ირანი და ომანი ჰორმუზის სრუტეში სანაოსნო მარშრუტზე შეთანხმდნენ

ირანი და ომანი ჰორმუზის სრუტეში სანაოსნო მარშრუტის გეოგრაფიულ კოორდინატებზე შეთანხმდნენ, ხოლო ერთობლივი განცხადება ამჟამად მომზადების საბოლოო ეტაპზეა, განაცხადა ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ოთხშაბათს. ეს შესაძლოა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყოს სტრატეგიული წყლის გზის ხელახლა გასახსნელად, რომელიც თითქმის მთლიანად პარალიზებულია თებერვალში აშშ-ირანის ომის დაწყების შემდეგ.

საგარეო უწყების პრესსპიკერმა ესმაილ ბაღაიმ განაცხადა, რომ ორმა ქვეყანამ მიაღწია შეთანხმებას შემოთავაზებული მარშრუტის კოორდინატებზე და ერთობლივი განცხადება, რომელიც „მოიცავს ძირითად მოსაზრებებსა და შეთანხმების პუნქტებს, განხილვისა და მომზადების საბოლოო ეტაპზეა“, იმ პირობით, რომ „არცერთი გარეშე მხარე არ შეაფერხებს ამ პროცესს“, იტყობინება ირანის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო IRNA.bloomberg+1

მოსალოდნელი შეთანხმება

შემოთავაზებული გეგმა, Axios-ის თანახმად, რომელიც ორ რეგიონულ წყაროსა და აშშ-ის ოფიციალურ პირს ეყრდნობა, 60-დღიან დროებით ჩარჩოს დააწესებს. სპარსეთის ყურეში შემავალი გემები გამოიყენებენ ჩრდილოეთ დერეფანს ირანის წყლების გავლით, ხოლო გამავალი გემები იმოძრავებენ სამხრეთ დერეფნით ომანის წყლებში, ირანთან კოორდინაციით. საწყის პერიოდში არანაირი გადასახადი არ დაწესდება, ხოლო მხარეები შეეცდებიან 30 დღის განმავლობაში გაწმინდონ სრუტის ცენტრალური დერეფანი საზღვაო ნაღმებისგან.axios

The Jerusalem Post ორ დიპლომატიურ წყაროზე დაყრდნობით წერს, რომ ტრანზიტით მიმავალ გემებს ირანთან კოორდინაცია მოუწევთ მაშინაც კი, როდესაც ისინი ომანის მხრიდან გადიან. Associated Press კი ორ რეგიონულ ოფიციალურ პირზე დაყრდნობით ადასტურებს, რომ უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის მომსახურების საფასური საბოლოოდ მაინც დაწესდება, თუმცა დეტალები ჯერ კიდევ მოლაპარაკებების საგანია.jpost+1

განსხვავებული პოზიციები ვაშინგტონსა და თეირანში

პრეზიდენტმა ტრამპმა სამშაბათს ღამით Fox News-ს ↘ 0.63% განუცხადა, რომ მოლაპარაკებები კარგად მიმდინარეობს: „დღეს მთელი დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა მოლაპარაკებები და როგორც ჩანს, საქმე ძალიან კარგად მიდის“. მან დასძინა, რომ სრუტე „ძალიან მალე გაიხსნება, წინააღმდეგ შემთხვევაში მათ ძალიან მძიმე დარტყმა მიადგებათ“. ფინანსთა მინისტრმა სკოტ ბესენტმა CNBC-ს განუცხადა, რომ „არსებობს შანსი, შეთანხმებას დღეს ან ხვალ მივაღწიოთ“.reuters+1

სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო უფრო ფრთხილი იყო და დაადასტურა, რომ „ამ მოლაპარაკებებში პროგრესი მიღწეულია, თუმცა საბოლოო წერტილი ჯერ არ დასმულა“. რუბიომ მანამდე განაცხადა, რომ ნებისმიერი შეთანხმება, რომელიც ირანს სრუტეზე კონტროლს გადასცემს, „ძალიან სახიფათო პრეცედენტს“ შექმნის.apnews+1

თუმცა ირანი ეწინააღმდეგება აშშ-ის ჩართულობას. ირანის სახელმწიფო მაუწყებელმა IRIB-მა ოთხშაბათს განაცხადა, რომ ირან-ომანის შეთანხმების საბოლოო გაფორმებაც კი არ გამოიწვევს სრუტის დაუყოვნებლივ გახსნას. „ჰორმუზის სრუტის გახსნა დამოკიდებულია აშშ-ის ქცევის შეცვლასა და მისი დარღვევების გამოსწორებაზე“, განუცხადა მაუწყებელს ინფორმირებულმა წყარომ. თეირანი ამტკიცებს, რომ მოლაპარაკებებს მხოლოდ ომანთან აწარმოებს და არა ვაშინგტონთან.turkiyetoday+1

ფსონები და დაბრკოლებები

Kurdistan24-ის თანახმად, სრუტეში გემების ყოველდღიური მოძრაობა ომამდელი დაახლოებით 130-დან 10-ზე ნაკლებამდე შემცირდა. Brent-ის მარკის ნავთობის ფასი სამშაბათს მკვეთრად დაეცა შეთანხმების იმედით, ოთხშაბათს კი დასტაბილურდა. Saudi Aramco-ს გენერალურმა დირექტორმა ამინ ნასერმა სამშაბათს განაცხადა, რომ სრუტის დაუყოვნებლივ გახსნის შემთხვევაშიც კი, გლობალური ნავთობის ამოწურული მარაგების აღდგენას შესაძლოა 18 თვე დასჭირდეს.kurdistan24+2

შეთანხმების პერსპექტივები კვლავ გაურკვეველია. Axios-ის ინფორმაციით, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრი გასულ უქმეებზე პრინციპულად დათანხმდა პირობებს, თუმცა მას ჯერ კიდევ სჭირდება უზენაესი ლიდერის მოჯთაბა ხამენეისა და ეროვნული უშიშროების უმაღლესი საბჭოს თანხმობა. სპარსეთის ყურის ქვეყნების მაღალჩინოსანმა CNN-ს განუცხადა, რომ პარასკევისთვის შეთანხმების მიღწევის შანსი „დაახლოებით ორმოცდაათი ორმოცდაათზეა“, და აღნიშნა, რომ ირანის დელეგაციაში არ არიან წარმოდგენილნი რადიკალური „ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის“ წარმომადგენლები.cnn+1