ჰორმუზისა და შავი ზღვის კრიზისის ფონზე სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებზე ფასები სამწლიან მაქსიმუმამდე გაიზარდა

მსოფლიოში სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების ფასებმა ბოლო სამი წლის განმავლობაში ყველაზე მაღალ ნიშნულს მიაღწია. ჰორმუზის სრუტის გაგრძელებულმა ჩაკეტვამ ახლო აღმოსავლეთიდან შარდოვანას დაახლოებით 3.9 მილიონი ტონის ექსპორტის ბლოკირება გამოიწვია, რასაც შავ ზღვაში განახლებული კონფლიქტისა და სიცხის ტალღების ზეწოლაც დაემატა, რაც მთელ მსოფლიოში მარცვლეულის მარაგებს ამცირებს.finance.yahoo+1

სასუქების დეფიციტი სასურსათო კრიზისად გადაიქცა

სურსათის პოლიტიკის საერთაშორისო კვლევითმა ინსტიტუტმა სასუქების მიწოდების ჯაჭვში შექმნილი შეფერხება შეაფასა, როგორც „რესურსების კრიზისი“, რომელიც შესაძლოა სრულმასშტაბიან სასურსათო კრიზისად გადაიზარდოს, განსაკუთრებით ღარიბი ქვეყნებისთვის. მას შემდეგ, რაც აშშ-ის, ისრაელისა და ირანის ომის დაწყების ფონზე სრუტე თებერვლის ბოლოს სავაჭრო ნაოსნობისთვის დაიხურა, გლობალურ ბაზრებს ახლო აღმოსავლეთის სასუქის წლიური ვაჭრობის დაახლოებით 30% გამოეთიშა.cnbc+3

Oxford Economics-ის მონაცემებზე დაყრდნობით CNBC იუწყება, რომ კონფლიქტის დაწყებიდან პირველივე კვირებში შარდოვანას ფასები დაახლოებით 50%-ით გაიზარდა: ომამდე არსებული 480 დოლარიდან ტონაზე, მარტის შუა რიცხვებისთვის თითქმის 700 დოლარამდე. მსოფლიო ბანკმა თებერვლიდან მარტამდე შარდოვანას ფასების 46%-იანი თვიური ზრდა დააფიქსირა. მიუხედავად იმისა, რომ საწყისი შოკის შემდეგ ფასები შედარებით სტაბილიზდა, ხანგრძლივი ბლოკადა კვლავ ძაბავს ბაზრებს, რადგან ივლისის შუა რიცხვებში აშშ-სა და ირანს შორის წყლის გზაზე კონტროლისთვის ცეცხლის გაცვლა კვლავ გაგრძელდა.npr+2

თავდასხმები შავ ზღვაზე და სიცხის ტალღები ზეწოლას აძლიერებს

სასუქების კრიზისს შავ ზღვაში ვითარების განახლებული ესკალაციაც დაემატა. ივლისის დასაწყისში აზოვის ზღვაში რუსულ ტანკერებზე უკრაინულმა დარტყმებმა რუსეთი აიძულა, დონის მდინარიდან ნაოსნობა დროებით შეეჩერებინა. ეს მარშრუტი, გაერთიანებული სამეფოს სოფლის მეურნეობისა და მებაღეობის განვითარების საბჭოს მიერ ციტირებული Reuters-ის მონაცემებით, რუსული ხორბლის ექსპორტის თითქმის 25%-ს უზრუნველყოფს. 19 ივლისს რუსულმა რაკეტამ სამოქალაქო მარცვლეულმზიდ გემს დაარტყა, რასაც ეკიპაჟის 10 წევრი ემსხვერპლა. შეფერხებების გამო ხორბლის ფიუჩერსები ორწლიან მაქსიმუმამდე გაიზარდა, ხოლო ევროპაში სიმინდის მოსავალი სიცხემ დააზარალა, რის გამოც მარცვლეულის საერთაშორისო საბჭომ 2026/27 წლების სიმინდის გლობალური მოსავლის პროგნოზი 4%-ზე მეტით შეამცირა.ahdb+3

მილიონობით ადამიანი შიმშილის რისკის ქვეშაა

გაეროს სასურსათო უსაფრთხოების ანგარიშმა, რომელიც ამ კვირაში გამოქვეყნდა, აჩვენა, რომ 2025 წელს შიმშილს 645 მილიონი ადამიანი ებრძოდა და გააფრთხილა, რომ პირობები შესაძლოა კიდევ უფრო გაუარესდეს. Associated Press-თან ინტერვიუში IFAD-ის პრეზიდენტმა ალვარო ლარიომ განაცხადა, რომ გადაზიდვებსა და ენერგომომარაგებაში გეოპოლიტიკურმა შეფერხებებმა, მათ შორის ჰორმუზის სრუტის გარშემო არსებულმა გაურკვევლობამ, შესაძლოა დამატებით 9-დან 18 მილიონამდე ადამიანი შიმშილის წინაშე დააყენოს, თუ შოკები გაგრძელდება. FAO-ს მთავარმა ეკონომისტმა მაქსიმო ტორერომ წლის დასაწყისში გააფრთხილა, რომ სასუქის დეფიციტმა შესაძლოა ექვსიდან თორმეტ თვემდე ვადაში მძიმე გლობალური სასურსათო კრიზისი გამოიწვიოს. მან აღნიშნა, რომ სრუტე დაუყოვნებლივ რომც გაიხსნას, ფერმერების მიერ უკვე მიღებული გადაწყვეტილებები ნათესების შემცირების შესახებ ფასებს მაინც მაღალ ნიშნულზე შეინარჩუნებს.srnnews+2