საწვავის ფასები 100 დოლარს გადასცდა: ახლო აღმოსავლეთის კრიზისი გლობალურ მიწოდებას ზღუდავს

ევროპის მასშტაბით საწვავის ფასები ამ კვირაში კვლავ გაიზარდა, რადგან შეერთებულ შტატებს, ისრაელსა და ირანს შორის მიმდინარე კონფლიქტი გლობალურ ენერგომომარაგებას ზღუდავს. საერთაშორისო ენერგეტიკულმა სააგენტომ ამ მოვლენებს "გლობალური ნავთობის ბაზრის ისტორიაში მიწოდების ყველაზე მასშტაბური შეფერხება" უწოდა.iea+1

სამშაბათს ნედლი ნავთობის ფასმა 100 დოლარს გადააჭარბა, რაც გამოწვეულია ირანული თავდასხმებით, რამაც ჰორმუზის სრუტეში გემების ყოველდღიური მოძრაობა 20-ზე ნაკლებამდე შეამცირა. ომამდე ეს მაჩვენებელი დღეში დაახლოებით 20 მილიონ ბარელს შეადგენდა. პარალელურად, იემენში ჰუსიტი მეამბოხეების თავდასხმები არღვევს ნაოსნობას ბაბ-ელ-მანდების სრუტეში, რითაც იკეტება წითელ ზღვასა და ადენის ყურეს შორის არსებული ალტერნატიული მარშრუტი.euronews

ევროპა ზეწოლას გრძნობს

Euronews-ის მონაცემებით, სამშაბათს ნიდერლანდებში დაფიქსირდა ევროპაში ყველაზე მაღალი ბენზინის ფასი – 2,43 ევრო ლიტრზე, რასაც მოჰყვება დანია 2,35 ევროთი და ფინეთი 2,32 ევროთი. დიზელის ფასები კიდევ უფრო მაღალია: დანია ლიდერობს 2,52 ევროთი ლიტრზე, საფრანგეთი – 2,40 ევროთი, ხოლო იტალია – 2,36 ევროთი.euronews

ევროკავშირის მასშტაბით საშუალო ფასები ივნისის შემდეგ მკვეთრად გაიზარდა. 14 სექტემბრის კვირაში დიზელის საშუალო ფასმა 2,075 ევრო შეადგინა, რაც ივნისის ბოლოსთან შედარებით 23%-ით მეტია, ხოლო ბენზინის საშუალო ფასი 1,924 ევროა, რაც 12%-იან ზრდას ნიშნავს.euenergyprices

IEA აღნიშნავს, რომ 2026 წლის ივლისში გლობალური გადამამუშავებელი წარმოება თითქმის ხუთი მილიონი ბარელით დღეში ნაკლები იყო 2025 წლის ივლისის დონესთან შედარებით, რამაც გადამუშავებულ პროდუქტებზე დეფიციტი შექმნა. საუდის არაბეთის, ქუვეითისა და ბაჰრეინის გადამამუშავებელ ქარხნებზე განხორციელებულმა პირდაპირმა დრონების თავდასხმებმა პრობლემა გაამწვავა, ხოლო უკრაინის მხრიდან რუსული გადამამუშავებელი ინფრასტრუქტურის დაბომბვამ ისეთი მსხვილი მყიდველები, როგორებიც არიან თურქეთი და ბრაზილია, დიზელის ალტერნატიული წყაროების ძიებაზე აიძულა.euronews

შედეგები ინდოეთსა და აშშ-ში

ინდოეთის სახელმწიფო ნავთობმარკეტინგული კომპანიები – Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum Corporation და Hindustan Petroleum Corporation – სარეიტინგო სააგენტო ICRA-ს მონაცემებით, დღიურად ჯამში 530 კრორ რუპიას (დაახლოებით 63 მილიონი დოლარი) კარგავენ. 21 სექტემბერს ინდოეთის ნედლი ნავთობის კალათის ფასმა 117,4 დოლარი შეადგინა ბარელზე, 2025-26 ფისკალური წლის საშუალო 66 დოლართან შედარებით, მაშინ როცა საცალო ვაჭრობაში საწვავის ფასები უცვლელი დარჩა.thestatesman+1

შეერთებულ შტატებში ბიზნესაქტივობამ სექტემბერში ბოლო ხუთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ყველაზე მაღალ ნიშნულს მიაღწია, თუმცა, როგორც S&P Global ↗ 1.01%-ის მთავარი ეკონომისტი კრის უილიამსონი აღნიშნავს, ეს ზრდა თან ახლავს "მიწოდების ჯაჭვის ყველაზე მძიმე შეფერხებებს კვლევის თითქმის ორწლიან ისტორიაში, პანდემიის პერიოდის გამოკლებით". აშშ-ის ბიზნესებისთვის ნედლეულის ფასებმა 2022 წლის ოქტომბრის შემდეგ ყველაზე მაღალ ნიშნულს მიაღწია, რასაც დიზელის რეკორდულად მაღალი ხარჯებიც დაემატა.mezha

გამოსავალი არ ჩანს

ევროპის ცენტრალური ბანკის ექსპერტებმა Euronews-ს განუცხადეს, რომ დიზელის გადამუშავების მარჟის პიკს ოქტომბერში ელიან, ხოლო ბენზინის მარჟამ პიკს სავარაუდოდ აგვისტოში მიაღწია. Reuters Thomson Reuters Corporation ↗ 2.92%-ის ცნობით, ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა დაადგინა, რომ გაზის ფასების ზრდა ევროზონის ინფლაციაზე უფრო სწრაფად მოქმედებს, ვიდრე 2022 წლის ენერგეტიკული კრიზისის დროს, თუმცა განახლებადი ენერგიის მზარდმა წარმოებამ შესაძლოა ელექტროენერგიის ხარჯებზე ზეწოლა შეამსუბუქოს.reuters+1

კრიზისის დასრულების ნიშნები არ ჩანს. ირანსა და შეერთებულ შტატებს შორის მოლაპარაკებები აგვისტოში ჩიხში შევიდა, რამაც საომარი მოქმედებების განახლება გამოიწვია. გარდა ამისა, სექტემბრის შუა რიცხვებში დრონით თავდასხმის შემდეგ საუდის არაბეთის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი აღმოსავლეთ-დასავლეთის მილსადენის – ჰორმუზის სრუტის მთავარი შემოვლითი გზის – გათიშვამ მიწოდება კიდევ უფრო შეზღუდა.euronews+1