Բեռնափոխադրումների վերաուղղումն ուժեղացնում է գնաճային ճնշումները

Կոնտեյներային փոխադրումների ինդեքսն այժմ 87 տոկոսով բարձր է մեկ տարի առաջվա համեմատ, եւ վերլուծաբանները զգուշացնում են, որ համաշխարհային նավագնացության փոփոխված երթուղիների շղթայական ծախսերը, այլ ոչ թե միայն նավթի բարձր գները, այժմ ներթափանցում են սպառողական գների մեջ ամբողջ աշխարհում` առաջացնելով ծախսերի աճով պայմանավորված գնաճ, որը միայն դրամավարկային քաղաքականությամբ հնարավոր չէ զսպել։

Երկակի նեղուցների ճգնաժամը վերափոխում է առեւտրային ուղիները

2026 թվականի փետրվարի վերջից, երբ ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի ռազմական գործողությունները Իրանի դեմ հանգեցրին Հորմուզի նեղուցի փակմանը, աշխարհի չորս խոշորագույն կոնտեյներային փոխադրողները` Maersk A.P. Moller — Maersk A/S, MSC, CMA CGM եւ Hapag-Lloyd, կասեցրել են տարանցումը ինչպես Հորմուզի, այնպես էլ Բաբ էլ-Մանդեբի միջանցքներով։ Նավերն այժմ շրջանցում են Բարի Հույսի հրվանդանը, ինչը Ասիա-Եվրոպա երթուղիներում յուրաքանչյուր ուղեւորությանը ավելացնում է 10-14 օր եւ մոտ 3,500-4,000 լրացուցիչ ծովային մղոն։ Այս շրջանցումը վառելիքի գծով յուրաքանչյուր երկկողմանի ուղեւորության համար ավելացնում է 1.2 միլիոնից մինչեւ 2.5 միլիոն դոլար` կախված նավի չափից, մինչդեռ պատերազմական ռիսկերի ապահովագրավճարները հակամարտությունից առաջ նավի արժեքի մոտ 0.25 տոկոսից հուլիսի կեսերին հասել են 3-10 տոկոսի։ Սա նշանակում է, որ 100 միլիոն դոլար արժողությամբ լցանավն այժմ միայն ապահովագրության համար վճարում է 3 միլիոնից 10 միլիոն դոլար մեկ երթուղու համարcnbc.com+2.

Տրանսխաղաղօվկիանոսյան սպոտային դրույքաչափերն Ասիայից դեպի ԱՄՆ Արեւմտյան ափ 2026 թվականի մայիսի կեսերից մինչեւ հուլիսի սկիզբը բարձրացել են 120 տոկոսով, մինչդեռ Արեւելյան ափի դրույքաչափերն աճել են 85 տոկոսով նույն ժամանակահատվածում։ Drewry համաշխարհային կոնտեյներային ինդեքսը հուլիսի 9-ին հասել է 4,639 դոլարի՝ յուրաքանչյուր 40 ֆուտանոց կոնտեյների դիմաց, ինչը ամենաբարձր մակարդակն է 2024 թվականի սեպտեմբերից ի վերMB Capital Strategies+1.

Առեւտուրն աճում է արժեքով, բայց գներն են հիմնական բեռը կրում

UNCTAD-ի համաշխարհային առեւտրի 2026 թվականի հուլիս/օգոստոս ամիսների զեկույցը, որը հրապարակվել է այս շաբաթ, գնահատում է, որ համաշխարհային ապրանքաշրջանառությունը տարվա առաջին կիսամյակում հասել է 13.7 տրիլիոն դոլարի, ինչը 12.5 տոկոսով ավելի է 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Սակայն գործակալությունը նշել է, որ աճը «մասամբ պայմանավորված էր բարձրացող գներով», այլ ոչ թե զուտ ֆիզիկական ծավալների ավելացմամբ։ Ծառայությունների առեւտուրն աճել է 10.5 տոկոսով, ինչը ընդհանուր ցուցանիշը մոտեցնում է տարեկան արժեքային ռեկորդիLinkedInEditors+1.

ԱՄՆ Տրանսպորտային վիճակագրության բյուրոն հայտնել է, որ տրանսպորտային բոլոր ապրանքների եւ ծառայությունների սպառողական գների ինդեքսը 2026 թվականի մարտին նախորդ տարվա համեմատ աճել է 5.0 տոկոսով, ընդ որում՝ միայն բենզինն ապահովել է այդ աճի 18.1 տոկոսը։ Գնումների եւ մատակարարման չարտերային ինստիտուտը զգուշացրել էր այս տարվա սկզբին, որ հարցված գնումների բաժնի ղեկավարների 22 տոկոսն արդեն արձանագրել է լոգիստիկայի ծախսերի ավելի քան 10 տոկոս աճThe Guardian+1.

Խնդիր, որը դրույքաչափերով հնարավոր չէ լուծել

Գնաճային այս դինամիկան երկընտրանքի առաջ է կանգնեցնում կենտրոնական բանկերին։ Ի տարբերություն պահանջարկով պայմանավորված գների աճի, ավելի երկար երթուղիների, բարձր ապահովագրության եւ վառելիքի հավելավճարների հետեւանքով առաջացած ծախսերի աճով պայմանավորված գնաճը հնարավոր չէ մեղմել տոկոսադրույքների բարձրացման միջոցով՝ առանց տնտեսական աճն ստվերելու։ UNCTAD-ը ապրիլին զգուշացրել էր, որ համաշխարհային առեւտրի աճը «ակնկալվում է, որ կդանդաղի 2026 թվականի հետագա ընթացքում՝ պայմանավորված շարունակվող առեւտրային լարվածությամբ եւ առեւտրային ծախսերի աճով»։ Հաշվի առնելով, որ Հորմուզի նեղուցում շաբաթական գրանցվում է միայն մոտ 53 տարանցում, ինչը 66 տոկոսով պակաս է նախաճգնաժամային մակարդակից, եւ դիվանագիտական լուծում տեսանելի չէ, նավագնացային ծախսերի շոկը կարող է ավելի տեւական լինել, քան այն նավթային ցնցումը, որն սկզբում ուղեկցում էր դրանUN Trade and Development (UNCTAD)+1.