İran, ABD’nin Hürmüz taahhüdü talepleri üzerine Umman’da kriz görüşmeleri yapıyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, tankerlere düzenlenen ve kırılgan ateşkesi bozan saldırıların ardından, Trump yönetiminin Tahran'dan hayati su yolunu ticari nakliye için açık tutacağına dair kamuoyuna taahhüt vermesini talep etmesi üzerine, Hürmüz Boğazı ile ilgili kriz görüşmeleri için Cumartesi günü Umman'a geldi.nytimes+2

Bu yüksek riskli diplomasi, İran güçlerinin hafta başında boğazdan geçen üç ticari gemiye ateş açmasının ardından geldi; bu durum yeni bir ABD askeri saldırı dalgasını ve İran'ın uluslararası piyasalarda petrol satmasına izin veren bir lisansın iptalini tetikledi.bbc+1

Perde Arkası İtiraflar

ABD'li üst düzey yetkililer Cuma günü yaptıkları açıklamada, İranlı yetkililerin Trump'ın danışmanlarına özel olarak ticari gemilere ateş açarak "hata yaptıklarını" söylediklerini belirttiler. Bir yetkili CBS News'e verdiği demeçte, "Müzakere masasına geri döndüler ve 'Çuvalladık. Bir hata yaptık. Konuşmaya devam edelim' dediler" ifadesini kullandı.cbsnews

Yetkililere göre İranlılar saldırıları, müzakereleri baltalamaya çalışan "hata yapan" bir sertlik yanlısı gruba bağladı. Ancak Trump yönetimi farklı bir açıklama sundu: İran, Washington'ın Haziran ayında imzalanan mutabakat zaptı uyarınca açık olduğuna inandığı Umman kıyısı boyunca uzanan güney şeridindeki trafiğin — özellikle petrol ve gaz sevkiyatlarının — ne kadar hızlı hareket ettiği konusunda hazırlıksız yakalanmıştı.cbsnews

Beyaz Saray, yönetimin ateşkesin ihlali olarak gördüğü bu hatayı İran'ın kamuoyuna açıklamasını istiyor. Cumartesi günkü görüşmenin ardından yönetim, İran'ın pozisyonunun boğazın açık olacağı ve çatışma öncesindeki gibi yönetileceği yönünde olmasını bekliyor. Bir yetkili, "Eğer pozisyonları bu değilse, onlar için iyi bir gün olmayacak" dedi.cbsnews

Yaptırımlar ve Baskı

Diplomatik baskının yanı sıra, ABD Hazine Bakanlığı Perşembe günü Dini Lider Mojtaba Hamaney için kilit bir finansörü belirledi ve yaptırım uygulanan bankalar adına paravan şirketler aracılığıyla her yıl milyarlarca dolar taşıdığı iddia edilen İran döviz bürolarını hedef aldı. Yaptırımlar, Haziran anlaşması kapsamında askıya alınan İran petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların yeniden getirilmesini takip etti.reuters+2

Kırılgan Diplomasi

Ummanlı yetkililerin boğazdan güvenli geçiş için "uygun mekanizmaları" tartıştığı Umman'daki görüşmeler, daha geniş kapsamlı ABD-İran anlaşmasının hayatta kalıp kalamayacağının bir testi niteliğinde. Pakistan'ın aracılık ettiği ve Haziran ayında imzalanan mutabakat zaptı, boğaz, İran'ın nükleer programı ve bir ekonomik kalkınma paketini kapsayan nihai bir anlaşmayı müzakere etmek için 60 günlük bir süre öngörmüştü.fm+3

Başkan Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance, Jared Kushner, özel elçi Steve Witkoff ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio liderliğindeki ekibe müzakerelere devam etmeleri talimatını verdi — ancak yetkililer "çok fazla zaman kalmadığını" belirtti.cbsnews