ტრამპმა დანიასთან გრენლანდიის უსაფრთხოების შესახებ შეთანხმებას მოაწერა ხელი

პრეზიდენტმა ტრამპმა სამშაბათს, ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში დანიასთან და გრენლანდიასთან სამმხრივ უსაფრთხოების შეთანხმებას მოაწერა ხელი, რაც შეერთებულ შტატებს სტრატეგიულად მნიშვნელოვან არქტიკულ კუნძულზე სამხედრო და კომერციული ყოფნის გაფართოების საშუალებას აძლევს.usnews+1

შეთანხმება, რომელსაც ხელი მოაწერეს ტრამპმა, დანიის პრემიერ-მინისტრმა მეტე ფრედერიკსენმა და გრენლანდიის პრემიერ-მინისტრმა იენს-ფრედერიკ ნილსენმა, აშშ-ს უფლებას აძლევს დააარსოს ორი ახალი სამხედრო ბაზა ნარსარსუაკსა და მესტერსვიგში, გააფართოოს საქმიანობა არსებულ პიტუფიკის კოსმოსურ ბაზაზე და განათავსოს "ოქროს გუმბათის" ბალისტიკური რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემა კუნძულზე. "ჩვენ გვექნება შესანიშნავი ურთიერთობა, უსაფრთხო ურთიერთობა და მოუთმენლად ველით ამას", – განაცხადა ტრამპმა ცერემონიაზე.reuters+3

რას ითვალისწინებს შეთანხმება

შეთანხმება კრძალავს ნებისმიერი არანატოს წევრი სახელმწიფოს მიერ გრენლანდიაში სამხედრო ობიექტების დაარსებას ან კუნძულზე სტრატეგიულ ინვესტიციებს სამივე ხელმომწერის თანხმობის გარეშე. "აშშ-ს არცერთ მოწინააღმდეგეს აღარ მიეცემა უფლება გრენლანდიაში სამხედრო ყოფნა დაამყაროს ან იქ სტრატეგიული ინვესტიციები განახორციელოს ჩვენი წერილობითი თანხმობის გარეშე", – განაცხადა ტრამპმა გაეროში გამოსვლისას. სახელმწიფო დეპარტამენტის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ შეთანხმება ქმნის "მუდმივ" გარანტიებს, რომ "მხოლოდ აშშ-ს და ჩვენს მოკავშირეებს შეუძლიათ გრენლანდიაში სტრატეგიული ინვესტიციების განხორციელება", რითაც დასრულდა სტატუს-კვო, რომელიც მოწინააღმდეგეებს კუნძულის მგრძნობიარე სექტორებში ინვესტირების საშუალებას აძლევდა.reuters+2

შეთანხმება ადასტურებს გრენლანდიის სუვერენიტეტს დანიის სამეფოს შემადგენლობაში, რაც ნაკლებია ტრამპის ადრინდელ მოთხოვნებზე ტერიტორიის ანექსიასთან დაკავშირებით. ფრედერიკსენმა მას უწოდა "უფრო დიდი და უკეთესი შეთანხმება", ვიდრე 1951 წლის აშშ-დანიის თავდაცვის ხელშეკრულება. "შეთანხმება, რომელიც სამუდამოდ გასტანს", – თქვა მან.politico+2

დიპლომატიური კრიზისის დასასრული

ხელმოწერა ასრულებს თითქმის ორწლიან დაძაბულობას, რომელიც 2025 წლის იანვარში დაიწყო, როდესაც ტრამპმა გრენლანდიის "აღება" დაიმუქრა და ზოგჯერ სამხედრო ძალის გამოყენების შესაძლებლობასაც არ გამორიცხავდა. დაპირისპირებამ ტრანსატლანტიკური ალიანსი დაძაბა და ნატო-ში დიპლომატიური კრიზისი გამოიწვია. ტრამპმა თავისი პოზიცია 2025 წლის იანვარში, დავოსში, მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე შეარბილა და განაცხადა, რომ "ძალას არ გამოიყენებდა" და ნატო-ს გენერალურ მდივან მარკ რუტესთან ერთად "მომავალი შეთანხმების ჩარჩო" შეიმუშავა.foreignpolicy

დანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ლარს ლოკე რასმუსენმა კვირას TV2-ს განუცხადა, რომ შეთანხმების ფარგლებში არქტიკულ უსაფრთხოებას ძირითადად ნატო უზრუნველყოფს, რაც განსხვავდება ტრამპის მიერ აშშ-ს ცალმხრივი კონტროლის ხასიათისგან. მოსალოდნელია, რომ ინტერპრეტაციაში არსებული ეს სხვაობა ყურადღებას მიიპყრობს, რადგან მსოფლიო ლიდერები ამ კვირაში გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე შეხვედრებს აგრძელებენ.foreignpolicy

არქტიკული ფსონები

შეთანხმებამ შეიძლება აშშ-ს ფართო გავლენა მისცეს გრენლანდიის კრიტიკული მინერალებისა და იშვიათი მიწების მარაგებზე, თუმცა კუნძულის მკაცრი კლიმატი, შეზღუდული ინფრასტრუქტურა და ადგილობრივი წინააღმდეგობა შესაძლოა მოპოვების პროცესს შეაფერხებს. გრენლანდიასთან დაკავშირებული იშვიათი მიწების აქციები ორშაბათს გაიზარდა მას შემდეგ, რაც ტრამპმა პარასკევს შეთანხმების შესახებ პირველად განაცხადა.foreignpolicy