Իրան. Հորմուզի նեղուցը փակ կմնա մինչև ԱՄՆ-ն չկատարի պահանջները

Երկուշաբթի օրը Իրանը հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցը փակ կմնա այնքան ժամանակ, մինչև Միացյալ Նահանգները չկատարի մի շարք խիստ պայմաններ: Սրանով Թեհրանը կոշտացրել է իր բանակցային դիրքերը հակամարտության հինգերորդ ամսում, որը խաթարել է աշխարհի կարևորագույն էներգետիկ հանգույցներից մեկի աշխատանքը:

«ԱՄՆ-ի կողմից է կախված իր ապօրինի և կործանարար գործողությունները դադարեցնելն ու դրանց հետևանքները փոխհատուցելը», — մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է Իրանի ԱԳՆ խոսնակ Էսմայիլ Բաղային՝ նկատի ունենալով իրանական նավահանգիստների ամերիկյան ծովային շրջափակումը: Նա հավելել է, որ «քանի դեռ շարունակվում է ԱՄՆ-ի ծովային շրջափակումը… անհրաժեշտ պայմաններ չեն լինի պնդելու համար, թե Հորմուզի նեղուցը դարձել է անվտանգ ջրային ուղի»:euronews+1

Թեհրանի պահանջները և Օմանի ուղին

Նեղուցը վերաբացելու Իրանի պայմանները ներառում են ԱՄՆ ծովային շրջափակման և տնտեսական պատժամիջոցների չեղարկումը, տարածաշրջանից ամերիկյան զինված ուժերի դուրսբերումը, պատերազմի վնասների փոխհատուցումը և իրանական սառեցված ակտիվների ապասառեցումը: Իրանի Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Մոհամմադ Բաղեր Զոլղադրը շաբաթ օրը ներկայացրել է այս պահանջները՝ կոչ անելով նաև վերջնականապես դադարեցնել ռազմական գործողությունները Իրանի և Լիբանանում, Եմենում, Իրաքում ու պաղեստինյան տարածքներում նրա դաշնակիցների դեմ:apnews+2

Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին առանձին հայտարարել է, որ Օմանի հետ բանակցությունները նեղուցով նոր նավագնացային ուղիների սահմանման շուրջ գտնվում են «վերջնական փուլում», սակայն ընդգծել է, որ նման համաձայնագիրը չի հանգեցնի ջրային ուղու վերաբացմանը: Երկուշաբթի օրը Բաղային կրկնել է այս միտքը՝ նշելով, որ Օմանի հետ քննարկումները վերաբերում են անվտանգ նավագնացության երթուղիներին և «ընդամենը երկկողմ գործընթաց են», որն անջատ է Վաշինգտոնի առջև Թեհրանի դրած քաղաքական պայմաններից:reuters+2

Թրամփը համբերատարության, այլ ոչ թե ուժի կիրառման ազդակներ է հղում

Նախագահ Թրամփը, ով, ըստ տեղեկությունների, մեկ շաբաթ առաջ պատրաստվում էր հրամայել վերսկսել ռազմական գործողությունները, կիրակի օրը հրապարակված Axios-ին տված հարցազրույցում բոլորովին այլ տոնայնությամբ է հանդես եկել: «Մենք չենք շտապում», — ասել է Թրամփը: «Մենք նրանց հետ միայն կիսով չափ ենք բանակցում: Մենք պարզապես հետևում ենք Իրանին՝ հաշվի առնելով նրանց հսկայական գնաճը և այն փաստը, որ նրանք փող չունեն»:axios

Թրամփը ստեղծված իրավիճակը համեմատել է «շախմատային խաղի» հետ, մի փոխաբերություն, որը Բաղային երկուշաբթի օրը ուղղել է Վաշինգտոնի դեմ՝ ասելով, որ իրանցիները ցույց են տվել, որ «պրոֆեսիոնալ շախմատիստներ են»: Փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը շաբաթ օրը Fox News ↘ 0.63%-ին հայտնել է, որ վարչակազմը կիրառում է «դիվանագիտական, տնտեսական, ռազմական գործիքներ» հանգուցալուծման հասնելու համար:euronews+1

Նավթի շուկաները և ռազմավարական խաղադրույքները

Այս փակուղային իրավիճակը երկուշաբթի օրը հանգեցրել է նավթի գների բարձրացմանը: Brent տեսակի նավթի ֆյուչերսներն աճել են ավելի քան 1 տոկոսով, մինչդեռ ԱՄՆ ծովային շրջափակումը շարունակել է խստացվել. ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը հայտնել է, որ կիրակի օրվա դրությամբ իրանական նավահանգիստներից հետ է ուղղորդել 55 առևտրային նավ՝ մեկ շաբաթ առաջվա 35-ի համեմատ: Նեղուցով նավագնացությունը կրճատվել է՝ հասնելով օրական ընդամենը ութ հաստատված անցման, ինչը չնչին մասն է կազմում փետրվարի վերջին պատերազմի սկսվելուց առաջ գրանցված օրական շուրջ 130 անցումների համեմատ:cnbc+1

Սովորաբար նեղուցով է անցնում համաշխարհային շուկայում վաճառվող նավթի մոտ մեկ հինգերորդը, և դրա փակումը դարձել է այն, ինչ վերլուծաբաններն անվանում են պատերազմի ամենաերկարատև հետևանքը: Այս դիմակայությունն ազդել է նաև ԱՄՆ ներքին քաղաքականության վրա նոյեմբերին կայանալիք միջանկյալ ընտրություններից առաջ. դեմոկրատները քննադատում են վարչակազմի գործողությունները հակամարտության կարգավորման հարցում, իսկ էներգակիրների գները շարունակում են բարձր մնալ: «Յուրաքանչյուր օր, որն անցնում է առանց բեկման, թրեյդերներին ստիպում է մի փոքր ավելի զգուշավոր լինել», — Al Jazeera-ին հայտնել է KCM Trade-ի շուկայի գլխավոր վերլուծաբան Թիմ Ուոթերերը:aljazeera+2