Իրանի պատերազմը 33 երկրի մղում է դեպի մաքուր էներգիա, սակայն արտանետումները շարունակում են աճել

Այն բանից հետո, երբ Միացյալ Նահանգներն ու Իսրայելը ռազմական գործողություններ սկսեցին Իրանի դեմ, հակամարտությունը ավելի քան 30 կառավարության դրդեց ընդունել մաքուր էներգիան խրախուսող քաղաքականություն, սակայն ջերմոցային գազերի գլոբալ արտանետումները շարունակում են աճել, իսկ մաքուր էներգիայի ոլորտում ներդրումների թափը թուլացել է։

Associated Press-ը չորեքշաբթի հայտնել է, որ սեպտեմբերի 9-ի դրությամբ 33 կառավարություն ընդունել է հանածո վառելիքից էլեկտրաէներգիայի անցնելու կամ էներգաարդյունավետությունը բարելավելու քաղաքականություն՝ ըստ Էներգետիկայի միջազգային գործակալության տվյալների։ Նիդեռլանդները, Իսպանիան և Միացյալ Թագավորությունը ամենաակտիվներից են, որոնք միաժամանակ խրախուսում են էլեկտրամոբիլները, ընդլայնում վերականգնվող էներգիան, ներդնում ջերմային պոմպեր և իրականացնում շենքերի վերազինում:military+2

Չնայած քաղաքական այս ալիքին՝ Climate TRACE-ի տվյալներով, 2026 թվականի առաջին կեսին ջերմոցային գազերի գլոբալ արտանետումներն աճել են 0,2%-ով՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Իսկ մաքուր տեխնոլոգիաների արտադրության և տեղակայման մեջ գլոբալ ներդրումները 2026 թվականի առաջին կեսին նվազել են 17%-ով՝ 2025 թվականի առաջին կեսի համեմատ, ինչը հիմնականում պայմանավորված է Չինաստանում գրանցված անկմամբ, հայտնում է Rhodium Group-ի Clean Investment Monitor-ը:apnews+2

Գների ցնցում՝ անհավասար հետևանքներով

Պատերազմը հանգեցրել է նավթի գների ամենամեծ կայուն ցնցմանը 1990 թվականի Ծոցի պատերազմից ի վեր։ Էներգետիկայի և մաքուր օդի հետազոտությունների կենտրոնի տվյալներով՝ հակամարտության սկզբից ի վեր վեց ամսվա ընթացքում հանածո վառելիք ներկրողները ծովային հում նավթի, նավթամթերքի և հեղուկացված բնական գազի համար վճարել են 330 միլիարդ դոլարով ավելի, քան մինչպատերազմյան շուկայական ակնկալիքներն էին։ Եվրամիությունը կրել է ամենամեծ մասնաբաժինը՝ 78 միլիարդ դոլար, որին հաջորդում են Չինաստանը և Հնդկաստանը:energyandcleanair+1

Նույն հետազոտությունը պարզել է, որ այն երկրները, որոնք նախորդ էներգետիկ ճգնաժամերից հետո ներդրումներ էին կատարել մաքուր էներգիայի մեջ, հակամարտության առաջին հինգ ամիսների ընթացքում խնայել են մոտ 36 միլիարդ դոլար՝ հանածո վառելիքի ներմուծումից խուսափելու շնորհիվ, ընդ որում՝ ամենաշատը խնայել են Չինաստանը և Ճապոնիան:military

Պատկերը կտրուկ տարբերվում է ըստ տարածաշրջանների։ ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում և Հնդկաստանում, որտեղ տնտեսություններն ավելի զգայուն են նավթի և գազի գների տատանումների նկատմամբ, արևային էներգիայի ներդրումներն աճել են, իսկ հողմային էներգիայի ներդրումները մնացել են կայուն կամ աճել, ասել է Rhodium-ի տնօրեն Հաննա Փիթը։ 2026 թվականի երկրորդ եռամսյակում ԱՄՆ-ում մաքուր տեխնոլոգիաների ներդրումները հասել են 75 միլիարդ դոլարի, ինչը 22%-ով ավելի է առաջին եռամսյակի համեմատ և պատմության մեջ երկրորդ ամենաբարձր ցուցանիշն է:cleaninvestmentmonitor+2

Հաղթող հռչակելը դեռ վաղ է

Փորձագետները շարունակում են տարակարծիք մնալ այն հարցում, թե արդյոք պատերազմը վերջնականապես կարագացնի, թե՞ կխոչընդոտի էներգետիկ անցումը։ Փրինսթոնի կլիմայի և միջազգային հարաբերությունների պրոֆեսոր Մայքլ Օփենհայմերը գրել է, որ թեև շատերը սպասում էին հանածո վառելիքի այլ աղբյուրների նկատմամբ հետաքրքրության աճի, «այս պահին թվում է, որ իրադարձությունները կարող են վերջնական հաշվով շահավետ լինել վերականգնվող էներգիայի համար»:apnews

Սթենֆորդի կլիմայագետ Ռոբ Ջեքսոնը խոստովանել է, որ չէր ակնկալում, որ նավթի գները այդքան երկար կմնան բարելի դիմաց 90 կամ 100 դոլարից բարձր, սակայն զգուշացրել է, որ կլիմայական խնդիրը լուծելու համար անհրաժեշտ են կայուն գործողություններ «տարիներից մինչև տասնամյակներ»:military

Բրուքինգսի ինստիտուտից Սամանթա Գրոսն ասել է, որ պատերազմը էներգետիկ անցումը վերաձևակերպում է որպես ազգային անվտանգության հարց, այլ ոչ թե պարզապես բնապահպանական քաղաքականություն։ «Դա ընդլայնում է դրա գրավչությունը», — ասել է Գրոսը։ «Այն ներգրավում է ոչ միայն նրանց, ովքեր մտահոգված են կանաչ օրակարգով, այլև նրանց, ովքեր մտահոգված են անվտանգության կոշտ հարցերով»:apnews