Η Αφρική αποτελεί το επίκεντρο της δράσης του ISIS, προειδοποιεί αμερικανική επιτροπή στην επέτειο της 11ης Σεπτεμβρίου

Καθώς ο κόσμος τιμά την 25η επέτειο των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, οι αναλυτές αντιτρομοκρατίας προσφέρουν μια νηφάλια εκτίμηση: η εξόντωση του Οσάμα μπιν Λάντεν, η διάλυση της ηγεσίας της Αλ Κάιντα και η καταστροφή του αυτοαποκαλούμενου χαλιφάτου του Ισλαμικού Κράτους δεν έθεσαν τέλος στην παγκόσμια τρομοκρατική απειλή. Αντίθετα, αυτή έχει κατακερματιστεί, εξαπλωθεί και προσαρμοστεί.

Η Αφρική αναδεικνύεται σε νέο επίκεντρο

Έκθεση που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα από την Επιτροπή Εσωτερικής Ασφάλειας της Βουλής των ΗΠΑ διαπίστωσε ότι επτά από τις δέκα χώρες με τον υψηλότερο αριθμό θανάτων από τρομοκρατικές ενέργειες βρίσκονται πλέον στην Αφρική, με περισσότερα από τα δύο τρίτα της παγκόσμιας δραστηριότητας του ISIS να λαμβάνουν χώρα στην ήπειρο. Η περιοχή του Σαχέλ, νότια της Σαχάρας, έχει καταστεί κεντρικό σημείο, με την Μπουρκίνα Φάσο, το Μάλι και τον Νίγηρα να ευθύνονται για περισσότερους από τους μισούς θανάτους παγκοσμίως που σχετίζονται με την τρομοκρατία.telegraph+2

Η θυγατρική της Αλ Κάιντα στο Σαχέλ, Jama'at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), διαθέτει πλέον περίπου 7.000 έως 8.000 μαχητές, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Τον Ιούνιο του 2026, η JNIM ανέλαβε την ευθύνη για επίθεση στο διεθνές αεροδρόμιο της πρωτεύουσας του Νίγηρα, Νιαμέι. Τον Απρίλιο, η οργάνωση και σύμμαχοι Τουαρέγκ εξαπέλυσαν συντονισμένες επιθέσεις σε όλο το Μάλι, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή στον υπουργό Άμυνας της χώρας και ανάγκασαν Ρώσους μισθοφόρους να αποχωρήσουν από μια βόρεια πόλη.irregularwarfare+2

«Πουθενά δεν είναι η απειλή του παγκόσμιου τζιχαντισμού πιο σοβαρή σήμερα από ό,τι στην Αφρική», κατέληξε ο παρατηρητής συγκρούσεων ACLED σε πρόσφατη ανάλυση που επικαλείται η εφημερίδα The Telegraph.telegraph

Μια αποκεντρωμένη απειλή που καθοδηγείται από την τεχνολογία

Οι ειδικοί περιγράφουν έναν μετασχηματισμό στη φύση της ίδιας της τρομοκρατίας. Εκεί όπου η Αλ Κάιντα λειτουργούσε κάποτε μέσω ιεραρχικών δομών διοίκησης και κεντρικών στρατοπέδων εκπαίδευσης, το σημερινό τοπίο απειλών καθορίζεται από αποκεντρωμένα δίκτυα, «μοναχικούς λύκους» και ψηφιακή ριζοσπαστικοποίηση. «Η εκπαίδευση παρέχεται πλέον μέσω smartphone αντί για στρατόπεδα», έγραψε ο υποστράτηγος (ε.α.) S.L. Narasimhan στην εφημερίδα The Indian Express. «Η στρατολόγηση και η ριζοσπαστικοποίηση γίνονται πλέον μέσω κρυπτογραφημένων επικοινωνιών και μέσων κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς φυσική επαφή ή επίσημη οργάνωση».indianexpress

Ο Lars Berger, καθηγητής σπουδών τρομοκρατίας στο Γερμανικό Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο Διοικητικών Επιστημών, δήλωσε στην DW ότι υπήρξε μια «στρατηγική μετατόπιση» μακριά από άμεσες επιθέσεις στη Δύση και προς την κατεύθυνση της δημιουργίας τοπικών δομών. «Αντί για θεαματικές πράξεις βίας που διατάσσονται από τα ανώτατα επίπεδα, υπάρχουν δράσεις μικρότερης κλίμακας που είναι πιο λαϊκής βάσης», είπε.dw

Εν τω μεταξύ, η Αλ Κάιντα έχει ανασυγκροτήσει τις επιχειρήσεις της στο Αφγανιστάν, με παρουσία τουλάχιστον στο ένα τρίτο των 34 επαρχιών της χώρας. Η οργάνωση έχει αναστήσει το στρατόπεδο εκπαίδευσής της στο Tarnak Farm έξω από την Κανταχάρ, μια εγκατάσταση κεντρικής σημασίας για τις επιχειρήσεις πριν από την 11η Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το Irregular Warfare Center. Μια συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Ιούνιο του 2026 υπογράμμισε τις συνεχιζόμενες ανησυχίες σχετικά με τη διαρκή παρουσία της Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν, παρά τις διαβεβαιώσεις των Ταλιμπάν.idsa+1

Ο ημιτελής αγώνας

Η έκθεση της Επιτροπής της Βουλής προειδοποίησε ότι η επικάλυψη μεταξύ τρομοκρατίας και κυβερνοδυνατοτήτων δημιουργεί προκλήσεις που τα παραδοσιακά αντιτρομοκρατικά μέτρα ενδέχεται να μην αντιμετωπίζουν επαρκώς, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει τόσο νέα αμυντικά εργαλεία όσο και νέους κινδύνους εκμετάλλευσης από κακόβουλους δρώντες. Η επιτροπή εξέδωσε 23 συστάσεις που καλύπτουν την ανταλλαγή πληροφοριών, την ασφάλεια των αερομεταφορών, τα πρότυπα κυβερνοασφάλειας που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη και την προστασία των συνόρων.thesun+1

Ο Tim Willasey-Wilsey, ανώτερος συνεργάτης στο Royal United Services Institute, προειδοποίησε κατά του εφησυχασμού. «Οι εξελίξεις στην τεχνολογία των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ουκρανία από το 2022 θα μπορούσαν να παρέχουν στους τρομοκράτες ένα αποτελεσματικό μέσο επίθεσης σε μια εποχή που τα αντίμετρα βρίσκονται ακόμη στα σπάργανα», είπε. «Καθώς θυμόμαστε την 11η Σεπτεμβρίου, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να γιορτάσουμε την απουσία μιας επιτυχημένης επανάληψης κατά τη διάρκεια αυτού του δαπανηρού τετάρτου του αιώνα».telegraph