ირანის ომმა 33 ქვეყანა სუფთა ენერგიისკენ უბიძგა, თუმცა ემისიები კვლავ იზრდება

მას შემდეგ, რაც შეერთებულმა შტატებმა და ისრაელმა ირანის წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაციები დაიწყეს, კონფლიქტმა 30-ზე მეტ მთავრობას უბიძგა სუფთა ენერგიის მხარდამჭერი პოლიტიკის გატარებისკენ, თუმცა გლობალური სათბურის აირების ემისიები კვლავ იზრდება, ხოლო სუფთა ენერგიაში ინვესტიციების ტემპი შენელდა.

Associated Press-ის ცნობით, 9 სექტემბრის მდგომარეობით, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს მონაცემებით, 33 მთავრობამ მიიღო პოლიტიკა წიაღისეული საწვავიდან ელექტროენერგიაზე გადასვლის ან ენერგოეფექტურობის გაუმჯობესების მიზნით. ნიდერლანდები, ესპანეთი და გაერთიანებული სამეფო ყველაზე აქტიურები არიან, რომლებიც ერთდროულად ახორციელებენ ელექტრომობილების სტიმულირებას, განახლებადი ენერგიის გაფართოებას, სითბური ტუმბოების დანერგვასა და შენობების რეკონსტრუქციას.military+2

მიუხედავად პოლიტიკური ნაბიჯებისა, Climate TRACE-ის მონაცემებით, 2026 წლის პირველ ნახევარში გლობალური სათბურის აირების ემისიები 0,2%-ით გაიზარდა წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. ამასთან, Rhodium Group-ის Clean Investment Monitor-ის თანახმად, სუფთა ტექნოლოგიების წარმოებასა და დანერგვაში გლობალური ინვესტიციები 2026 წლის პირველ ნახევარში 17%-ით შემცირდა 2025 წლის პირველ ნახევართან შედარებით, რაც ძირითადად ჩინეთში არსებულმა კლებამ განაპირობა.apnews+2

ფასების შოკი და არათანაბარი შედეგები

ომმა გამოიწვია ნავთობის ფასების ყველაზე ხანგრძლივი შოკი 1990 წლის ყურის ომის შემდეგ. ენერგიისა და სუფთა ჰაერის კვლევის ცენტრის (CREA) მონაცემებით, კონფლიქტის დაწყებიდან ექვს თვეში წიაღისეული საწვავის იმპორტიორებმა საზღვაო ნედლი ნავთობის, ნავთობპროდუქტებისა და გათხევადებული ბუნებრივი აირისთვის 330 მილიარდი დოლარით მეტი გადაიხადეს, ვიდრე ომამდე იყო მოსალოდნელი. ევროკავშირმა ყველაზე დიდი წილი, 78 მილიარდი დოლარი, იტვირთა, რასაც მოჰყვება ჩინეთი და ინდოეთი.energyandcleanair+1

კვლევის თანახმად, ქვეყნებმა, რომლებმაც წინა ენერგეტიკული კრიზისების შემდეგ სუფთა ენერგიაში ჩადეს ინვესტიციები, კონფლიქტის პირველი ხუთი თვის განმავლობაში დაახლოებით 36 მილიარდი დოლარი დაზოგეს წიაღისეული საწვავის იმპორტის შემცირების ხარჯზე, სადაც ყველაზე მეტი დანაზოგი ჩინეთმა და იაპონიამ მიიღეს.military

სურათი რეგიონების მიხედვით მკვეთრად განსხვავდება. Rhodium-ის დირექტორის, ჰანა პიტის თქმით, აშშ-ში, ევროპასა და ინდოეთში, სადაც ეკონომიკები უფრო მეტად არიან დამოკიდებულნი ნავთობისა და გაზის ფასების ცვალებადობაზე, მზის ენერგიაში ინვესტიციები გაიზარდა, ხოლო ქარის ენერგიაში სტაბილური დარჩა ან გაიზარდა. 2026 წლის მეორე კვარტალში აშშ-ში სუფთა ტექნოლოგიებში ინვესტიციებმა 75 მილიარდი დოლარი შეადგინა, რაც პირველ კვარტალთან შედარებით 22%-იანი ზრდაა და ისტორიაში მეორე საუკეთესო მაჩვენებელია.cleaninvestmentmonitor+2

გამარჯვებულის გამოცხადება ნაადრევია

ექსპერტები კვლავ დაობენ იმაზე, დააჩქარებს თუ შეაფერხებს ომი ენერგეტიკულ გადასვლას. პრინსტონის კლიმატისა და საერთაშორისო ურთიერთობების პროფესორმა მაიკლ ოპენჰაიმერმა დაწერა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ელოდა წიაღისეული საწვავის სხვა წყაროებისკენ სწრაფვას, „ამ ეტაპზე ჩანს, რომ მოვლენები განახლებადი ენერგიისთვის საბოლოო ჯამში მომგებიანი შეიძლება აღმოჩნდეს“.apnews

სტენფორდის კლიმატოლოგმა რობ ჯექსონმა აღიარა, რომ არ ელოდა ნავთობის ფასების ასე დიდხანს შენარჩუნებას 90 ან 100 დოლარზე მეტად, თუმცა გააფრთხილა, რომ კლიმატური პრობლემების მოსაგვარებლად საჭიროა „წლებისა და ათწლეულების“ განმავლობაში მდგრადი ქმედებები.military

ბრუკინგსის ინსტიტუტის წარმომადგენელმა სამანტა გროსმა განაცხადა, რომ ომი ენერგეტიკულ გადასვლას ეროვნული უსაფრთხოების საკითხად აქცევს და არა მხოლოდ გარემოსდაცვით პოლიტიკად. „ეს აფართოებს მის მიმზიდველობას“, – თქვა გროსმა. „ეს იზიდავს არა მხოლოდ მათ, ვინც ზრუნავს მწვანე დღის წესრიგზე, არამედ მათაც, ვინც უსაფრთხოების საკითხებითაა შეშფოთებული“.apnews