Trump undirritaði öryggissamkomulag um Grænland við Danmörku hjá SÞ

Trump forseti undirritaði á þriðjudag þríhliða öryggissamkomulag við Danmörku og Grænland á hliðarlínu allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna í New York, sem veitir Bandaríkjunum aukna hernaðarlega og viðskiptalega viðveru á þessari hernaðarlega mikilvægu eyju í Norður-Íshafi.usnews+1

Samningurinn, sem Trump, Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur og Jens-Frederik Nielsen forsætisráðherra Grænlands undirrituðu, heimilar Bandaríkjunum að reisa tvær nýjar herstöðvar í Narsarsuaq og Mestersvig, auka starfsemi við núverandi Pituffik geimstöðina og koma fyrir "Golden Dome" eldflaugavarnarkerfi á eyjunni. "Við munum eiga frábært samband, öruggt samband, og við hlökkum til þess," sagði Trump við athöfnina.reuters+3

Hvað samningurinn felur í sér

Samkomulagið bannar öllum ríkjum utan NATO að reisa hernaðarmannvirki á Grænlandi eða gera viðkvæmar fjárfestingar á eyjunni án samþykkis allra þriggja undirritunaraðila. "Engum andstæðingi Bandaríkjanna verður framar leyft að hafa hernaðarlega viðveru á Grænlandi, eða gera þar viðkvæmar fjárfestingar án okkar skriflega samþykkis," sagði Trump í ræðu sinni hjá SÞ. Embættismaður í utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna sagði samninginn skapa "varanlegar" tryggingar fyrir því að "aðeins Bandaríkin og bandamenn okkar geti gert viðkvæmar fjárfestingar á Grænlandi," sem bindur enda á stöðu sem hafði leyft andstæðingum að fjárfesta í viðkvæmum geirum eyjarinnar.reuters+2

Samningurinn ítrekar fullveldi Grænlands sem hluta af Konungsríkinu Danmörku og gengur því ekki eins langt og fyrri kröfur Trumps um að innlima svæðið. Frederiksen kallaði þetta "enn stærri og betri samning" en upprunalega varnarsamninginn milli Bandaríkjanna og Danmerkur frá 1951. "Samningur sem getur varað að eilífu," sagði hún.politico+2

Endir á diplómatískri krísu

Undirritunin markar lok nærri tveggja ára spennu sem hófst í janúar 2025 þegar Trump hótaði að "taka" Grænland og neitaði á tímabili að útiloka beitingu hervalds. Deilan setti spennu í bandalagið yfir Atlantshafið og olli diplómatískri krísu innan NATO. Trump mýkti afstöðu sína á efnahagsráðstefnunni í Davos í janúar 2025 og sagðist ekki ætla að "beita valdi" og hefði komið á "ramma fyrir framtíðarsamning" með Mark Rutte, framkvæmdastjóra NATO.foreignpolicy

Lars Løkke Rasmussen, utanríkisráðherra Danmerkur, sagði við TV2 á sunnudag að öryggismál á Norðurslóðum samkvæmt samningnum yrðu að mestu í höndum NATO, sem er túlkun sem er frábrugðin lýsingu Trumps á einhliða yfirráðum Bandaríkjanna. Búist er við að þessi munur á túlkun veki athygli á meðan leiðtogar heimsins halda áfram fundum sínum á allsherjarþinginu í vikunni.foreignpolicy

Hagsmunir á Norðurslóðum

Samningurinn gæti veitt Bandaríkjunum víðtæk áhrif yfir auðlindir Grænlands af mikilvægum steinefnum og sjaldgæfum jarðefnum, þótt erfitt loftslag eyjarinnar, takmörkuð innviðauppbygging og andstaða heimamanna gætu hægt á vinnslu. Hlutabréf tengd sjaldgæfum jarðefnum á Grænlandi hækkuðu á mánudag í kjölfar upphaflegrar tilkynningar Trumps um samninginn á föstudag.foreignpolicy