ვების ტელესკოპმა მკვდარი ვარსკვლავის გარშემო მოძრავ პლანეტაზე ატმოსფერო აღმოაჩინა

NASA-ს ჯეიმს ვების კოსმოსურმა ტელესკოპმა პირველად მოახდინა მკვდარი ვარსკვლავის გარშემო მოძრავი პლანეტის ატმოსფეროს დახასიათება. ამით ამოიხსნა საიდუმლო იმის შესახებ, თუ როგორ აღმოჩნდა იუპიტერის ზომის სამყარო თეთრი ჯუჯის გარშემო ასეთ მჭიდრო ორბიტაზე და ამავდროულად, მოგვცა წარმოდგენა იმის შესახებ, თუ რა შეიძლება ელოდოთ ჩვენი მზის სისტემის გაზის გიგანტებს მილიარდობით წლის შემდეგ.

პლანეტა, რომელიც არ უნდა არსებობდეს

1 ივლისს ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებული შედეგები დეტალურად აღწერს ვების დაკვირვებებს ეგზოპლანეტა WD 1856 b-ზე, როდესაც ის დედამიწიდან დაახლოებით 80 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე თეთრი ჯუჯის წინ გაიარა. პლანეტა დაახლოებით იუპიტერის ზომისაა, მაგრამ დედამიწის ზომის ვარსკვლავს უვლის გარშემო ისეთ მანძილზე, რომელიც 50-ჯერ უფრო ახლოა, ვიდრე დედამიწის მანძილი მზემდე — ეს ის ადგილია, სადაც ის ვარსკვლავის წითელი გიგანტის ფაზაში ყოფნისას განადგურდებოდა.eurekalert+1

„ეს პლანეტა საკმაოდ უცნაურია“, — განაცხადა წამყვანმა ავტორმა, დოქტორმა რაიან მაკდონალდმა სენტ-ენდრიუსის უნივერსიტეტიდან. „ის იუპიტერის ზომისაა, მაგრამ თეთრი ჯუჯა, რომელსაც უვლის, დედამიწის ზომისაა, ამიტომ პლანეტა თავის ვარსკვლავზე შვიდჯერ დიდია.“eurekalert

საიდუმლოს ამხსნელი ტრანზიტი

მხოლოდ რვა წუთის განმავლობაში მიმდინარე ტრანზიტის გამოყენებით, ვებმა დააფიქსირა პლანეტის ზედა ატმოსფეროში გამავალი სინათლე და გაზომა თავად პლანეტის ინფრაწითელი გამოსხივება. მონაცემებმა WD 1856 b-ის მასა იუპიტერის მასის ოთხიდან თერთმეტჯერად დიაპაზონში განსაზღვრა და გამოავლინა დაახლოებით 400 კელვინის (126°C) ტემპერატურა — რაც 240 გრადუსით უფრო ცხელია, ვიდრე მხოლოდ ვარსკვლავის შუქით იქნებოდა მოსალოდნელი.eurekalert

სითბოს ეს სიჭარბე გადამწყვეტი მინიშნება აღმოჩნდა. თანაავტორმა, ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტის დოქტორმა კრისტოფერ ო'კონორმა მოახდინა მოდელირება იმისა, თუ როგორ გრილდებოდა პლანეტა დროთა განმავლობაში და დაასკვნა, რომ გათბობა სავარაუდოდ მოხდა ვარსკვლავის თეთრ ჯუჯად გადაქცევიდან 3-დან 5,5 მილიარდი წლის შემდეგ. პლანეტამ გადაიტანა წითელი გიგანტის ფაზა უსაფრთხო მანძილზე და მხოლოდ მოგვიანებით გადაინაცვლა შიგნით, რაც სამმაგი ვარსკვლავური სისტემის სხვა ვარსკვლავებთან გრავიტაციული ურთიერთქმედებით იყო გამოწვეული.eurekalert

პირველი ატმოსფერო მკვდარი ვარსკვლავის პლანეტაზე

ვების ტრანსმისიურმა სპექტრმა ასევე გამოავლინა მეთანისა და ღრუბლის მცირე ნაწილაკების კვალი პლანეტის ატმოსფეროში — ეს პირველი ასეთი აღმოჩენაა თეთრი ჯუჯის გარშემო მოძრავი ნებისმიერი პლანეტისთვის. კორნელის უნივერსიტეტის თანაავტორმა, დოქტორმა ვიქტორია ბემმა აღნიშნა, რომ გუნდმა უკვე დააკვირდა ოთხ დამატებით ტრანზიტს ატმოსფეროს შემდგომი შესწავლისთვის.science.nasa+2

„ეს მხოლოდ დასაწყისია ვების საშუალებით მკვდარი ვარსკვლავების გარშემო მოძრავი პლანეტების ჩვენი კვლევისა“, — თქვა მაკდონალდმა. „ჩვენი შედეგები აჩვენებს, რომ ვარსკვლავის სიკვდილი დასასრული არ არის — ზოგიერთი პლანეტა ვარსკვლავის სიკვდილის შემდეგაც კი ხალისიან და აქტიურ მომავალს განიცდის.“eurekalert