CSIS. Իրանի հետ պատերազմի պատճառով էներգետիկ պաշարները սպառման եզրին են

Իրանի հետ վեցամսյա պատերազմը հանգեցրել է վերջին տասնամյակների ընթացքում համաշխարհային էներգետիկ շուկաներում ամենանշանակալի տեղաշարժերից մեկին՝ ստիպելով կառավարություններին օգտագործել արտակարգ պաշարները, վերաուղղորդել բեռնափոխադրումները և ապավինել Միացյալ Նահանգներին՝ որպես վերջին հույսի մատակարարի, ասվում է Ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնի (CSIS) նոր վերլուծության մեջ:

«Վեց գծապատկեր՝ համաշխարհային էներգետիկ ճգնաժամը բացատրելու համար» վերնագրով ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես Հորմուզի նեղուցի շրջափակումը, որով սովորաբար անցնում է աշխարհի ծովային նավթային առևտրի մոտ մեկ քառորդը, հանգեցրեց արտակարգ միջոցառումների շղթայի, որոնք մինչ այժմ կանխել են լիարժեք մատակարարման աղետը, սակայն համաշխարհային էներգետիկ համակարգը պահում են անորոշության մեջcsis:

Արտակարգ պաշարներ և գների տատանումներ

Brent տեսակի նավթի գինը փետրվարի 28-ին հակամարտության սկզբից առաջ մոտ 70 դոլարից ապրիլին հասավ 145 դոլարի, իսկ օգոստոսի վերջին կայունացավ 90 դոլարի շրջակայքում: Գների աճը մասամբ զսպվեց Միջազգային էներգետիկ գործակալության պատմության մեջ նավթային պաշարների ամենամեծ համակարգված բացթողման շնորհիվ. ՄԷԳ-ի բոլոր 32 անդամ երկրները համաձայնեցին շուկային տրամադրել 400 միլիոն բարել նավթ, որից մոտ 290 միլիոնը բաց է թողնվել մինչև հուլիսի վերջըiea+2:

Սաուդյան Արաբիան և Արաբական Միացյալ Էմիրությունները ընդլայնեցին արտահանումը Կարմիր ծովի ենթակառուցվածքների միջոցով՝ շրջանցելով նեղուցը, իսկ Իրաքը նավթը վերաուղղորդեց Սիրիայի տարածքով՝ օրական մոտ 1000 տանկերային բեռնատարների միջոցով: Միացյալ Նահանգները, որոնք պատերազմից առաջ արդեն արտահանում էին օրական 3,9 միլիոն բարել հում նավթ և 6,6 միլիոն բարել վերամշակված արտադրանք, ավելացրեցին մատակարարումները, քանի որ միջազգային բարձր գները ամերիկյան նավթը գրավեցին դեպի Ասիաcsis:

Չինաստանի պահանջարկի կրճատումը

Չինաստանը մեծ դեր խաղաց ավելի խորը ճգնաժամը կանխելու գործում: Աշխարհի ամենամեծ նավթ ներկրող երկիրը պատերազմի մեջ մտավ մոտ 1,4 միլիարդ բարել կոմերցիոն և պետական պաշարներով և կրճատեց նավթի ներկրումը մոտ 32 տոկոսով՝ 2025 թվականի օրական միջին 11,6 միլիոն բարելից հասցնելով 8 միլիոնի: Goldman Sachs The Goldman Sachs Group, Inc. ↘ 1.00% ընկերությունը գնահատել է, որ օգոստոսի վերջին հում նավթը մոտ 10 դոլարով ավելի էժան էր, քան կլիներ, եթե Չինաստանը շարունակեր գնել նախապատերազմյան մակարդակովenglish.ahram+2:

Պեկինը նաև սահմանափակեց վերամշակված վառելիքի արտահանումը գարնանը՝ սահմանափակ պաշարները ուղղելով դաշնակից երկրներին, ինչպիսիք են Վիետնամը և Թաիլանդը, միաժամանակ դադարեցնելով մատակարարումները Ավստրալիային և Ֆիլիպիններին, ըստ The New York Times ↗ 0.39% պարբերականի, որին հղում է կատարում News18-ը: Չինական ներկրումները հուլիսին և օգոստոսին կրկին սկսեցին աճել՝ բարձրացնելով սահմանափակ պաշարների համար նոր մրցակցության հեռանկարըnews18+1:

ՀԲԳ-ի պակասը և հետևանքները

Ճգնաժամը վերափոխեց նաև հեղուկ բնական գազի (ՀԲԳ) շուկաները: Քաթարի Ras Laffan օբյեկտի վրա իրանական հարձակումները և Հորմուզի փակումը կրճատեցին քաթարական ՀԲԳ-ի մատակարարումները Ասիա՝ ԱՄՆ ՀԲԳ արտահանման մեջ Ասիայի մասնաբաժինը հունվարի մոտ 12 տոկոսից մայիսին հասցնելով 40 տոկոսի: Այդ վերաուղղորդումը Եվրոպան թողեց անպաշտպան. գազապահեստարանները լցված են ընդամենը 68 տոկոսով, ինչը զգալիորեն ցածր է ձմեռային 80 տոկոս նպատակային ցուցանիշից, իսկ գները մոտենում են այն մակարդակներին, որոնք վերջին անգամ դիտվել էին Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժումից հետո առաջացած էներգետիկ ճգնաժամի ժամանակenglish.ahram+1:

CSIS-ը վկայակոչում է BloombergNEF-ի գնահատականները, ըստ որոնց՝ պատերազմը ՀԲԳ-ի գլոբալ ավելցուկի սպասվող ժամկետը 2027 թվականից հետաձգել է մինչև 2028 թվականը և փոխարենը կարող է 2027 թվականին հանգեցնել 3,3 միլիոն տոննա ՀԲԳ-ի պակասուրդի: Խափանումը նաև ընդհատեց համաշխարհային հելիումի մատակարարման մեկ երրորդը՝ ստիպելով Samsung և SK Hynix ↗ 2.46% ընկերություններին երկարաժամկետ պայմանագրեր կնքել ամերիկյան արտադրողների հետ՝ կիսահաղորդիչների արտադրության համար անհրաժեշտ գազը ապահովելու համարcsis:

CSIS-ը զգուշացրել է, որ շուկաները պահող արտակարգ միջոցառումները՝ պաշարների օգտագործումը, չինական ներկրումների կրճատումը և վերաուղղորդված բեռնափոխադրումները, չեն կարող անվերջ շարունակվել: «Շուտով Եվրամիությունը, Միացյալ Նահանգները և այլք ստիպված կլինեն լրացնել իրենց ռազմավարական պաշարները՝ մրցակցելով սուղ շուկայում, ինչը նավթի գները կբարձրացնի էլ ավելի», եզրակացրել է զեկույցըcsis: