տվյալները ցույց են տալիս, որ աշխարհի նավթի ծովային առևտրի մոտ մեկ քառորդը և պարարտանյութերի փոխադրումների մեկ երրորդը անցնում են այդ նեղուցով: Bastille Post-ի համաձայն՝ այնտեղ տեղի ունեցած խափանումները տարեսկզբից բարձրացրել են էներգիայի, բեռնափոխադրումների և ապահովագրության ծախսերը: Շրի Լանկայի առևտրի նախարար Վասանթա Սամարասինգեն նշել է, որ իր երկիրը լիովին կախված է նավթի ներմուծումից, ուստի գների բարձրացումը անմիջականորեն ազդում է արտադրության, տրանսպորտի և լոգիստիկայի ծախսերի վրա:bastillepost.com

Ներդրումները նույնպես տուժում են: UNCTAD-ի վերջին Global Investment Trends Monitor-ը, որը հրապարակվել է հոկտեմբերի 25-ին՝ ֆորումի բացմանը, պարզել է, որ 2026 թվականի առաջին կիսամյակում Արևմտյան Ասիայում նոր ներդրումային նախագծերի հայտարարությունները նվազել են 52%-ով: Նույն ժամանակահատվածում զբոսաշրջային նախագծերը համաշխարհային մասշտաբով նվազել են 28%-ով, իսկ տրանսպորտային և պահեստային նախագծերը՝ 22%-ով: ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրից Աբդալլահ Ալ Դարդարին հայտնել է, որ ճգնաժամի հետևանքները կզգացվեն "առնվազն հինգ տարի" նույնիսկ եթե այն հիմա ավարտվի, հայտնում է Bastille Post-ը:unctad.org+1

Deloitte-ի գնահատականը

Deloitte-ի հոկտեմբերյան Economic Insider-ը վկայակոչում է Էներգետիկայի միջազգային գործակալության տվյալները, ըստ որոնց՝ օգոստոսին Պարսից ծոցի նավթի արդյունահանումը օրական 10 միլիոն բարելով պակաս է եղել: Այդ ամիս Ծոցից նավթի արտահանումը մոտ 45%-ով ցածր է եղել հակամարտությունից առաջ եղած մակարդակից: Սեպտեմբերի 24-ին Brent տեսակի նավթը վաճառվել է 105 դոլարից բարձր, իսկ հոլանդական TTF գազի ֆյուչերսները սեպտեմբերի 23-ին 125%-ով բարձր են եղել հակամարտությունից առաջ եղած մակարդակից:deloitte.com

Պարարտանյութերի շուկան նույնպես ճնշման տակ է: Սաուդյան Արաբիայից ազոտային պարարտանյութերի մատակարարումները տարվա առաջին կիսամյակում նվազել են 63%-ով, իսկ FAO-ի պարենային ապրանքների գների ինդեքսը փետրվարից օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում աճել է 6.4%-ով: Ծովային միջազգային կազմակերպությունը հաստատել է 24 նավաստու մահը նեղուցում և դրա շրջակայքում տեղի ունեցած 120 միջադեպերի հետևանքով: Deloitte-ը նշում է, որ Baltic dirty tanker index-ը, որը հետևում է նավթի փոխադրման սակագներին, չորս անգամ գերազանցում է մեկ տարի առաջվա իր մակարդակը:deloitte.com

Գնաճ և խիստ քաղաքականություն

Deloitte-ի տվյալներով՝ ԱՄՆ-ում էներգետիկ գնաճը մայիսին հասել է 23.7%-ի: Սեպտեմբերի 16-ին Դաշնային պահուստային համակարգը տոկոսադրույքները բարձրացրել է 25 բազիսային կետով, ինչը 2023 թվականից ի վեր առաջին աճն էր: Եվրոպական կենտրոնական բանկը և Ճապոնիայի բանկը այս տարի տոկոսադրույքները բարձրացրել են ընդհանուր առմամբ 50 բազիսային կետով, իսկ 10-ամյա պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը սեպտեմբերի 24-ին հասել է 19-ամյա առավելագույնին:deloitte.com

UNCTAD-ի գլխավոր քարտուղար Ռեբեկա Գրինսպանը ֆորումի փակման ժամանակ նշել է, որ հանդիպումը տեղի է ունեցել "այս տարածաշրջանի համար դժվարին պահին": Այնուամենայնիվ, ֆորումին մասնակցելու համար գրանցվել է ավելի քան 7000 մարդ:unctad.org