ԱՄՆ-ը պատժամիջոցներ է սահմանել ՄՔԴ-ի դեմ՝ նախկին դատավորի Նոբելյան մրցանակ ստանալուց ժամեր անց

Թրամփի վարչակազմը ուրբաթ օրը պատժամիջոցներ է սահմանել Միջազգային քրեական դատարանի նկատմամբ՝ որպես ինստիտուտ։ Մինչ այժմ Վաշինգտոնը թիրախավորում էր առանձին դատավորների և դատախազների, ուստի սա Հաագայում տեղակայված տրիբունալի դեմ ուղղված կտրուկ սրացում է։ Հայտարարությունը հնչել է ՄՔԴ նախկին դատավոր Նավի Փիլլեյին 2026 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ շնորհելուց ժամեր անց։bbc+1

«Մենք կարգելենք գործարքները այս անբարեխիղճ դատարանի հետ՝ կտրելով նրանց ռեսուրսները և կաթվածահար անելով մեր դեմ գործելու նրանց կարողությունը», — ասել է պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն սոցիալական ցանցերում հրապարակված տեսանյութում։ «Կամ ՄՔԴ-ն կդադարեցնի իր սպառնալիքները, կամ մենք կվերջացնենք ՄՔԴ-ին»։aljazeera+1

Շնորհման ժամկետ և բացառություններ

Գանձապետարանի դեպարտամենտը դատարանը ներառել է իր պատժամիջոցների ցուցակում՝ Թրամփի կողմից 2025 թվականի փետրվարին ստորագրված 14203 գործադիր հրամանի համաձայն։ Նշանակումը սառեցնում է ՄՔԴ-ի ակտիվները, որոնք պահվում են Միացյալ Նահանգներում կամ վերահսկվում են ԱՄՆ անձանց կողմից։ Գանձապետարանը նաև տրամադրել է չորս ընդհանուր լիցենզիա։ Դրանցից մեկը՝ 13-րդ ընդհանուր լիցենզիան, թույլ է տալիս գործարքներ, որոնք անհրաժեշտ են դատարանի գործունեությունը պահպանելու կամ ավարտելու համար մինչև 2027 թվականի ապրիլի 7-ը, ժամը 12:01-ը։ Սա ներառում է անդամ պետությունների վճարումները, աշխատավարձերը, առողջապահական ապահովագրությունը, վարձակալությունը և կոմունալ ծառայությունները։ Մյուս լիցենզիաները ծածկում են ձեռնարկատիրական ծրագրային ապահովումը և հեռահաղորդակցության ծառայությունները, կենսաթոշակային գործարքները և կալանավորների խնամքը, ներառյալ Ֆիլիպինների նախկին նախագահ Ռոդրիգո Դուտերտեին։military+2

Ռուբիոն ասել է, որ միջոցառումները «կառուցվածքային» են, որպեսզի անդամ պետությունները կարողանան «բանակցել և լուծում ներկայացնել» ԱՄՆ-ի մտահոգությունների վերաբերյալ։ Պետդեպարտամենտը հայտնել է, որ շնորհման ժամկետը կարող է փոխվել՝ կախված այդ ջանքերի «հաջողությունից կամ ձախողումից»։ Միացյալ Նահանգներն արդեն իսկ պատժամիջոցներ էր կիրառել 17 անձի նկատմամբ այդ հրամանի ներքո։news18+2

Վաշինգտոնի դժգոհությունները ներառում են Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի և պաշտպանության նախկին նախարար Յոավ Գալանտի ձերբակալման օրդերները, ինչպես նաև Աֆղանստանում ԱՄՆ զորքերի վերաբերյալ անցյալի հետաքննությունը, որն այժմ փակված է։ Նեթանյահուն ողջունել է պատժամիջոցները՝ ՄՔԴ-ն անվանելով «քաղաքական մարմին»։yahoo+1

Դատարանի և դաշնակիցների հակազդեցությունը

Դատարանը պատժամիջոցները որակել է որպես «հարձակում օրենքի գերակայության և միջազգային իրավական կարգի հիմքերի վրա»։ ՄՔԴ նախագահ Տոմոկո Ականեն ասել է, որ դատարանը «կշարունակի լիովին կատարել իր մանդատը»։ Դատախազի տեղակալ Նազհաթ Շամիմ Խանը Reuters-ին ասել է, որ միջոցառումները «պետք է դատապարտվեն»։cbc+2

Կանադան, Դանիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Իտալիան, Ճապոնիան, Նիդեռլանդները և Մեծ Բրիտանիան համատեղ հայտարարության մեջ նշել են, որ «ափսոսում են և կտրականապես համաձայն չեն» որոշման հետ։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշն այն անվանել է «լուրջ հարված միջազգային քրեական արդարադատության մեր հավաքական ձգտմանը»։ Եվրամիությունը հայտարարել է, որ պատրաստ է ձեռնարկել «ցանկացած անհրաժեշտ միջոց» դատարանի աշխատանքը պաշտպանելու համար։gulf-times+2

Դատարանը ամիսներ շարունակ պատրաստվում էր այս հնարավորությանը։ Այն գրասենյակային համակարգիչները Microsoft ↗ 2.38% ծրագրաշարից տեղափոխել է բաց կոդով այլընտրանքների, իսկ դատարանի քարտուղարը ԵՄ-ին հորդորել է պատրաստ լինել օգտագործելու իր արգելափակման մեխանիզմը։ Նյու Յորքի համալսարանի իրավագիտության պրոֆեսոր Ռայան Գուդմանը BBC-ին ասել է, որ եթե դատարանն այլևս չկարողանա արդար դատավարություններ անցկացնել, կալանավորները կարող են ի վերջո ազատ արձակվել «օրենքի ուժով»։yahoo+1

Նշանակալից զուգադիպություն

Փիլլեյը՝ 85-ամյա հարավաֆրիկացի իրավաբանը, 2003-2008 թվականներին ծառայել է ՄՔԴ վերաքննիչ պալատում։ Նոբելյան կոմիտեն հայտարարել է, որ իր մրցանակը նպատակ ուներ «հիշեցում անել» մի ժամանակ, երբ «միջազգային իրավունքի դատավորներն ու ինստիտուտները գտնվում են քաղաքական հարձակման տակ»։ Ռուբիոյի հայտարարության մեջ Փիլլեյի կամ մրցանակի մասին հիշատակում չկար։straitstimes+2