ირანის სასამართლო ხელისუფლებამ ინტერნეტის აღდგენის შესახებ პრეზიდენტის ბრძანება დაბლოკა

ირანის პრეზიდენტმა მასუდ პეზეშკიანმა 25 მაისს გასცა ბრძანება საერთაშორისო ინტერნეტზე წვდომის აღდგენის შესახებ, რათა დასრულდეს ის, რაც ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივ ინტერნეტის გათიშვად იქცა. ინტერნეტის მონიტორინგის ჯგუფმა NetBlocks-მა დაადასტურა, რომ სამშაბათს ნაწილობრივი კავშირი აღდგა. თუმცა, რამდენიმე საათში ირანის სასამართლო ხელისუფლებამ შეაჩერა პრეზიდენტის ის ორგანო, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ბრძანების შესრულებაზე, რითაც ქვეყნის ციფრული მომავალი გაურკვევლობაში ჩააგდო.

პრეზიდენტის ბრძანება სწრაფად იქნა გასაჩივრებული

პეზეშკიანის დირექტივა მოითხოვდა ინტერნეტ სერვისების აღდგენას 2025 წლის დეკემბრამდე არსებულ დონეზე. ეს იქნებოდა გლობალური კავშირის პირველი ფართომასშტაბიანი აღდგენა მას შემდეგ, რაც ირანის ხელისუფლებამ 28 თებერვალს, შეერთებულ შტატებთან და ისრაელთან კონფლიქტის ესკალაციის ფონზე, თითქმის სრული ბლოკირება დააწესა.aljazeera+1

პრეზიდენტმა 12 მაისს შექმნა „ქვეყნის კიბერსივრცის ორგანიზებისა და მართვის სპეციალური შტაბი“ და მის ხელმძღვანელად პირველი ვიცე-პრეზიდენტი მოჰამად რეზა არეფი დანიშნა. თუმცა, სამშაბათს სასამართლოს ვებგვერდმა Mizan Online-მა გამოაცხადა, რომ შტაბის მუშაობა შეჩერდა „საჩივრების შეტანის“ გამო, როგორც ამას მრავალი მედიასაშუალების მიერ ციტირებული AFP-ის ანგარიში იუწყება.straitstimes+4

ირანის უმაღლესი ეროვნული უსაფრთხოების საბჭო რჩება უმაღლეს ორგანოდ ინტერნეტზე წვდომისა და ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში, ხოლო სასამართლოს ჩარევამ ხაზი გაუსვა, რომ პეზეშკიანის ბრძანებას შესაძლოა არ გააჩნდეს ინსტიტუციური მხარდაჭერა სრული ეფექტის მისაღწევად.firstpost

ძალაუფლებისთვის ბრძოლა კიბერსივრცეში

ინტერნეტზე წვდომის გამო დაპირისპირება ასახავს ირანის მმართველ სისტემაში არსებულ უფრო ღრმა განხეთქილებას. ჯერ კიდევ მანამ, სანამ სასამართლო იმოქმედებდა, ირანის საპარლამენტო პრეზიდიუმის წევრმა პეზეშკიანის კიბერსივრცის სამუშაო ჯგუფი უკანონოდ გამოაცხადა და განაცხადა, რომ ის არღვევს ქვეყნის განვითარების მეშვიდე გეგმას. IRGC-თან დაკავშირებულმა მედიამ ასევე ეჭვქვეშ დააყენა პრეზიდენტის უფლებამოსილება, მიიღოს ცალმხრივი გადაწყვეტილებები ინტერნეტის მართვის შესახებ.x+1

2026 წლის დასაწყისიდან ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსმა გაამყარა კონტროლი სახელმწიფო ფუნქციებზე, ხოლო ანალიტიკოსები აღწერენ ცვლილებას ირანის ტრადიციული ორმაგი სამოქალაქო-სამხედრო მმართველობიდან აშკარად სამხედრო დომინირებულ სტრუქტურაზე. Iran International-ის ცნობით, პეზეშკიანი დიდწილად ჩამოშორებულია მგრძნობიარე გადაწყვეტილებების მიღებას.iranintl+1

ციფრული იზოლაციის თვეები

ბლოკირებამ, რომელიც იანვარში მთავრობის საწინააღმდეგო საპროტესტო აქციების დროს დაიწყო და აშშ-სა და ისრაელთან საომარი მოქმედებების დაწყების შემდეგ გამწვავდა, ირანის მოსახლეობის უმეტესობა დატოვა მხოლოდ სახელმწიფო სანქცირებული აპლიკაციების ნელი ინტრანეტის წვდომით. ხელისუფლებამ აპრილში შემოიღო საფეხურებრივი „Internet Pro“ სერვისი, რომელიც დამტკიცებულ ბიზნესებს გლობალურ წვდომას აძლევდა, თუმცა რიგითი მოქალაქეები დიდწილად მოწყვეტილნი დარჩნენ.youtube+2

ვითარება ახლა სამართლებრივ და ციფრულ გაურკვევლობაშია – პრეზიდენტის ბრძანება გაცემულია, ნაწილობრივი კავშირი დაფიქსირდა, ხოლო სასამართლო ხელისუფლება მტკიცედ არის განწყობილი, დაიბრუნოს კონტროლი იმაზე, თუ ვინ გადაწყვეტს, როდის შეძლებენ ირანელები მსოფლიოსთან ხელახლა დაკავშირებას.