Եվրոպան պատրաստվում է թանկ ձմռանը. Իրանում պատերազմը գազի գները հասցրել է 3 տարվա առավելագույնին

Եվրոպան սեպտեմբերին դիմավորեց բնական գազի գների վերջին երեքուկես տարվա ամենաբարձր մակարդակով, քանի որ Իրանում շարունակվող պատերազմը խաթարում է էներգակիրների համաշխարհային հոսքերը և սահմանափակում մայրցամաքի հնարավորությունները՝ ձմեռային բավարար պաշարներ կուտակելու համար: Dutch TTF ֆյուչերսները՝ Եվրոպայի գազի հիմնական ցուցանիշը, 2026 թվականի սկզբից աճել են ավելի քան 130%-ով՝ օգոստոսի վերջին գերազանցելով 65 եվրոն մեկ մեգավատ-ժամի դիմաց, ինչը հակամարտության սկզբից ի վեր ամենաբարձր ցուցանիշն է:euronews

Այս աճը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ ԵՄ գազի պահեստարանները զգալիորեն ցածր են պատմական նորմերից. օգոստոսի կեսերին պաշարները կազմում էին մոտ 60%, ինչը տարվա այս կետի համար ռեկորդային նվազագույնն է: 2026 թվականի ձմեռային սեզոնի համար ԵՄ պարտադիր պահեստավորման նպատակային ցուցանիշը 90%-ից իջեցվել է 80%-ի, և ներկայիս տեմպերով պաշարները նոյեմբերին կհասնեն այդ շեմին: Սակայն սխալվելու տեղը շատ քիչ է:spglobal+1

Աճող ծախսեր

Ծախսերը կուտակվում են ամբողջ մայրցամաքում: Եվրոպական հանձնաժողովը ապրիլին գնահատել էր, որ հանածո վառելիքի ներմուծման լրացուցիչ ծախսերը հակամարտության ընդամենը 60 օրվա ընթացքում հասել են 27 միլիարդ եվրոյի: Մինչև հունիս այդ թիվը հասել է մոտ 47 միլիարդ եվրոյի, իսկ Էներգետիկայի և մաքուր օդի հետազոտությունների կենտրոնի վերջին գնահատականներով՝ առաջին վեց ամսվա ընթացքում հանածո վառելիք ներմուծողների համաշխարհային լրացուցիչ ծախսերը կազմել են 330 միլիարդ դոլար: ԵՄ-ում ամենածանր բեռը կրել են Նիդեռլանդները, Իտալիան, Ֆրանսիան և Իսպանիան:energyandcleanair+3

Բիզնեսները արձագանքում են՝ արագացնելով կորպորատիվ էներգամատակարարման պայմանագրերի օգտագործումը՝ էլեկտրաէներգիայի գները ֆիքսելու համար: Էներգետիկայի տնտեսագիտության և ֆինանսական վերլուծության ինստիտուտի տվյալներով՝ Գերմանիայում և Իտալիայում սփոթ շուկայում էլեկտրաէներգիայի գները լարվածության ժամանակաշրջանում հասել են 120-150 եվրոյի, մինչդեռ պայմանագրային գները տատանվում են 60-85 եվրո/ՄՎտժ-ի սահմաններում, ինչը սփոթ գնի մոտ կեսն է: Այս փոփոխությունը պայմանագրերը կայունության գործիքից վերածել է ռիսկերի կառավարման գործիքի:ieefa

Ձմեռային հեռանկարը մնում է անորոշ

Մեծ Բրիտանիայում էներգետիկայի կարգավորող Ofgem-ը (Լոնդոնի ֆոնդային բորսա) օգոստոսի 26-ին հայտարարեց հոկտեմբերից էներգիայի գների առաստաղի 4% բարձրացման մասին՝ այն հասցնելով 1723 ֆունտ ստերլինգի սովորական տնային տնտեսության համար, ինչը տարեկան լրացուցիչ 60 ֆունտ է: Մեծածախ գները միայն վերջին երեք ամսում աճել են 11%-ով, ինչը պայմանավորված է, ինչպես Ofgem-ի շուկաների գլխավոր տնօրենն է նշել, «գազի միջազգային բարձր գներով»:aljazeera+1

«Սպառողը վճարելու է էներգամատակարարման համար «ռիսկային հավելավճար»», — Al Jazeera-ին ասել է Քեմբրիջի համալսարանի ասպիրանտ Ջեք Բերտը, որը հետազոտում է էներգիայի պահեստավորման նոր ձևերը:aljazeera

Եվրոպական կենտրոնական բանկը կանգնած է իր սեփական երկընտրանքի առաջ: Oxford Economics-ը գնահատում է, որ եվրոգոտում գնաճը 2026 թվականի երկրորդ կեսին կարող է մոտենալ 3,5%-ի՝ գազի ներկայիս գների պայմաններում, ընդ որում Իտալիան համարվում է ամենախոցելի խոշոր տնտեսությունը՝ գների արագ փոխանցման և գազից մեծ կախվածության պատճառով: Շուկաները սեպտեմբերին տոկոսադրույքների հերթական բարձրացում են ակնկալում:euronews

Կառուցվածքային խոցելիության բացահայտում

Հորմուզի նեղուցը, որով մինչ պատերազմը անցնում էր աշխարհի նավթի և հեղուկացված գազի մոտ մեկ հինգերորդը, փաստացի փակ է: Նորվեգիան երկարաձգել է գազի հանքավայրերի խափանումները, իսկ ամառային շոգերը սահմանափակել են հիդրոէլեկտրակայանների և ատոմակայանների արտադրությունը՝ ստիպելով գազով աշխատող կայաններին փոխհատուցել հենց այն պահին, երբ Եվրոպան պետք է վառելիք կուտակի ձմռան համար:aljazeera+1

Եվրոպան 2021 թվականի համեմատ կրճատել է գազի սպառումը 15-20%-ով, ընդլայնել վերականգնվող էներգիայի աղբյուրները և կառուցել հեղուկացված գազի ներմուծման ավելի շատ հզորություններ: Սակայն, ինչպես նշել է Oxford Economics-ը, ջերմաստիճանի և գազի պահանջարկի միջև կապը մնում է «գրեթե կատարյալ». անցյալ ձմռանը կարճատև ցրտերը մայրցամաքի խնայողությունները կրճատեցին մինչև նախաճգնաժամային մակարդակից ընդամենը 5-10% ցածր: Ցուրտ ձմեռը կարող է թանկ խնդիրը վերածել լուրջ ճգնաժամի:euronews