Η Ουγγαρία δημοσιοποιεί online τα αρχεία της κομμουνιστικής μυστικής αστυνομίας

Η Ουγγαρία έδωσε στη δημοσιότητα τα αρχεία της μυστικής αστυνομίας της κομμουνιστικής περιόδου μέσω μιας αναζητήσιμης διαδικτυακής βάσης δεδομένων την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, καθιστώντας δημόσια περίπου 60.000 ονόματα, περισσότερα από 36 χρόνια μετά το τέλος του μονοκομματικού καθεστώτος. Ο Πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ δήλωσε ότι η κίνηση αυτή εκπληρώνει μια υπόσχεση της δημοκρατικής μετάβασης της χώρας που παρέμενε ανεκπλήρωτη για χρόνια, όπως μετέδωσε το Reuters.reuters.com

"Μετά από 36 χρόνια, εκπληρώνουμε επιτέλους μια από τις βασικές υποσχέσεις της αλλαγής καθεστώτος του 1990, μια υπόσχεση που αργότερα αποκηρύχθηκε και για την οποία ειπώθηκαν ψέματα", δήλωσε ο Μάγκιαρ σε ενημέρωση στα κρατικά αρχεία ασφαλείας, σύμφωνα με το AFP. Ζήτησε από τους Ούγγρους "να αντιμετωπίσουν αυτή την καθυστερημένη δημοσιοποίηση εγγράφων με αξιοπρέπεια και ανθρωπιά", προσθέτοντας ότι "πολλές οικογένειες θα έρθουν τώρα αντιμέτωπες με δύσκολες πληροφορίες που συχνά αφορούν κάποιο θανόν μέλος της οικογένειάς τους".politico.eu+2

Τι δείχνει η βάση δεδομένων

Τα αρχεία βρίσκονται στον ιστότοπο nyitottaktak.hu. Μια τυπική καταχώριση περιλαμβάνει το πραγματικό όνομα του πληροφοριοδότη, το ψευδώνυμο, την ημερομηνία γέννησης, τη διεύθυνση, το όνομα της μητέρας, τον λόγο στρατολόγησης (εθελοντικά, εκβιασμός ή καταναγκασμός) και τον αξιωματικό χειρισμού, ανέφερε το BBC. Μέχρι τώρα, οι πολίτες εκτός της ερευνητικής κοινότητας μπορούσαν να δουν μόνο αρχεία που αφορούσαν τους ίδιους ή στενούς συγγενείς τους. Η έναρξη της λειτουργίας της βάσης συνέπεσε με την 70ή επέτειο από τη σοβιετική καταστολή της εξέγερσης του 1956.bbc.com+1

Μια δεύτερη παρτίδα περίπου 9.000 πιο λεπτομερών φακέλων στρατολόγησης, γνωστών ως "φάκελοι B", αναμένεται έως τις 25 Φεβρουαρίου 2027. Ευαίσθητες λεπτομέρειες όπως ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η υγεία και οι εθισμοί θα διαγραφούν, ενώ η κυβέρνηση σχεδιάζει να δημιουργήσει γραμμές υποστήριξης για τους πληγέντες.afp.com+2

Κενά και προειδοποιήσεις

Οι ειδικοί των αρχείων εκτιμούν ότι η μυστική αστυνομία χρησιμοποίησε περίπου 150.000 πληροφοριοδότες κατά τη διάρκεια τεσσάρων δεκαετιών, αλλά τα αρχεία που διασώζονται αφορούν μόνο το ένα τρίτο αυτών. Πολλά αρχεία καταστράφηκαν το 1956 και ξανά το 1988-89. Η βάση δεδομένων περιλαμβάνει επίσης άτομα που απλώς προσεγγίστηκαν ή στοχοποιήθηκαν για στρατολόγηση, επομένως ένα όνομα στη λίστα δεν αποδεικνύει από μόνο του συνεργασία. Ο διευθυντής των αρχείων Μπεντεγκούζ Γκέργκε Τσεχ προειδοποίησε ότι "δεν μπορείτε να πιστεύετε τα πάντα όσα ισχυρίζονται οι κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας και τα αρχεία τους". Ο πατέρας του Υπουργού Πολιτισμού Ζόλταν Ταρ εμφανίζεται στα αρχεία, αν και ο Ταρ έλαβε επίσημη επιβεβαίωση ότι ο πατέρας του δεν υπήρξε ποτέ πράκτορας.dw.com+3

Πολιτικές επιπτώσεις

Ο Μάγκιαρ, ο οποίος νίκησε τον Βίκτορ Όρμπαν στις εκλογές του Απριλίου, προώθησε τον Σεπτέμβριο νόμο που άνοιξε τα αρχεία. Υπήρχαν φήμες ότι ο Όρμπαν ήταν πληροφοριοδότης, αλλά το όνομά του δεν περιλαμβάνεται στη βάση δεδομένων. Την Τρίτη, ο ίδιος δήλωσε ότι είχε αρνηθεί να συνεργαστεί όταν τον προσέγγισαν κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας. Ο ιστορικός Κριστιάν Ουνγκβάρι υποστήριξε ότι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι κατέγραψε το κράτος για αυτούς. Η ιστορικός και ευρωβουλευτής του κόμματος "Η Πατρίδα Μας" Ζουζάνα Μπορβεντέγκ προειδοποίησε ότι η δημοσιοποίηση ονομάτων χωρίς πλαίσιο θα μπορούσε να παραπλανήσει το κοινό.reuters.com+3