LandSpace yörünge roketini indirirken Musk Çin’i ‘açık ara’ en güçlü YZ rakibi ilan etti

Elon Musk, X platformunda Çin'in yapay zeka alanında "açık ara" en güçlü rakip olduğunu belirterek, Pekin'in roket teknolojisindeki gidişatına dair ilk olarak 15 yıl önce yaptığı uyarıyı yineledi. Musk'ın bu açıklaması, Çinli özel roket şirketi LandSpace'in Zhuque-3 yörünge roketinin ilk aşamasını başarıyla karaya indirdiği gün geldi ve Çin'in Amerikan teknolojik üstünlüğüne meydan okuyuşunun boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Roketlerden Yapay Zekaya

Musk'ın paylaşımı, teknoloji yorumcusu Brian Roemmele'ın Musk'ın 2011 yılındaki bir öngörüsünü yeniden gündeme getirmesine yanıt olarak geldi. Musk o dönemde SpaceX'in Boeing, Lockheed, Avrupa ve Rusya'yı "roket teknolojisinde mat etmeye yaklaştığını" ve "nihai mücadelenin Çin ile olacağını" yazmıştı. Bu öngörü, Çarşamba günü LandSpace'in bir yörünge fırlatmasının ardından Zhuque-3 roket güçlendiricisini karaya indirerek yörünge sınıfı bir roketi bacaklar yardımıyla karaya indiren ilk özel Çin şirketi olmasıyla yeniden anlam kazandı. Reuters, bu başarının LandSpace'i yörünge sınıfı bir güçlendiriciyi indiren tek özel şirketler olarak SpaceX ve Blue Origin'in yanına taşıdığını bildirdi.inkl+2

Kapanan Yapay Zeka Farkı

Musk'ın yapay zeka rekabetine dikkat çekmesi, Çin'in ABD ile arasındaki farkı kapattığına dair artan kanıtlarla örtüşüyor. Stanford Üniversitesi'nin 2026 Yapay Zeka Endeksi, ABD ile Çin arasındaki model performans farkının "neredeyse kapandığını" ortaya koydu. Mart ayı itibarıyla Anthropic'in en gelişmiş modeli Çin'in en iyisinin sadece %2,7 önündeydi. Oysa bu fark Mayıs 2023'te %31,6 seviyesindeydi. ABD, 2025 yılında Çin'in 35 öne çıkan yapay zeka modeline karşılık 59 model üretti ve Çin'in 12,4 milyar dolarlık özel yapay zeka yatırımına kıyasla 285,9 milyar dolar yatırım çekti.Fortune+3

Bloomberg Businessweek tarafından 19 Ağustos'ta yayımlanan bir analiz, Moonshot'ın Kimi K3 modelinin maliyetin küçük bir kısmıyla Anthropic'in en gelişmiş ürününü neredeyse yakaladığını, Çin modellerinin ise yapay zeka modeli kullanımında yaygın olarak takip edilen OpenRouter platformunda pazar payının %60'ından fazlasını oluşturduğunu gösterdi. Alibaba ↘ 8.57%, açık ağırlıklı modellerinin altı ay içinde 3 milyardan fazla indirildiğini açıklayarak Meta Platforms ↗ 0.75% ve Alphabet'i ↗ 1.05% geride bıraktı ve dünyanın en çok indirilen yapay zeka modeli ailesi oldu.bloomberg

Jeopolitik Boyutları Olan Fiyat Savaşı

Maliyet farkı benimsenmeyi hızlandırıyor. Moonshot, Kimi K3 için milyon çıktı token'ı başına 15 dolar talep ederken, Anthropic'in Fable 5 modeli 50 dolara mal oluyor. Bu fark, yaklaşık 200 Amerikalı şirketin Çin yapay zeka modellerine yönelik olası bir yasağa karşı seslerini yükseltmesine yol açtı. Gerilim Beyaz Saray'a kadar ulaştı. Başkan Trump Temmuz sonunda gazetecilere yaptığı açıklamada, "Birdenbire Çin'in gerisinde kalacağımız şekilde onları kısıtlamak istemiyoruz" dedi.bloomberg

Moonshot kurucusu Yang Zhilin'in de hocası olan Carnegie Mellon Üniversitesi bilgisayar bilimleri profesörü Ruslan Salakhutdinov temkinli bir değerlendirmede bulundu. Salakhutdinov, "Eninde sonunda hepsi başkaları tarafından yakalanacak" dedi.bloomberg