CSIS uyardı: İran savaşı nedeniyle acil durum enerji stokları tükeniyor

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından bu hafta yayınlanan yeni bir analize göre, İran ile yaşanan altı aylık savaş, küresel enerji piyasalarında son yılların en önemli değişimlerinden birini yarattı; hükümetleri acil durum rezervlerini kullanmaya, sevkiyatları yeniden yönlendirmeye ve son çare tedarikçisi olarak büyük ölçüde Amerika Birleşik Devletleri'ne yaslanmaya zorladı.

"Küresel Enerji Krizini Açıklayan Altı Grafik" başlıklı çalışma, dünya deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki kesintinin, şimdiye kadar tam ölçekli bir arz felaketini önleyen ancak küresel enerji sistemini ödünç alınmış bir zamanda çalışmaya zorlayan bir acil durum müdahale zincirini nasıl tetiklediğini gözler önüne seriyor.csis

Acil Durum Rezervleri ve Fiyat Dalgalanmaları

Brent ham petrolü, çatışmanın başladığı 28 Şubat öncesinde varil başına 70 dolar civarındayken, Nisan ayında 145 dolara yükseldi ve Ağustos sonuna doğru 90 dolar civarında dengelendi. Fiyat artışı, kısmen Uluslararası Enerji Ajansı tarihindeki en büyük koordineli petrol rezervi kullanımıyla hafifletildi: 32 IEA üye ülkesinin tamamı, piyasaya 400 milyon varil sunmayı kabul etti ve bunun yaklaşık 290 milyon varili Temmuz sonuna kadar piyasaya sürüldü.iea+2

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, boğazı baypas eden Kızıldeniz altyapısı üzerinden ihracatı genişletirken, Irak ham petrolü günde yaklaşık 1.000 tanker kamyonuyla Suriye üzerinden yönlendirdi. Savaş öncesinde zaten günde 3,9 milyon varil ham petrol ve 6,6 milyon varil rafine ürün ihraç eden ABD, uluslararası fiyatların yükselmesiyle Amerikan petrolünün Asya'ya çekilmesi üzerine sevkiyatlarını daha da artırdı.csis

Çin'in Talep Azaltımı

Çin, daha derin bir krizi önlemede büyük bir rol oynadı. Dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı, savaşa yaklaşık 1,4 milyar varillik birleşik ticari ve hükümet stokuyla girdi ve ham petrol ithalatını 2025'te günlük ortalama 11,6 milyon varilden 8 milyon varile düşürerek yaklaşık yüzde 32 oranında azalttı. Goldman Sachs The Goldman Sachs Group, Inc. ↘ 1.00%, Ağustos sonu itibarıyla ham petrolün, Çin'in savaş öncesi seviyelerde alım yapmaya devam etmesi durumuna kıyasla varil başına yaklaşık 10 dolar daha ucuz olduğunu tahmin etti.english.ahram+2

News18 tarafından alıntılanan The New York Times ↗ 0.39% haberine göre Pekin, bahar aylarında rafine yakıt ihracatını da kısıtlayarak sınırlı arzı Vietnam ve Tayland gibi müttefik ülkelere yönlendirdi, Avustralya ve Filipinler'e ise kesti. Çin'in ithalatı Temmuz ve Ağustos aylarında yeniden artmaya başladı ve bu durum kısıtlı arz için yeniden rekabet olasılığını gündeme getirdi.news18+1

LNG Kıtlığı ve Yan Etkileri

Kriz, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasalarını da yeniden şekillendirdi. İran'ın Katar'daki Ras Laffan tesisine yönelik saldırıları ve Hürmüz'ün kapanması, Katar'ın Asya'ya LNG arzını kesti ve Asya'nın ABD LNG ihracatındaki payını Ocak ayındaki yüzde 12 seviyesinden Mayıs ayında yüzde 40'a çıkardı. Bu yönlendirme Avrupa'yı savunmasız bıraktı: Gaz stokları, kış hedefi olan yüzde 80'in oldukça altında, sadece yüzde 68 seviyesinde bulunuyor ve fiyatlar, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin tetiklediği enerji krizi sırasında görülen seviyelere doğru tırmanıyor.english.ahram+1

CSIS, BloombergNEF tahminlerine atıfta bulunarak, savaşın beklenen küresel LNG fazlasını 2027'den 2028'e ertelediğini ve bunun yerine 2027'de 3,3 milyon tonluk bir LNG açığı yaratabileceğini belirtti. Kesinti ayrıca küresel helyum arzının üçte birini de kesti ve Samsung ile SK Hynix ↗ 2.46% şirketlerini, yarı iletken üretiminde kritik olan gazı güvence altına almak için Amerikan üreticilerle uzun vadeli sözleşmeler imzalamaya zorladı.csis

CSIS, piyasaları bir arada tutan acil durum önlemlerinin (rezerv kullanımları, Çin'in ithalat kesintileri, yeniden yönlendirilen sevkiyatlar) sonsuza kadar süremeyeceği konusunda uyardı. Rapor, "Yakında Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve diğerleri, dar bir piyasada arz için rekabet ederek stratejik rezervlerini doldurmak zorunda kalacak ve bu da ham petrol fiyatlarını daha da yukarı çekecek" sonucuna vardı.csis