FAO: El Nino ve İran savaşı gıda fiyatlarını yukarı çekiyor

BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) baş ekonomisti Maximo Torero'ya göre, olağanüstü güçlü bir El Nino dünya genelinde gıda ve yakıt fiyatlarını yükseltiyor ve İran'daki savaş durumu daha da kötüleştiriyor. Bu uyarı, BM'nin bir diğer kuruluşu olan Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu'nun (IFAD), COP31 iklim zirvesinde hava olayının küresel ekonomiye 11 trilyon dolara kadar mal olabileceğini açıklamasıyla geldi.channelstv.com+1

Fiyatlar hasattan önce hareketleniyor

El Nino bazı bölgelerde kuraklığa, bazılarında ise şiddetli yağışlara neden oluyor. Her ikisi de hasadı ve yem bitkisi üretimini düşürebilir, seller ise depolanmış gıdayı ve onu pazara ulaştıran ulaşım bağlantılarını yok edebilir. Torero, AFP'ye verdiği demeçte, fiyat etkilerinin "hasatlar tamamlanmadan çok önce ortaya çıkabileceğini" çünkü "piyasaların gelecekteki kıtlık beklentilerine tepki verdiğini ve belirsizliğin kendisinin oynaklık yaratabileceğini" söyledi. İran savaşı, çiftçiler için yakıt ve gübre maliyetlerini şimdiden artırarak dünya genelindeki hane bütçeleri üzerindeki baskıyı artırdı. Torero, "Savunmasız haneler için, gıda fiyatlarındaki ılımlı artışlar bile büyük sonuçlar doğurabilir" dedi.news.abs-cbn.com+1

Bu ayın başlarında Torero, gıda enflasyonunun muhtemelen hızlanacağı ve 2027'ye kadar süreceği konusunda uyarıda bulunmuştu. FAO Gıda Fiyat Endeksi Eylül ayında ortalama 136 puanla Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı ve buğday fiyatları 2026'da yüzde 30'dan fazla arttı. Filipinler'de, El Nino ve artan yakıt ve gübre fiyatları nedeniyle pirinç üretimi Eylül ayına kadar olan üç ayda yüzde 18 düştü. Eylül ayında FAO, 22 yüksek riskli ülkeyi hazırlamak için talep ettiği 202 milyon doların sadece beşte birini aldığını açıklamıştı.channelstv.com+2

11 trilyon dolarlık tahmin

IFAD ve Türkiye Tarım Bakanlığı, 9 Kasım'da Antalya'da "Stres Altındaki Gıda Sistemleri: İlk Adımdan Dayanıklılık İnşa Etmek" başlıklı raporlarını yayınladı. Rapor, şiddetli bir El Nino'nun önümüzdeki beş ila altı yıl içinde ülkelere 11 trilyon dolarlık gelir kaybına mal olabileceğini tahmin ediyor. Rakam, tarım ekonomilerindeki kayıpları, altyapı hasarını ve emtia fiyatları ile ticaret üzerindeki zincirleme etkileri kapsıyor. Rapor, 2026'daki enerji ve gübre şoklarının tek bir ekim sezonu içinde gıda sistemlerine yayıldığını ve dünya gıdasının üçte birini üreten küçük ölçekli çiftçileri en çok vurduğunu belirtiyor.ifad.org+1

IFAD'dan Pieternel Boogaard, Newsweek'e yaptığı açıklamada, tahminin geçmişteki güçlü El Nino olaylarına dayandığını ve yaklaşık 7 trilyon ila 14 trilyon dolar arasında bir aralığa sahip olduğunu söyledi. Raporun modelinde, şiddetli kuraklık yüksek girdi maliyetleriyle aynı zamana denk geldiğinde, küçük bir mısır çiftliği normal yıllık net gelirinin yaklaşık yüzde 60'ını kaybetti. Kayıpları beş yıl içinde 7 trilyon doların üzerinde gören Peterson Enstitüsü'nden Cullen Hendrix, Foreign Policy'ye verdiği demeçte, birçok ülkenin İran savaşının enerji şokunun etkisinden "hala kurtulamadığını" söyledi.newsweek.com+1

Kurtarma yerine dayanıklılık

IFAD Başkanı Alvaro Lario, çiftçiler girdilere, pazarlara ve finansmana daha iyi erişim sağladıklarında gelirlerinin yüzde 40'tan fazla arttığını söyledi. Boogaard, "Bunun gıda fiyatları üzerindeki etkisi yüksek gelirli ve düşük gelirli ülkeler arasında ayrım yapmıyor ve tüm aileler gıda için daha fazla ödeme yapmak zorunda kalabilir" dedi.guardian.ng+1