İran ve Umman Hürmüz Boğazı geçiş rotasında anlaştı

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'ndan geçecek bir nakliye rotasının coğrafi koordinatları üzerinde anlaşmaya vardı. İran Dışişleri Bakanlığı Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ortak bildirinin şu anda son taslak aşamasında olduğunu duyurdu. Bu gelişme, Şubat ayında başlayan ABD-İran savaşından bu yana büyük ölçüde kapalı olan kritik su yolunun yeniden açılması yönünde potansiyel bir adım teşkil ediyor.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, iki ülkenin önerilen rotanın koordinatları konusunda anlaşmaya vardığını ve "herhangi bir dış gücün bu süreci engellememesi" kaydıyla, "temel hususları ve anlaşma noktalarını içeren ortak bir bildirinin inceleme ve taslak hazırlama çalışmalarında son aşamaya gelindiğini" belirtti.bloomberg+1

Ortaya Çıkan Anlaşma

Axios'un iki bölgesel kaynağa ve bir ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, önerilen düzenleme 60 günlük geçici bir çerçeve oluşturacak. Basra Körfezi'ne giren gemiler İran karasularından geçen kuzey şeridini kullanırken, çıkış yapan gemiler İran ile koordinasyon halinde Umman karasularından geçen güney şeridinden geçiş yapacak. İlk dönemde herhangi bir geçiş ücreti veya harç alınmayacak ve taraflar 30 gün içinde boğazın orta koridorundaki deniz mayınlarını temizlemek için çalışacak.axios

The Jerusalem Post, iki diplomatik kaynağa dayandırdığı haberinde, geçiş yapan gemilerin Umman tarafındaki çıkışta bile İran ile koordinasyon sağlamasının gerekeceğini bildirdi. Associated Press ise iki bölgesel yetkiliye dayanarak, güvenlik ve çevre koruma amaçlı hizmet ücretlerinin nihayetinde tahsil edileceğini ancak ayrıntıların henüz müzakere aşamasında olduğunu doğruladı.jpost+1

Washington ve Tahran'da Farklı Söylemler

Başkan Trump Salı gecesi Fox News ↘ 0.63% kanalına yaptığı açıklamada müzakerelerin iyi gittiğini belirterek, "Bugün gün boyu süren bir müzakere yaptılar ve durum çok iyi görünüyor" dedi. Trump, boğazın "çok yakında açılacağını, aksi takdirde çok sert vurulacaklarını" sözlerine ekledi. Hazine Bakanı Scott Bessent ise CNBC'ye yaptığı açıklamada, "Bugün veya yarın bir anlaşmaya varma şansımız var" ifadelerini kullandı.reuters+1

Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise daha temkinli yaklaşarak "bu görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini ancak henüz kesin bir sonuca varılmadığını" doğruladı. Rubio daha önce, İran'a boğaz üzerinde kontrol sağlayan herhangi bir anlaşmanın "çok tehlikeli bir emsal" teşkil edeceğini söylemişti.apnews+1

Ancak İran, ABD'nin sürece dahil olmasına karşı çıktı. İran devlet televizyonu IRIB Çarşamba günü, İran ile Umman arasında kesinleşmiş bir anlaşmanın bile boğazın derhal açılmasıyla sonuçlanmayacağını bildirdi. "Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, ABD'nin davranışlarını değiştirmesine ve ihlallerini düzeltmesine bağlıdır" diyen bilgi sahibi bir kaynak yayıncı kuruluşa açıklamalarda bulundu. Tahran, Washington ile değil, yalnızca Umman ile müzakere yürüttüğü konusunda ısrar ediyor.turkiyetoday+1

Riskler ve Engeller

Kurdistan24'e göre, boğazdan geçen günlük gemi trafiği savaştan önce yaklaşık 130 iken şu anda 10'un altına düşmüş durumda. Brent petrol fiyatları, anlaşma umutlarıyla Salı günü sert bir düşüş yaşadıktan sonra Çarşamba günü dengelendi. Saudi Aramco CEO'su Amin Nasser Salı günü yaptığı açıklamada, boğaz derhal açılsa bile tükenen küresel petrol stoklarının eski haline getirilmesinin 18 ay sürebileceğini belirtti.kurdistan24+2

Anlaşmanın geleceği belirsizliğini koruyor. Axios, İran dışişleri bakanının hafta sonu prensipte anlaştığını ancak hala Dini Lider Mücteba Hamaney ve Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin onayına ihtiyaç duyduğunu bildirdi. Üst düzey bir Körfez yetkilisi CNN'e yaptığı açıklamada, İran heyetinde şahin Devrim Muhafızları Ordusu'ndan temsilcilerin bulunmadığına dikkat çekerek, Cuma gününe kadar bir anlaşmaya varılma şansının "yarı yarıya" olduğunu söyledi.cnn+1