Φεστιβάλ Βενετίας: Στο επίκεντρο το ντοκιμαντέρ για τη Γάζα και ο Χρυσός Λέοντας

Το «NAZA», ένα ντοκιμαντέρ των βραβευμένων με Όσκαρ Ισραηλινών κινηματογραφιστών Γιουβάλ Αμπραχάμ και Ρέιτσελ Σορ σχετικά με τη στοχοποίηση Παλαιστινίων αμάχων στη Γάζα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το Ισραήλ, έκανε πρεμιέρα στις 10 Σεπτεμβρίου στο 83ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, αποσπώντας ένα ιστορικό όρθιο χειροκρότημα που διήρκεσε περίπου 25 λεπτά, το μεγαλύτερο στην ιστορία του θεσμού.deadline+2

Η ταινία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τον ισραηλινό στρατό και πολιτικά πρόσωπα, με τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις να δηλώνουν την Παρασκευή ότι «απορρίπτουν κατηγορηματικά» τους ισχυρισμούς του ντοκιμαντέρ και τον πρώην πρωθυπουργό Ναφτάλι Μπένετ να χαρακτηρίζει την ταινία «συκοφαντία του αίματος» κατά του Ισραήλ.timesofisrael

Μέσα στο «Εργοστάσιο Θανάτου»

Γυρισμένο κρυφά σε ταράτσες του Τελ Αβίβ για σχεδόν τρία χρόνια, το διάρκειας 80 λεπτών ντοκιμαντέρ παρουσιάζει 24 Ισραηλινούς πληροφοριοδότες από τον στρατό και τις υπηρεσίες πληροφοριών, των οποίων τα πρόσωπα και οι φωνές έχουν υποστεί ψηφιακή επεξεργασία. Οι συνεντευξιαζόμενοι περιγράφουν ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης γνωστό ως «Lavender» (Λεβάντα), το οποίο βασίστηκε στη μαζική παρακολούθηση του τηλεπικοινωνιακού δικτύου της Γάζας για τον εντοπισμό στόχων με βάση τηλεφωνικές κλήσεις, κινήσεις και κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.prothomalo+3

«Γινόταν σε μαζική κλίμακα, σαν εργοστάσιο», λέει ένας από τους συνεντευξιαζόμενους στην ταινία. Ένας άλλος περιγράφει τη διαδικασία της εξ αποστάσεως εξόντωσης ως «απίστευτα διασκεδαστική», παρομοιάζοντάς την με βιντεοπαιχνίδι. Ο τίτλος προέρχεται από ένα εβραϊκό στρατιωτικό ακρωνύμιο για τον αριθμό των αμάχων που αναμένεται να πεθάνουν σε μια προγραμματισμένη αεροπορική επιδρομή, που ισοδυναμεί με ένα προεγκεκριμένο όριο απωλειών αμάχων.middleeastmonitor+2

Ο Αμπραχάμ δήλωσε στο Associated Press ότι η προσέγγιση των δημιουργών ήταν απλή: «Ζητήσαμε απλώς από αυτούς τους αξιωματικούς και στρατιώτες να αφηγηθούν τις εμπειρίες τους». Το ντοκιμαντέρ βασίζεται σε προηγούμενες έρευνες που δημοσιεύθηκαν από το περιοδικό +972 Magazine, το εβραϊκό μέσο Local Call και την εφημερίδα The Guardian.timesofisrael+3

Η απάντηση του Ισραήλ

Οι IDF αμφισβήτησαν τη στήριξη της ταινίας σε ανώνυμες πηγές, δηλώνοντας ότι οι ταυτότητες των πληροφοριοδοτών «δεν μπορούν να επαληθευτούν», συμπεριλαμβανομένου του αν υπηρέτησαν στον στρατό ή με ποια ιδιότητα. Ο στρατός επέμεινε ότι όλες οι αποφάσεις για πλήγματα λαμβάνονταν «αποκλειστικά από ανθρώπινο δυναμικό… και όχι από τεχνητή νοημοσύνη» και ότι στοχεύει «τρομοκρατικές οργανώσεις, με κυριότερη τη Χαμάς, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».timesofisrael

Ο Μπένετ, σε ανάρτησή του στο X στις 11 Σεπτεμβρίου, έγραψε: «Αν το Ισραήλ ήθελε να βλάψει τον λαό της Γάζας, δεν θα στέλναμε τους γιους και τις κόρες μας να πολεμήσουν σπίτι με σπίτι, σε σοκάκια και σήραγγες, με το τρομερό τίμημα του θανάτου και του τραυματισμού των δικών μας στρατιωτών».timesofisrael

Η Βενετία και η συνέχεια

Το «NAZA» προστέθηκε καθυστερημένα στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ, στις 23 Αυγούστου, αφού οι παραγωγοί ολοκλήρωσαν τη διαδικασία απόκρυψης της ταυτότητας των πηγών τους. Ήταν το μοναδικό ντοκιμαντέρ που διεκδικούσε τον Χρυσό Λέοντα στο φετινό φεστιβάλ, το οποίο ολοκληρώνεται το Σάββατο με την ανακοίνωση των βραβείων της κριτικής επιτροπής, της οποίας ηγείται η Μάγκι Τζίλενχαλ. Ο Αμπραχάμ και η Σορ, μαζί με τους Παλαιστίνιους συνσκηνοθέτες Μπάσελ Άντρα και Χαμντάν Μπαλάλ, κέρδισαν το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ το 2025 για το «No Other Land», σχετικά με τη βία των Ισραηλινών εποίκων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.labiennale+3

Η πρεμιέρα της ταινίας στη Βόρεια Αμερική έχει προγραμματιστεί για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης το 2026, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 25 Σεπτεμβρίου έως τις 12 Οκτωβρίου.wikipedia