Tuna Nehri’ndeki kriz nükleer reaktörü durdurdu: Romanya’da olağanüstü hal ilan edildi

Romanya, Tuna Nehri'ndeki rekor düşük su seviyelerinin ülkenin tek nükleer santralindeki bir reaktörü kapanmaya zorlaması, elektrik arzının yaklaşık beşte birini kesmesi ve Orta Avrupa genelinde yayılan bir enerji krizini derinleştirmesi üzerine ağustos ayı boyunca geçerli olacak ülke çapında olağanüstü hal ilan etti.

Başbakan Ilie Bolojan, Reuters'ın haberine göre, 31 Temmuz'da olağanüstü hal tedbirlerini açıklayarak hükümetin Cernavodă santralindeki ikinci reaktörü şebekeye bağlı tutmak amacıyla bir kanaldan su yönlendirmek için kaynak ayırdığını söyledi. Romanya ayrıca tüketimin zirve yaptığı saatlerde elektrik ithalatı sağlamak için Ukrayna ve komşu ülkelerle müzakereler yürütüyor.reuters

Kuruyan Bir Nehir

Kıtada aylardır süren kuraklık ve art arda yaşanan sıcak hava dalgalarının ardından Tuna Nehri'nin Romanya girişindeki debisi, Temmuz ayı uzun dönem ortalaması olan saniyede 4.700 metreküpün yaklaşık üçte birine, yani saniyede yaklaşık 1.630 metreküpe kadar geriledi. Cernavodă'daki iki adet 650 megavatlık Candu reaktörünün devlete ait işletmecisi Nuclearelectrica, "benzeri görülmemiş derecede düşük" Tuna seviyeleri nedeniyle 1. üniteyi 28 Temmuz'da durdurdu. 2. ünite ise 29-30 Temmuz gecesi yapılan analizlerde işletme parametrelerinin hâlâ güvenli çalışmaya izin verdiğinin tespit edilmesiyle aynı kaderden kıl payı kurtuldu; ancak şirket ikinci reaktörün "her an kapatılmasının gerekebileceği" uyarısında bulundu.globalbankingandfinance+1

Cernavodă, Romanya elektriğinin yaklaşık beşte birini üretiyor ve Bolojan, kesintilerin bir ila iki hafta sürebileceğini belirtti.caliber

Macaristan ve Ötesi

Kriz Romanya sınırlarını aşmış durumda. Reuters'ın haberine göre, toplam 2 gigavatlık dört Rus yapımı reaktörle ülkenin elektrik ihtiyacının neredeyse yarısını karşılayan Macaristan'daki Paks nükleer santralinde 28 Temmuz'da üretim düşürülmeye başlandı ve 30 Temmuz itibarıyla kapasite %50'nin altına indi. Macaristan Başbakanı Péter Magyar, Paks'ın tamamen kapanabileceği uyarısında bulundu; bu durum santralin kırk yıllık tarihinde bir ilk olacak. Magyar, vatandaşları akşam saatlerinde elektrikli araç şarj etmekten ve klima çalıştırmaktan kaçınmaya çağırdı ve hükümetin büyük sanayi tüketicilerinin kullanımını sınırlandırmak için acil durum planları hazırladığını söyledi.bbc+2

Associated Press'in haberine göre Budapeşte'de Tuna Nehri'nin su seviyesi 30 Temmuz'da 23 santimetreye düşerek 2018'de kırılan 33 santimetrelik önceki rekorun oldukça altına geriledi. Bulgaristan'da polis, Vidin liman kenti yakınlarında karaya oturan bir yolcu gemisindeki 186 turisti, yolcuların yiyecek ve suyu bitmesinin ardından tahliye etti. Fransa, İsviçre ve Bulgaristan da nehir suyuyla soğutulan santrallerde nükleer üretimi azalttı veya durdurdu.fortune

İklim Baskısı Artıyor

Araştırmacılar ve santral işletmecileri, yaşanan aksaklıkların iklim değişikliğiyle bağlantılı olarak artan mevsimsel bir hassasiyeti yansıttığını belirtiyor. Paks'ın işletmecisi Macar MVM şirketi, geçmiş yıllarda Tuna Nehri'nde her yıl birden fazla yüksek su seviyesi dönemi yaşandığını, ancak 2026'da "su seviyesinin tüm yıl boyunca düşük kaldığını" kaydetti. İşletmeci, santralin gelecek yıllarda daha da düşük su seviyelerinde çalışabilmesi için su alma borularının derinleştirilmesine yönelik hazırlık çalışmalarına başladığını bildirdi.

"Plansız kesintilerden ve sistem çöküşünden kaçınmak ortak çıkarımızadır" dedi Magyar.caliber