ABD İran’a karşı “ekonomik D-Günü” yaptırımlarını duyurdu

ABD, iki taraf arasındaki 60 günlük ateşkes süresi anlaşmasız sona ererken Washington'ın İran'a yönelik ekonomik hamlesini tırmandırıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent'ın "bir hasma karşı bugüne kadar düzenlenen en büyük finansal taarruz" olarak tanımladığı yaptırımlar pazartesi günü açıklanıyor.

Bessent'ın Açıklaması ve İran'ın Yanıtı

Pazar gecesi X platformunda yaptığı paylaşımda Bessent, "şafak vakti ekonomik bir D-Günü başlıyor" diyerek tedbirleri Trump yönetiminin Tahran'a yönelik baskı politikasının "son aşaması" olarak tanımladı. Bessent, Başkan Trump'ın "İran'ın askeri kapasitesini çökerttiğini, askeri fabrikalarının neredeyse yüzde 100'ünü imha ettiğini ve nükleer programını gömdüğünü" belirterek, Washington'ın artık "Tahran yalnız kalana kadar zorba rejimi besleyen tüm ekonomik can damarlarını keseceğini" söyledi.cnbc+1

Pazartesi öğleden sonra bir basın toplantısı düzenlemesi beklenen Bessent, İran ile işlem yapmaya devam eden yabancı hükümetleri de uyardı: "Zayıflayan bir rejimin finansal damarı olarak hizmet eden her ülke, onun tecrit edilmişliğini paylaşmayı beklemelidir."cnbc

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, X üzerinden yaptığı paylaşımda açıklamayı "Amerika'nın yenilgisinin itirafı" olarak nitelendirerek reddetti ve Washington'ın askeri gücünü zaten imha ettiğini iddia ettiği bir ülkeye karşı neden "tarihin en büyük finansal işgaline" ihtiyaç duyduğunu sorguladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise pazartesi günü yaptığı açıklamada, tekrarlanan yaptırımların "başarısız olduğunu" ve İran'ın yeni tedbirlerle mücadele etmek için tüm "ikili imkanlarını" kullanacağını ifade etti.tribune

Hürmüz'de Gerilim ve Deniz Taşımacılığı Riskleri

Eş zamanlı olarak İran, bir dönem dünyada deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerindeki denetimini sıkılaştırdı. İran Basra Körfezi Boğaz Otoritesi pazar günü X'ten yaptığı uyarıda, geçiş protokollerini ihlal eden gemilerin "para cezası, alıkoyma veya el koyma" ile karşılaşacağını bildirdi. İran ayrıca geçiş ihlali iddiasıyla Batı bağlantılı 46 gemiyi kara listeye aldı. İran parlamentosu da kilit noktadan geçen gemilerin Tahran tarafından sağlanan hizmetler için ödeme yapmasını gerektiren düzenlemeyi onayladı.lloydslist+1

İran Yüksek Milli Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai cumartesi günü, "Bize karşı ekonomik kısıtlamalar oluşturulmasına ortak olan her ülke tarafımızca düşman olarak görülecektir" uyarısında bulundu.cnbc

Küresel Yansımalar

Çin Dışişleri Bakanlığı pazartesi günü yaptığı açıklamada, Pekin'in "gelişmeleri yakından takip edeceğini ve haklarını korumak için gerekli adımları atacağını" belirtirken, tüm taraflara tırmanıştan kaçınma uyarısında bulundu. Gerilimin tırmanmasına rağmen Asya borsalarındaki pazartesi işlemlerinde petrol fiyatları geriledi. Yatırımcıların kar realizasyonuna gitmesiyle hem Brent ham petrolü hem de Batı Teksas türü (WTI) ham petrol yüzde 1'den fazla değer kaybetti.tribune+1

İran riyali pazartesi günü serbest piyasada dolar karşısında yaklaşık 2 milyon seviyesine gerileyerek tarihi dip noktasını gördü. Riyal, Trump'ın geçen hafta kampanyayı duyurmasından bu yana yüzde 4,5 değer kaybetti. Morgan Stanley ↘ 0.01% analistleri, Orta Doğu ihracatının mart ve nisan seviyelerine dönmesiyle ham petrol arzının "daraldığını" kaydetti.tribune