Hürmüz ve El Niño küresel gıda arzını sıkıştırıyor: Tahıl fiyatlarında büyük artış

ABD ile İran arasındaki savaşın Hürmüz Boğazı'nda yol açtığı aksamalar, fırlayan petrol fiyatları ve güçlenen El Niño'nun bir araya gelmesi, 2026'nın son aylarına girerken küresel gıda tedarik zincirlerini tehdit ediyor ve uluslararası tahıl fiyatlarının hızla yükselmesine neden oluyor.

Gübre Tedarikinde Darboğaz

İran ile Arap Yarımadası arasındaki dar su yolu olan Hürmüz Boğazı, derinleşen tarım krizinin odak noktası haline geldi. Chosun Ilbo gazetesinin aktardığı verilere göre, uluslararası vadeli işlem piyasalarında ABD yulaf fiyatları son bir ayda %18,9 artarken, ABD mısırı %16,2 ve ABD soya fasulyesi %11,4 yükseldi.chosun

LS Securities araştırmacısı Hong Seong-gi, İran savaşının yol açtığı ablukayı temel itici güç olarak tanımlayarak, fosfatlı gübre üretiminde kullanılan ürenin yaklaşık %35'inin, amonyağın %25'inin ve kükürdün %44'ünün bu boğazdan geçtiğini belirtti. Birleşmiş Milletler'in Ağustos ayında yayımladığı bir rapor, Hürmüz geçiş noktasından yapılan toplam ihracat hacminin Nisan 2025 ile Nisan 2026 arasında %54 azaldığını ortaya koydu. FAO daha önce, Hürmüz'deki aksamaların neden olduğu gübre kıtlığının, 2026'nın ikinci yarısında ve 2027'ye kadar olan süreçte rekolte düşüşüne ve gıda arzının daralmasına yol açacağı uyarısında bulunmuştu.fao+2

Petrol ve Jeopolitik Baskılar Krizi Katlıyor

Yükselen ham petrol fiyatları, tüm tahıl üretim ve dağıtım ağını zorluyor. Dubai ham petrolü 4 Eylül'de varil başına 102 dolar civarında dengelenerek yaklaşık bir ayda %30 civarında yükselirken, Brent ve Batı Teksas (WTI) petrolü aynı dönemde %13 ila %14 oranında artış gösterdi. Uzayan Rusya-Ukrayna savaşı da sorunu katlamaya devam ediyor: İthalata bağımlı ülkeler tahıl alımlarını Ukrayna'dan ABD, Kazakistan ve Arjantin'e kaydırarak ihracat primlerini şişiriyor.chosun

CNBC'nin Ağustos ayı sonlarında bildirdiğine göre, artan arz endişeleri ve Ukrayna'nın ihracatındaki aksamalar nedeniyle mısır ve buğday fiyatları son üç yılı aşkın sürenin en yüksek seviyelerine ulaştı.cnbc

El Niño Belirsizliği Artırıyor

Bu baskıları daha da artıran NOAA İklim Tahmin Merkezi, Ağustos ayında yaptığı açıklamada, Kuzey Yarımküre'de 2026 ve 2027 sonbahar ve kış aylarında çok güçlü bir El Niño yaşanma olasılığının %90'ın üzerinde olduğunu bildirdi. Bu doğa olayının, 1950'den bu yana gözlemlenen tüm El Niño'lardan daha güçlü olma olasılığı ise %69 olarak belirtildi. Kuzey Amerika ve İngiltere'deki rekor sıcak hava dalgaları şimdiden hasat tahminlerini düşürdü.cpc.ncep.noaa+1

Tarım uzmanları, krizin bu yılın çok ötesine uzanabileceği konusunda uyarıyor. Gübre tedarik sorunlarının Mart ve Nisan aylarındaki ekim döneminde de devam etmesi halinde, üçüncü ve dördüncü çeyrekteki verimlilik düşebilir ve kötü bir hasadın ardından koşullar normale dönse bile rekoltenin toparlanması bir yılı aşkın sürebilir. Hindistan merkezli aracı kurum PL Capital de bir strateji raporunda bu endişeleri yineleyerek, daha güçlü bir El Niño'nun kahve, kakao, palm yağı ve soya fasulyesi dahil olmak üzere tarım emtialarının fiyatlarını yükseltebileceği ve küresel gıda enflasyonu üzerindeki baskıyı artırabileceği uyarısında bulundu.investmentguruindia+1