ვების ტელესკოპმა აღმოაჩინა ყველაზე პრიმიტიული გალაქტიკა, რაც კი ოდესმე უპოვიათ

ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი გამოიყენა იმისთვის, რომ დაეხასიათებინა ყველაზე ქიმიურად პრიმიტიული ვარსკვლავთწარმომქმნელი გალაქტიკა, რაც კი ოდესმე დაუფიქსირებიათ – 13 მილიარდი წლის წინანდელი სინათლის ულტრამკრთალი წერტილი, რომლის ჟანგბადის შემცველობა მზის შემცველობის მხოლოდ 1/240-ია.

13 მაისს ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებული კვლევა დეტალურად აღწერს, თუ როგორ მიაღწია ჯგუფმა გალაქტიკა LAP1-B-ის ზუსტ დახასიათებას. ის მდებარეობს 6.625 წითელი წანაცვლების მანძილზე, რაც მას დიდი აფეთქებიდან დაახლოებით 800 მილიონი წლის შემდეგ, რეიონიზაციის ეპოქაში ათავსებს. ეს აღმოჩენა მეცნიერებს აძლევს იმას, რასაც ისინი უწოდებენ პირდაპირ წინაპრულ კავშირს ირმის ნახტომის გარშემო მოძრავ იდუმალ "ნამარხ გალაქტიკებთან".icrr.u-tokyo+1

ბუნებრივი გამადიდებელი შუშა

LAP1-B იმდენად მკრთალია, რომ ის უხილავია სტანდარტულ კამერის გამოსახულებებზე, მათ შორის JWST-ის მიერ გადაღებულებზეც კი. მის შესასწავლად, კანაზავას უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორის, კიმიჰიკო ნაკაჯიმას ხელმძღვანელობით მომუშავე ჯგუფი დაეყრდნო გრავიტაციულ ლინზირებას – სინათლის გამრუდებას მასიური წინა პლანის გალაქტიკათა გროვის, MACS J0416-ის მიერ, რომელმაც LAP1-B-ის სინათლე დაახლოებით 100-ჯერ გააძლიერა. შემდეგ ჯგუფმა JWST-ის ახლო ინფრაწითელი სპექტროგრაფი 30 საათზე მეტი ხნის განმავლობაში მიმართა გალაქტიკისკენ და დააფიქსირა წყალბადისა და ჟანგბადის აირების მკრთალი ემისიური ხაზები.kanazawa-u+1

"მონაცემებში გამოვლენილმა ჟანგბადის უკიდურესმა ნაკლებობამ მყისიერად აღმაფრთოვანა", – თქვა ნაკაჯიმამ ტოკიოს უნივერსიტეტის კოსმოსური სხივების კვლევის ინსტიტუტის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში. "ასეთ პრიმიტიულ მდგომარეობაში მყოფი გალაქტიკის პოვნა საოცარია. ეს არის ქიმიური ხელწერა, რომელიც ნათლად მიუთითებს პირველყოფილ გალაქტიკაზე, რომელიც მისი ფორმირებიდან მალევე იქნა დაფიქსირებული."icrr.u-tokyo

პირველი ვარსკვლავების ანაბეჭდები

ჟანგბადის რეკორდულად დაბალი შემცველობის გარდა, LAP1-B-მა აჩვენა ნახშირბადისა და ჟანგბადის მაღალი თანაფარდობა, რაც ემთხვევა თეორიულ პროგნოზებს სამყაროს პირველი თაობის ვარსკვლავების აფეთქებების შედეგად გაფანტული მასალის შესახებ. გალაქტიკის ვარსკვლავური მასა მზის მასის 3300-ჯერადზე ნაკლებია, რაც ნიშნავს, რომ მის შემადგენლობაში აბსოლუტურად დომინირებს ბნელი მატერია.arxiv+2

ეს თვისებები LAP1-B-ს აქცევს ირმის ნახტომის სამეზობლოში ნაპოვნი ულტრამკრთალი ჯუჯა გალაქტიკების თითქმის სრულყოფილ ანალოგად – ძველ, მკრთალ ვარსკვლავთა გროვებად, რომლებსაც დიდი ხანია "სამყაროს ნამარხებს" უწოდებენ.icrr.u-tokyo

"ასტრონომები ეჭვობდნენ, რომ ისინი შესაძლოა სამყაროს უძველესი გალაქტიკების ნაშთები ყოფილიყვნენ, რადგან მათში მძიმე ელემენტები არ არის, მაგრამ ასტრონომებს არასდროს ჰქონიათ პირდაპირი კავშირი – სანამ ჩვენ არ ვიპოვეთ LAP1-B", – თქვა იაპონიის ეროვნული ასტრონომიული ობსერვატორიისა და ტოკიოს უნივერსიტეტის პროფესორმა მასამი ოუჩიმ.icrr.u-tokyo

ახალი ფანჯარა კოსმოსური წარმოშობისკენ

ეს აღმოჩენა გზას უხსნის იმის რუკის შედგენას, თუ როგორ შეიქმნა პირველი ელემენტები და როგორ ჩამოყალიბდა სამყაროს უძველესი სტრუქტურები. ჯგუფი გეგმავს გამოიყენოს JWST კიდევ უფრო პრიმიტიული ობიექტების მოსაძებნად, იმ იმედით, რომ იდენტიფიცირებულ იქნას ყველაზე პირველი გალაქტიკები, რაც კი ოდესმე წარმოქმნილა.kanazawa-u+1

"ვიმედოვნებთ, რომ ეს აღმოჩენა ისტორიული ნაბიჯია იმის გაგებაში, თუ როგორ დაიბადნენ პირველად ელემენტები, რომლებიც ჩვენს სხეულებს ქმნიან და როგორ დაგროვდნენ ისინი მთელ სამყაროში", – თქვა ნაკაჯიმამ.icrr.u-tokyo