Francis Halzen, kozmik nötrino keşfiyle fizik dalında Nobel kazandı

Wisconsin-Madison Üniversitesi fizikçisi Francis Halzen, astrofiziksel kökenli yüksek enerjili nötrinoların keşfi nedeniyle 6 Ekim Salı günü fizik dalında Nobel Ödülü'nü kazandı. Associated Press'in bildirdiğine göre, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi ödülü Stockholm'de duyurdu.local10+1

Halzen, Güney Kutbu'ndaki buzun içine gömülü bir dedektör olan IceCube Nötrino Gözlemevi'ni yönetiyor. Ödül, "IceCube Nötrino Gözlemevi'ne yapılan belirleyici katkılar" nedeniyle verildi ve çalışmaları, galaksimizin çok ötesinden gelen parçacıkların tespit edilip incelenebileceğini kanıtladı.wikipedia

Hayalet parçacıkları dinlemek

Nötrinolar, kütlesiz denecek kadar küçük, bol miktarda bulunan temel parçacıklardır. Maddeyle nadiren etkileşime girdikleri için genellikle "hayalet parçacıklar" olarak adlandırılırlar. IceCube, astrofizikçilerin onları üreten kozmik nesneler hakkında bilgi edinebilmesi için etkileşime giren az sayıdaki parçacığı yakalamak üzere inşa edildi. Proje, bunu inşa etmek için Antarktika buz tabakasında 2.5 kilometre derinliğinde 86 delik açarak şimdiye kadar yapılmış en büyük nötrino dedektörünü oluşturdu.icecube.wisc+1

Halzen bu fikri 1980'lerde ortaya attı. Gözlemevi 2010 yılında faaliyete geçti. Antarktika'da böyle bir dedektör inşa etmenin bir zamanlar sadece "sevimli" bir fikir olduğunu söylemişti.gssi+1

Geçen Aralık ayında yayınlanan bir Wisconsin Üniversitesi profilinde Halzen, "Bir buçuk yıllık geliştirme ve on yıllık inşaat sürecinden sonra, bir şey göreceğimizin garantisi yoktu" dedi. "Birçok kişi yapamayacağımızı düşündü, ama başardık. İki yıllık veriden sonra, atmosferden veya kendi galaksimizden değil, evrenin dört bir yanından muazzam enerjilerle bize ulaşan nötrinolar vardı".icecube.wisc

Yüksek enerjili kozmik nötrinoların bu ilk gözlemleri, IceCube'a 2013 yılı Physics World Yılın Çığır Açan Gelişmesi Ödülü'nü kazandırdı. Eylül 2017'de gözlemevi, yüksek enerjili kozmik ışınların kaynağına dair ilk kanıtı sundu. Bu parçacıkların kökenlerini belirlemek bir yüzyıldan fazla süredir zordu.nasonline

Bir dizi onur

Halzen, 1944 yılında Belçika'nın Tienen kentinde doğdu ve ABD vatandaşıdır. Nobel'den önce 2015 Balzan Ödülü'nü kazandı. Ayrıca, Amerikan Fizik Derneği'nin en büyük ödülü olan Araştırmada Üstün Başarı Madalyası'nın 2026 yılı sahibi olarak seçildi. IceCube iş birliği şu anda 14 ülkeden kurumlardan 450'den fazla araştırmacıyı içeriyor.balzan+2

Ödül, yaklaşık 1.2 milyon dolar değerinde 12 milyon İsveç kronu ile birlikte geliyor. Geçen yılın fizik ödülü, kuantum tünelleme üzerine araştırmalar yapan üç bilim insanına gitmişti. Pazartesi günü tıp ödülü, çalışmaları beynin nasıl çalıştığını incelemek için ışık tabanlı bir aracın geliştirilmesine yol açan üç bilim insanına verildi.dallasnews

Kimya ödülü Çarşamba günü, edebiyat ödülü ise Perşembe günü açıklanacak. Barış ödülü Cuma günü, ekonomi ödülü ise 12 Ekim'de duyurulacak.dallasnews