Rusya ve Çin, İran yaptırımlarını izleyen BM panelini veto etti

Rusya ve Çin Perşembe günü, İran'a yönelik yaptırımları izleyen Uzmanlar Paneli'nin görev süresini uzatacak olan BM Güvenlik Konseyi taslağını veto ederek, 11 kabul oyuna rağmen tedbiri engelledi. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, Pakistan ve Somali çekimser kaldı.aa+1

Panelin yetki süresi 27 Eylül'de doluyor ve bu durum uluslararası topluma, İran'ın nükleer yaptırımlara uyumunu izlemek için alternatif bir düzenleme bulması adına yaklaşık on gün bırakıyor.cryptobriefing

Bölünmüş Bir Konsey

Batılı elçiler Moskova ve Pekin'i, Tahran'ı uluslararası denetimden korumakla suçladı. Veto, Rusya ve Çin ile Batılı güçler arasında İran yaptırım rejimi konusunda yaşanan bir dizi çatışmanın sonuncusu oldu. İki ülke, bu yıl İran ile ilgili konularda veto yetkilerini defalarca kullandı; buna Nisan ayında Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatlarla ilgili bir kararın engellenmesi de dahil.courthousenews+1

Anlaşmazlık, JCPOA olarak bilinen 2015 nükleer anlaşmasını onaylayan Güvenlik Konseyi'nin 2231 sayılı kararındaki "otomatik geri getirme" (snapback) mekanizmasından kaynaklanıyor. 2025'in Eylül ayında mekanizmanın tetiklenmesi ve İran'a daha önce kaldırılan BM yaptırımlarının yeniden uygulanmasının ardından, Rusya ve Çin mekanizmanın meşruiyetine itiraz ederek, ABD'nin nükleer anlaşmadan çekildiğini ve bu nedenle mekanizmayı devreye sokma hakkı olmadığını savundu.news.un+2

Donmuş Mekanizma

Yaşanan çıkmaz, Konsey'in İran ile ilgili çalışmalarını fiilen felç etti. Rusya ve Çin, bir yaptırım komitesi başkanının atanmasını engelledi ve uzmanlar panelinin kurulmasını bloke ederek, geride işleyen bir denetim mekanizması bırakmadı. 10 Eylül'deki toplantıda, konunun görüşülmesine ilişkin usul oylaması 11'e 2 oyla kabul edilirken, Rusya ve Çin karşı çıktı, Somali ve Pakistan ise çekimser kaldı.press.un+1

Bu tıkanıklık, oldukça hassas bir döneme denk geldi. 2231 sayılı karar 2025'in Ekim ayında sona erdi, İran bir yıldan uzun süre önce Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile iş birliğini askıya aldı ve ABD ile İsrail 2026'nın Şubat ayında İran'a askeri saldırılar düzenledi. ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Tammy Bruce'un Haziran ayındaki Konsey oturumunda ifade ettiği gibi: "Bu Konsey'in net bir görevi var: 1737 Yaptırım Komitesi'ni ve ilgili Uzmanlar Paneli'ni yürürlüğe koymak".theopscon+1

Panelin görev süresinin dolmasına günler kala ve ufukta bir uzlaşı görünmezken, Konsey resmen yeniden yürürlüğe koyduğu yaptırımlar ile bunları uygulama kapasitesi arasında giderek açılan bir uçurumla karşı karşıya.