ტაივანისთვის იარაღის მიყიდვის საკითხი ტრამპი-სის სამიტის ფონზე

ტაივანისთვის განკუთვნილი 14 მილიარდი დოლარის ღირებულების იარაღის პაკეტი ერთ-ერთ ყველაზე მგრძნობიარე საკითხად იქცა პრეზიდენტ დონალდ ტრამპსა და ჩინეთის ლიდერ სი ძინპინს შორის 24 სექტემბერს თეთრ სახლში დაგეგმილი სამიტის წინ. პეკინი ვაშინგტონს იარაღის გაყიდვაზე დაწესებული მორატორიუმის შენარჩუნებას სთხოვს, ხოლო ტაივანი შეშფოთებული ადევნებს თვალს, თუ როგორ ვაჭრობენ მსოფლიოს ორი უდიდესი ძალა მისი ბედით.

"სავაჭრო ბერკეტი" ლოდინის რეჟიმში

პაკეტი, რომელიც მოიცავს რაკეტებს, დრონების საწინააღმდეგო სისტემებსა და საჰაერო თავდაცვის ინფრასტრუქტურას, უკვე თვეებია მზადაა პრეზიდენტის დასამტკიცებლად, თუმცა პროცესი შეჩერებულია. ტრამპმა მაისში პეკინში სი ძინპინთან გამართული სამიტის შემდეგ გარიგებას "ძალიან კარგი სავაჭრო ბერკეტი" უწოდა. მას შემდეგ მისი ადმინისტრაცია საჯაროდ თავს არიდებს ტაივანის ხსენებას, ხოლო თავდაცვის მდივანი პიტ ჰეგსეთი გამოსვლებისას დემონსტრაციულად არ ახსენებს კუნძულს.nytimes

არსებული ინფორმაციით, ტრამპი გეგმავს პაკეტის დამტკიცება ნოემბერში აზია-წყნარი ოკეანის ეკონომიკური თანამშრომლობის სამიტამდე გადადოს. პეკინისთვის თავად ეს შეფერხებაც კი გამარჯვებაა. სი ძინპინმა შესაძლოა მიანიშნოს პოტენციურ ზარალზე, თუ ტრამპი გაყიდვას დაამტკიცებს, მათ შორის ჩინური იშვიათი მიწის ელემენტების ექსპორტზე შეზღუდვების დაწესებით ან დეკემბერში მაიამიში დაგეგმილ G20-ის სამიტზე დასწრებაზე უარის თქმით, რომელსაც ტრამპი მასპინძლობს.yahoo+1

"მხოლოდ ერთი საკითხია, რამაც შესაძლოა ორ მხარეს შორის ურთიერთობების სრული გაწყვეტა ან კონფლიქტის დაწყება გამოიწვიოს, და ეს ტაივანია", – განაცხადა ფუდანის უნივერსიტეტის ტაივანის კვლევების ცენტრის დირექტორმა სინ ციანმა.nytimes

ტაივანის მზარდი შეშფოთება

ტაივანის United Daily News-ის მიერ ორშაბათს გამოქვეყნებული გამოკითხვის თანახმად, რესპონდენტთა 47 პროცენტს არ აქვს იმედი, რომ შეერთებული შტატები გააგრძელებს კუნძულისთვის სამხედრო დახმარებასა და იარაღის მიყიდვას, რაც ოდნავ აღემატება იმ 44 პროცენტს, ვინც კვლავ დარწმუნებულია ამაში. იმავე ყოველწლიური კვლევის სხვა მონაცემებით, ტაივანელების 53 პროცენტი მხარს უჭერს "მუდმივ სტატუს-კვოს" სრუტეს მიღმა ურთიერთობებში, ხოლო დამოუკიდებლობის მხარდაჭერა 32 პროცენტამდე გაიზარდა გასული წლის 25 პროცენტიდან.scmp+1

იარაღის გაყიდვის შეფერხება შიდაპოლიტიკურ გამოწვევას უქმნის ტაივანის პრეზიდენტ ლაი ჩინგ-ტეს, რომელმაც სამხედრო ხარჯების გაზრდა წამოიწყო, ნაწილობრივ ვაშინგტონის მოთხოვნის საპასუხოდ, რომ პარტნიორებმა მეტი ინვესტიცია ჩადონ თავდაცვაში. რაიან ჰასმა, ჩინეთის საკითხებში ეროვნული უშიშროების საბჭოს ყოფილმა დირექტორმა და ბრუკინგსის ინსტიტუტის უფროსმა მეცნიერმა, The New York Times News Corp-ს ↗ 0.70% განუცხადა, რომ პეკინის სტრატეგია პროცესის გაჭიანურებაა, რათა ჩინეთის სამხედრო მოდერნიზაციამ გაუსწროს ტაივანის მიერ შესაძლებლობების შეძენას.nytimes

ფართო ინტერესები ვაშინგტონში

დაძაბულობის მიუხედავად, ვაშინგტონსა და ტაიპეის შორის სამუშაო დონის უსაფრთხოების კავშირები სტაბილურია. გასულ თვეში ტაივანის ყოველწლიური სამხედრო წვრთნების, "ჰან კუანგის" დროს, ამერიკელი მრჩევლები უფრო შესამჩნევნი იყვნენ, ვიდრე წინა წლებში. ტაივანმა წელს ჩინეთსაც კი გადაუსწრო აშშ-ის იმპორტის მესამე უმსხვილესი წყაროს სტატუსით, რაც ძირითადად განპირობებულია TSMC Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited-ის ↗ 2.35% ნახევარგამტარებით, რომლებიც ამერიკულ ხელოვნური ინტელექტის ბუმს უჭერს მხარს.nytimes

მიუხედავად ამისა, მოსალოდნელია, რომ სამიტზე ტაივანის საკითხი მეორე პლანზე გადაიწევს ვაჭრობის, ხელოვნური ინტელექტის მართვისა და ირანის ომის ფონზე. German Marshall Fund-ის წარმომადგენელმა ბონი გლეიზერმა Semafor-ს განუცხადა, რომ სი ძინპინი, სავარაუდოდ, "გააფრთხილებს, რომ ტაივანისთვის იარაღის მიყიდვა ძირს უთხრის ლიდერთა კონსენსუსს კონსტრუქციული სტრატეგიული სტაბილურობის შესახებ". აშშ-ისა და ჩინეთის ოფიციალურმა პირებმა კვირას ნიუ-იორკში დაასრულეს მოსამზადებელი მოლაპარაკებები, ხოლო ფინანსთა მინისტრმა სკოტ ბესენტმა დისკუსიებს "ძალიან წარმატებული" უწოდა, თუმცა არანაირი მნიშვნელოვანი შეთანხმება არ გამოცხადებულა.aljazeera+1