Ֆրանսիացի հնագետները փրկել են Գազայի արտեֆակտները իսրայելական հարվածից առաջ

Ֆրանսիացի հնագետների թիմը հինգշաբթի օրը հաջողությամբ ավարտել է Գազա քաղաքից գրեթե երեք տասնամյակի հնագիտական արտեֆակտների արտակարգ տարհանումը՝ հավաքածուն պարունակող շենքին սպասվող իսրայելական ռազմական հարվածից ընդամենը ժամեր առաջ։

Երուսաղեմի ֆրանսիական աստվածաշնչյան և հնագիտական դպրոցը (EBAF) իրականացրել է մի գործողություն, որը նրա տնօրեն Օլիվիե Պոկիյոնը AFP-ին տված հարցազրույցում անվանել է «բարձր ռիսկային գործողություն, որն իրականացվել է բոլոր մասնակիցների համար ծայրահեղ վտանգավոր համատեքստում՝ իրական փրկություն վերջին պահին»։ Իսրայելի իշխանությունները չորեքշաբթի առավոտյան զգուշացրել էին հաստատությանը՝ տարհանելու Գազա քաղաքի բնակելի շենքի առաջին հարկում գտնվող իրենց պահեստը, որը նախատեսված էր թիրախավորման։english.aawsat+2

Միջազգային դիվանագիտական միջամտությունը կարճատև դադար է ապահովում

Տարհանումը հնարավոր դարձավ այն բանից հետո, երբ Ֆրանսիան, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն և Երուսաղեմի լատինական պատրիարքարանը առանցքային դեր խաղացին կարճատև դադար ապահովելու գործում, ինչը թույլ տվեց դուրս բերել արտեֆակտները։ Իսրայելական բանակը AFP-ի հետ կապ հաստատելիս չի հաստատել զգուշացումը, սակայն մի քանի աղբյուրներ հաստատել են միջամտությունը։english.aawsat+2

«Քանի որ տեղում գրեթե ոչ մի միջազգային դերակատար չի մնացել, ենթակառուցվածքներ չկան, ոչինչ չի գործում, մենք ստիպված էինք իմպրովիզացնել տրանսպորտը, աշխատուժը և լոգիստիկան», — ասել է Պոկիյոնը AFP-ին։ Գործողությունն իրականացվել է խիստ գաղտնիության պայմաններում՝ «որպես կրոնական կազմակերպություն՝ մարդկային կյանքերը չվտանգելու գերակա մտահոգությամբ»։arabnews+1

Գազայի հնագիտական ժառանգությունից փրկված արտեֆակտներ

EBAF-ի պահեստը պարունակում էր մոտ 180 խորանարդ մետր գտածոներ Գազայի հինգ հիմնական հնագիտական վայրերից։ Հավաքածուն ներառում էր չորրորդ դարի Սուրբ Հիլարիոնի վանքի արտեֆակտները, որը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն 2024 թվականի հուլիսին ավելացրել է իր Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և Վտանգված համաշխարհային ժառանգության ցանկում։timesofisrael+3

Հնագետ Ռենե Էլտերի խոսքով, ով ծառայում է որպես ֆրանսիական Premiere Urgence Internationale ՀԿ-ի գիտական համակարգող. «Մենք փրկեցինք մեծ մասը, բայց փրկության ժամանակ դու միշտ կորցնում ես բաներ, և միշտ կանգնում ես ցավալի ընտրությունների առաջ»։ Պահեստը հատկապես արժեքավոր էր, քանի որ հավաքածուները տասնամյակների աշխատանքի ընթացքում համակարգված դասակարգվել էին։arabnews

Գազայի հնագիտական վայրերը բախվում են լայնածավալ ավերածությունների

Տարհանումը ընդգծում է ընթացիկ հակամարտության ժամանակ Գազայի մշակութային ժառանգությանը սպառնացող ավելի լայն վտանգը։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն արբանյակային պատկերների միջոցով հաստատել է Գազայում 94 ժառանգության վայրերի վնասվածքները, ներառյալ 13-րդ դարի Փաշայի պալատը։ Պաղեստինի մշակույթի նախարարությունը փետրվարին հայտնել էր, որ 226 հնագիտական վայրեր վնասվել են, որոնցից 138-ը՝ զգալի վնասներ կրել։unesco+2

Հետազոտողները AFP-ին ասել են, որ ռմբակոծությունների համար խոցելի ցրված ավերակներից բացի, EBAF-ի պահեստը պաղեստինյան տարածքում մնացած արտեֆակտների միակ պահոցն էր։ Գազայի երկու թանգարաններից մեկը ավերվել է, իսկ մյուսը՝ ծանր վնասվել գրեթե երկու տարի առաջ սկսված հակամարտությունից ի վեր։arabnews+1

Էլտերը զգուշացրել է, որ պահպանված փաստաթղթերը կարող են լինել այն ամենը, ինչ կմնա Գազայի հնագիտական ժառանգությունից. «Գուցե դա լինի միակ հետքը, որը կմնա Գազայի հնագիտությունից՝ գրքերում, հրապարակումներում, գրադարաններում»։arabnews